หัวใจของคนเราสูบฉีดเลือดได้เท่าไรในแต่ละวัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองวางนิ้วลงบนข้อมือแล้วจับชีพจรดู จะรู้สึกถึงจังหวะตุบ ๆ ที่เกิดขึ้นตลอดเวลา แม้ตอนนั่งอ่านหนังสือ นอนหลับ หรือไม่ได้คิดถึงมันเลย หัวใจก็ยังทำหน้าที่ส่งเลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกายอยู่เสมอ

ถ้าลองรวมเลือดที่หัวใจสูบฉีดตลอดหนึ่งวัน ตัวเลขจะออกมาเท่าไรกันแน่ และตัวเลขนั้นหมายความว่าในร่างกายเรามีเลือดอยู่มากขนาดนั้นหรือเปล่า?

ข้อมูลจาก Cleveland Clinic และ American Heart Association ระบุตรงกันว่า หัวใจสูบฉีดเลือดได้ประมาณ 2,000 แกลลอนสหรัฐต่อวัน หรือราว 7,600 ลิตร ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณ ปริมาณจริงเปลี่ยนได้ตามร่างกาย กิจกรรม และภาวะสุขภาพของแต่ละคน

ตัวเลขหลายพันลิตรฟังดูเหมือนร่างกายต้องมีเลือดอยู่เป็นถัง ๆ แต่ความจริงคือเป็นการนับ เลือดที่หมุนเวียนผ่านหัวใจซ้ำหลายรอบ ไม่ใช่ปริมาณเลือดทั้งหมดที่อยู่ในตัวเราพร้อมกัน คนเรามีเลือดอยู่หลายลิตร และเลือดชุดเดิมจะเดินทางวนไปตามระบบไหลเวียนอย่างต่อเนื่อง

ลองนึกถึงปั๊มน้ำที่สูบน้ำจากถังเดิมให้ไหลวนผ่านท่อ เมื่อรวมปริมาณน้ำที่ผ่านปั๊มตลอดวัน ตัวเลขย่อมมากกว่าปริมาณน้ำที่มีอยู่ในถัง หัวใจก็ทำงานในลักษณะคล้ายกัน เพียงแต่ระบบจริงมีทั้งปอด หลอดเลือด และอวัยวะต่าง ๆ เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

เลือดเดินทางเป็นวงจรอย่างไร

เลือดที่ใช้ออกซิเจนไปแล้วจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกายจะกลับเข้าสู่หัวใจด้านขวา จากนั้นถูกส่งไปที่ปอดเพื่อรับออกซิเจนและปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ เลือดที่รับออกซิเจนแล้วจึงกลับเข้าสู่หัวใจด้านซ้าย ก่อนถูกสูบออกไปเลี้ยงร่างกายอีกครั้ง

ระหว่างทาง เลือดช่วยนำออกซิเจนและสารอาหารไปส่งให้เนื้อเยื่อ พร้อมรับของเสียบางส่วนกลับไปยังอวัยวะที่ทำหน้าที่กำจัด หัวใจจึงไม่ได้ทำงานลำพัง แต่ทำงานร่วมกับปอดและหลอดเลือดตลอดทั้งวงจร

ทำไมแต่ละช่วงจึงสูบฉีดไม่เท่ากัน

ปริมาณเลือดที่หัวใจส่งออกในหนึ่งนาทีเกี่ยวข้องกับทั้งจำนวนครั้งที่หัวใจเต้นและปริมาณเลือดที่สูบออกในแต่ละครั้ง ตอนพัก ร่างกายต้องการเลือดในระดับหนึ่ง แต่เมื่อเดินเร็วหรือออกกำลังกาย กล้ามเนื้อจะต้องการออกซิเจนมากขึ้น หัวใจจึงปรับการทำงานเพื่อช่วยส่งเลือดให้เพียงพอ

เพราะฉะนั้น ตัวเลข 7,600 ลิตรจึงเหมาะสำหรับใช้มองภาพรวม ไม่ใช่เป้าหมายที่ทุกคนต้องทำให้ได้หรือค่าที่นำไปวินิจฉัยสุขภาพหัวใจด้วยตัวเอง แค่การนอนพักกับการวิ่งก็ทำให้ความต้องการเลือดของร่างกายต่างกันแล้ว

สิ่งที่น่าจดจำคือ ทุกจังหวะที่เราจับได้ที่ข้อมือเป็นส่วนหนึ่งของระบบลำเลียงที่ทำงานต่อเนื่อง เลือดหมุนเวียนกลับมาใช้ซ้ำ ส่วนหัวใจก็คอยส่งเลือดออกไปใหม่ เพื่อให้แต่ละส่วนของร่างกายได้รับสิ่งที่ต้องใช้ในชีวิตประจำวัน