รถไฟชินคันเซ็นของญี่ปุ่นวิ่งได้เร็วแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลายืนรอรถไฟอยู่บนชานชาลาในญี่ปุ่น หลายคนอาจเคยเห็นขบวนหัวแหลมยาวเลื่อนเข้ามาจอดอย่างเงียบ ๆ พอขึ้นไปนั่งแล้วมองออกนอกหน้าต่าง อาคารกับทุ่งนาก็ค่อย ๆ ไหลผ่านเร็วขึ้น จนอดสงสัยไม่ได้ว่ารถไฟขบวนนี้วิ่งเร็วเท่าไรกันแน่

คำตอบคือ ชินคันเซ็นบางขบวนทำความเร็วสูงสุดในการให้บริการได้ 320 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ตัวอย่างคือรถไฟรุ่น E5 ที่ให้บริการฮายาบูสะบนสายโทโฮคุชินคันเซ็น โดย JR East ระบุว่าเริ่มให้บริการที่ความเร็วสูงสุดระดับนี้ตั้งแต่วันที่ 16 มีนาคม 2013

ตัวเลข 320 กิโลเมตรต่อชั่วโมงเป็นความเร็วสูงสุดในช่วงที่เส้นทางและการเดินรถเอื้ออำนวย ไม่ได้หมายความว่ารถไฟจะรักษาความเร็วนี้ตลอดทาง รายงานของ JR East ระบุว่าช่วงที่ยกระดับความเร็วของ E5 คือระหว่างอุตสึโนมิยะกับโมริโอกะ รถยังต้องเร่งออกจากสถานี ลดความเร็วก่อนจอด และวิ่งตามข้อกำหนดของแต่ละช่วงราง

ถ้าลองแปลงเป็นภาพง่าย ๆ ที่ความเร็ว 320 กิโลเมตรต่อชั่วโมง รถไฟจะเคลื่อนที่ได้ประมาณ 89 เมตรต่อวินาที หรือราว 5.3 กิโลเมตรในหนึ่งนาที แต่ตัวเลขนี้เป็นเพียงการคำนวณเมื่อสมมติว่าวิ่งด้วยความเร็วคงที่ จึงนำไปใช้คำนวณเวลาเดินทางทั้งเส้นทางตรง ๆ ไม่ได้

ชินคันเซ็นแต่ละสายมีความเร็วสูงสุดต่างกัน อย่างสายโทไคโดซึ่งเชื่อมพื้นที่โตเกียว นาโกยา และโอซาก้า JR Central ระบุความเร็วสูงสุดไว้ที่ 285 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เพราะฉะนั้น หากได้ยินว่าชินคันเซ็นวิ่งได้ 320 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ก็ต้องดูด้วยว่าพูดถึงรถรุ่นไหนและวิ่งอยู่บนเส้นทางใด

ความเร็วไม่ได้มาจากมอเตอร์เพียงอย่างเดียว รูปทรงของรถก็มีหน้าที่สำคัญ JR East อธิบายว่าหัวรถที่ยาวของรุ่น E5 ช่วยลดคลื่นความดันที่เกิดเมื่อรถไฟความเร็วสูงเข้าสู่อุโมงค์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับเสียงรบกวนบริเวณปากอุโมงค์ นอกจากนี้ยังมีแผงลดเสียงและวัสดุดูดซับเสียงในส่วนต่าง ๆ ของขบวน

ภายในรถก็ออกแบบให้โดยสารได้สบายขึ้นด้วย รุ่น E5 ใช้ระบบกันสะเทือนเพื่อลดการสั่นด้านข้าง และมีระบบปรับเอียงตัวรถเพื่อช่วยเรื่องความสบายขณะเข้าโค้ง รายละเอียดเหล่านี้ทำให้การเดินทางด้วยความเร็วสูงไม่ได้มีโจทย์แค่ไปให้เร็ว แต่ต้องคำนึงถึงผู้โดยสารและพื้นที่รอบทางรถไฟด้วย

สำหรับคนวางแผนเที่ยว ตัวเลขที่มีประโยชน์ที่สุดจึงไม่ใช่ความเร็วสูงสุดเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเวลาตามตารางของขบวนที่เลือก เพราะจำนวนสถานีจอดและเส้นทางมีผลต่อเวลาจริง ส่วน 320 กิโลเมตรต่อชั่วโมงนั้น เป็นตัวเลขที่มีรถไฟชินคันเซ็นให้บริการถึงได้จริงในบางช่วง ไม่ใช่ความเร็วที่ทุกขบวนใช้ตลอดการเดินทาง