10 เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทย วัดจากความจุ เช็กน้ำล่าสุด พ.ย. 69 อันดับ 1 เกือบเต็ม 98%

เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทย คือเขื่อนไหน? หลายคนตอบทันทีว่า "เขื่อนภูมิพล" เพราะเป็นเขื่อนที่สูงที่สุดในประเทศ แต่ถ้าวัดกันที่ความจุอ่างเก็บน้ำ คำตอบกลับเป็นเขื่อนในจังหวัดกาญจนบุรี ที่เก็บน้ำได้มากกว่าภูมิพลถึง 4,283 ล้านลูกบาศก์เมตร

ที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ข้อมูลล่าสุดวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 พบว่าเขื่อนอันดับ 1 มีน้ำในอ่างแล้วถึง 98% ของความจุ ขณะที่บางเขื่อนในภาคอีสานและภาคใต้ยังมีน้ำเพียงครึ่งอ่าง

บทความนี้จึงจัดอันดับ 10 เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทยตามความจุที่ระดับเก็บกัก จากตาราง "แหล่งน้ำขนาดใหญ่" ของคลังข้อมูลน้ำแห่งชาติ (สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ ใช้ข้อมูลจากกรมชลประทาน) พร้อมรายละเอียดตัวเขื่อนจากการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) และปริมาณน้ำในอ่างล่าสุดของแต่ละแห่ง

สรุปไว ๆ 10 เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทย (ความจุที่ระดับเก็บกัก)

• 1. เขื่อนศรีนครินทร์ จ.กาญจนบุรี – 17,745 ล้าน ลบ.ม.
• 2. เขื่อนภูมิพล จ.ตาก – 13,462 ล้าน ลบ.ม.
• 3. เขื่อนสิริกิติ์ จ.อุตรดิตถ์ – 9,510 ล้าน ลบ.ม.
• 4. เขื่อนวชิราลงกรณ จ.กาญจนบุรี – 8,860 ล้าน ลบ.ม.
• 5. เขื่อนรัชชประภา จ.สุราษฎร์ธานี – 5,638.84 ล้าน ลบ.ม.
• 6. เขื่อนอุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น – 2,431.32 ล้าน ลบ.ม.
• 7. เขื่อนลำปาว จ.กาฬสินธุ์ – 1,980 ล้าน ลบ.ม.
• 8. เขื่อนสิรินธร จ.อุบลราชธานี – 1,966.47 ล้าน ลบ.ม.
• 9. เขื่อนบางลาง จ.ยะลา – 1,454.36 ล้าน ลบ.ม.
• 10. เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน จ.พิษณุโลก – 939 ล้าน ลบ.ม.

ข้อมูลจาก: คลังข้อมูลน้ำแห่งชาติ (สทนช.) หน้าแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ข้อมูลวันที่ 9 พ.ย. 2569 ซึ่งระบุว่าใช้ข้อมูลจากกรมชลประทาน ตัวเลขความจุในบทความนี้คือความจุที่ "ระดับน้ำเก็บกัก" (รนก.) ไม่ใช่ความจุที่ระดับน้ำสูงสุด

ก่อนอ่าน: วัดความ "ใหญ่" ของเขื่อนยังไง

คำว่าเขื่อนใหญ่ที่สุดวัดได้หลายแบบ ทั้งความสูงของตัวเขื่อน ความยาวสันเขื่อน พื้นที่ผิวน้ำ หรือกำลังผลิตไฟฟ้า แต่ละแบบให้ผลไม่เหมือนกัน

ในบทความนี้เราใช้ ความจุอ่างเก็บน้ำที่ระดับเก็บกัก เป็นเกณฑ์หลัก เพราะเป็นตัวเลขที่สะท้อนว่าเขื่อนนั้นช่วยเก็บน้ำไว้ใช้ได้มากแค่ไหน และเป็นค่าที่หน่วยงานรัฐใช้คำนวณเปอร์เซ็นต์น้ำในอ่างที่เราเห็นในข่าวทุกวัน

• ความจุที่ระดับเก็บกัก (รนก.) = ปริมาณน้ำที่อ่างเก็บได้ตามเกณฑ์ปกติ
• ความจุที่ระดับน้ำสูงสุด (รนส.) = ปริมาณน้ำเมื่อระดับน้ำขึ้นไปถึงจุดสูงสุดที่ออกแบบไว้ ซึ่งมากกว่าค่าแรก
• ปริมาณน้ำใช้การ = น้ำส่วนที่ปล่อยออกมาใช้ได้จริง ไม่รวมน้ำก้นอ่าง

อันดับ 1 เขื่อนศรีนครินทร์ จ.กาญจนบุรี ความจุ 17,745 ล้าน ลบ.ม.

