เกาะขนาดใหญ่ที่สุดของไทย ที่ไม่มีประชากรอาศัยอยู่เลยแบบถาวร

 เกาะตะรุเตา 

เกาะตะรุเตา ตั้งอยู่ในทะเลอันดามัน บริเวณตำบลเกาะสาหร่าย อำเภอเมือง จังหวัดสตูล เป็นเกาะที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในเขตอุทยานแห่งชาติตะรุเตา มีพื้นที่ประมาณ 152 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 95,000 ไร่ นับเป็นเกาะขนาดใหญ่ที่มีภูมิประเทศโดดเด่น ประกอบด้วยภูเขาสูงสลับซับซ้อน ป่าดิบชื้น ลำธาร และชายหาดหลายแห่ง พื้นที่ส่วนใหญ่ยังคงมีสภาพธรรมชาติค่อนข้างสมบูรณ์ โดยมีอ่าวกระจายอยู่รอบเกาะ ทั้งยังตั้งอยู่ใกล้ช่องแคบมะละกาและแนวชายแดนไทย–มาเลเซีย 

ชื่อเกาะตะรุเตามีที่มาจากคำว่า "ตะโละเตรา" ในภาษามลายู ซึ่งหมายถึงเกาะที่มีอ่าวมาก สอดคล้องกับลักษณะทางภูมิศาสตร์ของเกาะที่มีอ่าวและชายหาดอยู่หลายบริเวณ โดยเฉพาะอ่าวตะโละวาวและอ่าวตะโละอุดัง ซึ่งมีความสำคัญทั้งในด้านภูมิประเทศและประวัติศาสตร์ นอกจากนี้ เกาะตะรุเตายังเป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติตะรุเตา ซึ่งมีพื้นที่รวมทั้งเกาะและทะเลประมาณ 1,490 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วยเกาะน้อยใหญ่ประมาณ 51 เกาะ 

ความเป็นมาของเกาะตะรุเตามีความน่าสนใจอย่างมาก โดยในปี พ.ศ. 2479 รัฐบาลได้มอบหมายให้กรมราชทัณฑ์ค้นหาพื้นที่สำหรับจัดตั้งสถานที่กักกันนักโทษและนิคมฝึกอาชีพ เนื่องจากเกาะตะรุเตาอยู่ห่างไกลจากแผ่นดินใหญ่และมีทะเลล้อมรอบ จึงเหมาะสำหรับใช้เป็นสถานที่ควบคุมตัวนักโทษ ต่อมาเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2480 เจ้าหน้าที่ได้เดินทางขึ้นสำรวจพื้นที่ และเริ่มบุกเบิกสร้างทัณฑสถานบริเวณอ่าวตะโละวาวและอ่าวตะโละอุดัง ก่อนเปิดใช้งานในปี พ.ศ. 2481

ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2482 รัฐบาลได้ส่งนักโทษการเมืองจากคดีกบฏบวรเดชและกบฏนายสิบมายังคุกบนเกาะตะรุเตา ต่อมาในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 การเดินทางและการขนส่งเสบียงมายังเกาะได้รับผลกระทบอย่างหนัก จนเกิดปัญหาขาดแคลนอาหารและยารักษาโรค ในปี พ.ศ. 2487 จึงเกิดเหตุการณ์โจรสลัดตะรุเตา ซึ่งเกี่ยวข้องกับการปล้นเรือสินค้าที่แล่นผ่านบริเวณช่องแคบมะละกา ก่อนที่รัฐบาลไทยร่วมกับทหารอังกฤษจะเข้าปราบปรามในปี พ.ศ. 2489 และยกเลิกนิคมฝึกอาชีพในเวลาต่อมา 

ภายหลังเกาะตะรุเตาได้รับการพัฒนาให้เป็นพื้นที่อนุรักษ์ธรรมชาติ และมีการประกาศจัดตั้ง อุทยานแห่งชาติตะรุเตาอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2517 ถือเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 8 ของประเทศไทย และเป็นอุทยานแห่งชาติทางทะเลแห่งแรกของประเทศ ปัจจุบันเกาะตะรุเตาจึงมีความสำคัญทั้งด้านขนาดพื้นที่ ความหลากหลายทางธรรมชาติ และประวัติศาสตร์ โดยเป็นหนึ่งในสถานที่ที่สะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าของทะเลอันดามันและเรื่องราวสำคัญในอดีตของประเทศไทย