แชมป์ตัวจริงของเขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทยเมื่อวัดจากความจุ คือ เขื่อนศรีนครินทร์ บนลุ่มน้ำแม่กลอง กฟผ. ระบุว่าเป็นเขื่อนประเภทหินถมแกนดินเหนียวที่สามารถกักเก็บน้ำได้มากที่สุดในประเทศไทย

• ความสูงจากฐานราก 140 เมตร ความยาวสันเขื่อน 610 เมตร
• พื้นที่อ่างเก็บน้ำ 419 ตารางกิโลเมตร
• กำลังผลิตไฟฟ้าตามสัญญา 720 เมกะวัตต์ ผลิตไฟฟ้าได้ปีละประมาณ 1,250 ล้านหน่วย (กิโลวัตต์ชั่วโมง)
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 17,411.37 ล้าน ลบ.ม. หรือ 98% ของความจุ

แม้จะเตี้ยกว่าเขื่อนภูมิพล 14 เมตร แต่อ่างเก็บน้ำที่แผ่กว้างทำให้ศรีนครินทร์เก็บน้ำได้มากกว่าอย่างชัดเจน นี่จึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่าความสูงไม่ได้บอกขนาดอ่างเสมอไป

อันดับ 2 เขื่อนภูมิพล จ.ตาก ความจุ 13,462 ล้าน ลบ.ม.

เขื่อนภูมิพล บนลุ่มน้ำปิง อาจไม่ใช่อันดับ 1 ด้านความจุ แต่ครองอีกหลายสถิติ กฟผ. ระบุว่าเป็นเขื่อนคอนกรีตโค้งเพียงแห่งเดียวของประเทศไทย และเป็นเขื่อนคอนกรีตโค้งที่ใหญ่และสูงที่สุดในเอเชียอาคเนย์

• ความสูงจากฐานราก 154 เมตร ยาว 486 เมตร
• เครื่องกำเนิดไฟฟ้า 8 เครื่อง กำลังผลิตตามสัญญารวม 779.20 เมกะวัตต์ มากที่สุดในบรรดาเขื่อนในบทความนี้
• ผลิตไฟฟ้าได้ปีละประมาณ 1,062 ล้านหน่วย
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 9,635.73 ล้าน ลบ.ม. หรือ 72%

ถ้าคำถามคือ "เขื่อนที่สูงที่สุดในไทย" คำตอบคือภูมิพล แต่ถ้าถามว่า "เขื่อนไหนเก็บน้ำได้มากที่สุด" ต้องยกให้ศรีนครินทร์

อันดับ 3 เขื่อนสิริกิติ์ จ.อุตรดิตถ์ ความจุ 9,510 ล้าน ลบ.ม.

เขื่อนสิริกิติ์ กั้นแม่น้ำน่าน เป็นแหล่งน้ำสำคัญของลุ่มเจ้าพระยาตอนบน กฟผ. ระบุว่าเป็นเขื่อนดินที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และมีความจุมากเป็นอันดับ 3 รองจากศรีนครินทร์และภูมิพล

• เขื่อนดินแกนกลางดินเหนียว สูง 113.60 เมตร ยาว 810 เมตร
• เครื่องกำเนิดไฟฟ้า 4 เครื่อง รวม 500 เมกะวัตต์ ผลิตไฟฟ้าปีละประมาณ 1,000 ล้านหน่วย
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 7,573.54 ล้าน ลบ.ม. หรือ 80%

อันดับ 4 เขื่อนวชิราลงกรณ จ.กาญจนบุรี ความจุ 8,860 ล้าน ลบ.ม.

กาญจนบุรีมีชื่อติดถึง 2 อันดับใน 4 อันดับแรก เพราะ เขื่อนวชิราลงกรณ ก็อยู่บนลุ่มน้ำแม่กลองเช่นกัน เมื่อรวมกับศรีนครินทร์แล้ว สองเขื่อนนี้มีความจุรวม 26,605 ล้าน ลบ.ม. หรือราว 37.6% ของความจุแหล่งน้ำขนาดใหญ่ทั้ง 35 แห่งในตาราง

• เขื่อนหินถมดาดผิวหน้าด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก สูง 92 เมตร
• สันเขื่อนยาว 1,019 เมตร ยาวที่สุดในบรรดาเขื่อน กฟผ. ที่เราเปิดข้อมูลในบทความนี้
• พื้นที่อ่างเก็บน้ำ 388 ตารางกิโลเมตร กำลังผลิตตามสัญญา 300 เมกะวัตต์
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 8,556.44 ล้าน ลบ.ม. หรือ 97%

อันดับ 5 เขื่อนรัชชประภา จ.สุราษฎร์ธานี ความจุ 5,638.84 ล้าน ลบ.ม.

เขื่อนเดียวจากภาคใต้ที่ติด 5 อันดับแรก เขื่อนรัชชประภา เป็นที่รู้จักจากวิวภูเขาหินปูนกลางอ่างเก็บน้ำ ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวขึ้นชื่อของสุราษฎร์ธานี

• เขื่อนหินถมแกนดินเหนียว สูง 94 เมตร ยาว 761 เมตร
• พื้นที่อ่างเก็บน้ำ 185 ตารางกิโลเมตร (กฟผ. ระบุความจุ 5,639 ล้าน ลบ.ม.)
• กำลังผลิตตามสัญญา 240 เมกะวัตต์ ผลิตไฟฟ้าปีละประมาณ 554 ล้านหน่วย
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 4,230.62 ล้าน ลบ.ม. หรือ 75%

อันดับ 6 เขื่อนอุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น ความจุ 2,431.32 ล้าน ลบ.ม.

เขื่อนใหญ่ที่สุดของภาคอีสานในตารางนี้คือ เขื่อนอุบลรัตน์ บนลุ่มน้ำชี กฟผ. ระบุว่าเป็นเขื่อนพลังน้ำแห่งแรกของ กฟผ. ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

• เขื่อนหินถมแกนดินเหนียว สูง 32 เมตร แต่ยาวถึง 885 เมตร
• กำลังผลิตตามสัญญา 25.20 เมกะวัตต์
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 1,387.8 ล้าน ลบ.ม. หรือ 57% เท่านั้น

ตัวเลขนี้น่าจับตา เพราะแม้จะเข้าช่วงปลายฝนแล้ว อุบลรัตน์ยังมีน้ำไม่ถึง 60% ของความจุ

อันดับ 7 เขื่อนลำปาว จ.กาฬสินธุ์ ความจุ 1,980 ล้าน ลบ.ม.

เขื่อนลำปาว เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่อีกแห่งในลุ่มน้ำชี และเป็นเขื่อนชลประทานในความดูแลของกรมชลประทาน ไม่ใช่เขื่อนผลิตไฟฟ้าหลักแบบหลายแห่งข้างต้น

• ความจุที่ระดับเก็บกัก 1,980 ล้าน ลบ.ม. (ระดับน้ำสูงสุด 2,450 ล้าน ลบ.ม.)
• ปริมาณน้ำใช้การได้ที่ระดับเก็บกัก 1,880 ล้าน ลบ.ม.
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 1,109.36 ล้าน ลบ.ม. หรือ 56%

อันดับ 8 เขื่อนสิรินธร จ.อุบลราชธานี ความจุ 1,966.47 ล้าน ลบ.ม.

ตามหลังลำปาวแบบหายใจรดต้นคอ ห่างกันเพียงราว 13.5 ล้าน ลบ.ม. คือ เขื่อนสิรินธร บนลุ่มน้ำมูล (กฟผ. ระบุความจุ 1,966.5 ล้าน ลบ.ม.)

• เขื่อนหินถมแกนดินเหนียว สูง 42 เมตร ยาว 940 เมตร
• พื้นที่อ่างเก็บน้ำ 288 ตารางกิโลเมตร กำลังผลิตตามสัญญา 36 เมกะวัตต์
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 1,749.62 ล้าน ลบ.ม. หรือ 89% สูงที่สุดในกลุ่มเขื่อนอีสานของตาราง

อันดับ 9 เขื่อนบางลาง จ.ยะลา ความจุ 1,454.36 ล้าน ลบ.ม.

เขื่อนบางลาง เป็นเขื่อนใหญ่ของภาคใต้ตอนล่าง ตัวเลขความจุ 1,454.36 ล้าน ลบ.ม. มาจากตารางของกรมชลประทานที่ใช้จัดอันดับ ส่วนหน้าข้อมูลของ กฟผ. ระบุไว้ที่ 1,420 ล้าน ลบ.ม. ซึ่งไม่ทำให้อันดับเปลี่ยน

• เขื่อนหินถมแกนดินเหนียว สูง 85 เมตร ยาว 430 เมตร
• พื้นที่รับน้ำเหนือเขื่อน 2,080 ตารางกิโลเมตร
• เครื่องกำเนิดไฟฟ้า 3 เครื่อง กำลังผลิตรวม 84 เมกะวัตต์
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 773.41 ล้าน ลบ.ม. หรือ 53% ต่ำที่สุดใน 10 อันดับ

อันดับ 10 เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน จ.พิษณุโลก ความจุ 939 ล้าน ลบ.ม.

ปิดท้ายด้วย เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน บนลุ่มน้ำน่าน เขื่อนชลประทานขนาดใหญ่ของกรมชลประทาน ที่แซงเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ (872 ล้าน ลบ.ม.) ขึ้นมาอยู่ในท็อป 10

• ความจุที่ระดับเก็บกัก 939 ล้าน ลบ.ม. (ระดับน้ำสูงสุด 1,080 ล้าน ลบ.ม.)
• น้ำในอ่าง ณ 9 พ.ย. 2569: 839 ล้าน ลบ.ม. หรือ 89%

เกร็ดน่ารู้จากตารางนี้

• 10 เขื่อนนี้มีความจุรวมประมาณ 63,987 ล้าน ลบ.ม. คิดเป็นราว 90% ของความจุแหล่งน้ำขนาดใหญ่ 35 แห่งทั่วประเทศ (70,840 ล้าน ลบ.ม.)
• เขื่อนอันดับ 1 จุน้ำได้มากกว่าอันดับ 10 เกือบ 19 เท่า
• ภาพรวมทั้งประเทศ ณ 9 พ.ย. 2569 มีน้ำในแหล่งน้ำขนาดใหญ่ 59,139 ล้าน ลบ.ม. หรือ 74% แต่เป็นน้ำใช้การได้ 35,589 ล้าน ลบ.ม. (44%)
• ภาคตะวันตกมีน้ำในอ่างสูงถึง 87% ขณะที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีเพียง 47%
• ภาคที่มีชื่อใน 10 อันดับ: เหนือ 3 แห่ง อีสาน 3 แห่ง ตะวันตก 2 แห่ง และใต้ 2 แห่ง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทยคือเขื่อนอะไร?

ถ้าวัดจากความจุอ่างเก็บน้ำ คือเขื่อนศรีนครินทร์ จังหวัดกาญจนบุรี ความจุ 17,745 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่ง กฟผ. ระบุว่ากักเก็บน้ำได้มากที่สุดในประเทศไทย

เขื่อนที่สูงที่สุดในไทยคือเขื่อนอะไร?

เขื่อนภูมิพล จังหวัดตาก สูง 154 เมตรจากฐานราก และเป็นเขื่อนคอนกรีตโค้งแห่งเดียวของประเทศไทย

เขื่อนดินที่ใหญ่ที่สุดในไทยคือเขื่อนไหน?

เขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ ตามข้อมูลของ กฟผ.

เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในภาคอีสานคือเขื่อนอะไร?

ในตารางแหล่งน้ำขนาดใหญ่ เขื่อนอุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น มีความจุที่ระดับเก็บกักมากที่สุดในภาคอีสาน คือ 2,431.32 ล้าน ลบ.ม.

เช็กปริมาณน้ำในเขื่อนวันนี้ได้ที่ไหน?

ดูได้จากเว็บไซต์คลังข้อมูลน้ำแห่งชาติ หน้าแหล่งน้ำขนาดใหญ่ ซึ่งอัปเดตเป็นรายวันโดยใช้ข้อมูลจากกรมชลประทาน หรือดูจากรายงานของ กฟผ. และกรมชลประทานโดยตรง

น้ำในเขื่อนเกิน 100% ได้ไหม?

ได้ เพราะเปอร์เซ็นต์คิดเทียบกับความจุที่ระดับเก็บกัก ขณะที่อ่างยังรองรับน้ำได้ถึงระดับน้ำสูงสุดที่ออกแบบไว้ ตัวอย่างในวันเดียวกันคืออ่างเก็บน้ำทับเสลาที่อยู่ที่ 104%

สรุป: เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทย ไม่ใช่เขื่อนที่สูงที่สุด

สรุปแล้ว เขื่อนที่ใหญ่ที่สุดในไทย เมื่อวัดจากความจุคือเขื่อนศรีนครินทร์ ตามมาด้วยภูมิพล สิริกิติ์ วชิราลงกรณ และรัชชประภา โดย 10 เขื่อนแรกรวมกันครองความจุเกือบทั้งหมดของแหล่งน้ำขนาดใหญ่ในประเทศ

ข้อมูลล่าสุดเดือนพฤศจิกายน 2569 ยังบอกเราด้วยว่า เขื่อนฝั่งตะวันตกน้ำเกือบเต็ม แต่บางเขื่อนในอีสานและใต้ยังมีน้ำราวครึ่งอ่าง ตัวเลขน้ำในอ่างเปลี่ยนทุกวัน ใครจะอ้างอิงควรเช็กจากหน่วยงานทางการอีกครั้ง

แล้วคุณล่ะ เคยไปเที่ยวเขื่อนไหนใน 10 อันดับนี้มาแล้วบ้าง? หรือเขื่อนใกล้บ้านคุณตอนนี้น้ำเป็นอย่างไร มาเล่าให้ฟังในคอมเมนต์กันได้เลย