กระดูกที่เล็กที่สุดในร่างกายอยู่ตรงไหนและทำหน้าที่อะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลานึกถึงกระดูก เราอาจนึกถึงกระดูกแขน ขา หรือซี่โครงที่มองเห็นรูปร่างได้ชัด แต่ในร่างกายยังมีกระดูกบางชิ้นที่เล็กจนมองจากภายนอกไม่เห็น และเกี่ยวข้องกับสิ่งที่เราทำอยู่ตลอดวันอย่างการฟังเสียง

ลองนึกถึงตอนมีคนเรียกชื่อจากอีกฝั่งของห้อง เสียงเดินทางผ่านอากาศเข้ามาถึงหู ก่อนจะผ่านโครงสร้างเล็ก ๆ หลายส่วน แล้วจึงกลายเป็นสัญญาณที่สมองแปลความหมายได้

กระดูกที่เล็กที่สุดในร่างกายคือ กระดูกโกลน หรือสเตพีส (stapes) อยู่ในหูชั้นกลางหลังกระดูกแก้วหู มีขนาดเพียงไม่กี่มิลลิเมตร และปกติเรามีอยู่ข้างละหนึ่งชิ้น

ชื่อกระดูกโกลนมาจากรูปร่างที่คล้ายโกลนสำหรับสอดเท้าขณะขี่ม้า มันไม่ได้อยู่โดดเดี่ยว แต่ต่อเป็นทอด ๆ กับกระดูกเล็กอีกสองชิ้น ได้แก่ กระดูกค้อนและกระดูกทั่ง ทั้งสามรวมกันเรียกว่า กระดูกหูชั้นกลาง

ถ้าเรียงตามเส้นทางการส่งแรงสั่นสะเทือน กระดูกค้อนจะอยู่ใกล้เยื่อแก้วหู ต่อด้วยกระดูกทั่ง แล้วจึงถึงกระดูกโกลน ซึ่งมีฐานสัมผัสกับช่องรูปไข่ที่เป็นรอยต่อไปยังหูชั้นใน

กระดูกชิ้นเล็กช่วยให้เราได้ยินอย่างไร

เมื่อคลื่นเสียงเข้าสู่ช่องหูและกระทบเยื่อแก้วหู เยื่อแก้วหูจะสั่นตามเสียงนั้น จากนั้นการสั่นจะส่งต่อผ่านกระดูกค้อน กระดูกทั่ง และกระดูกโกลนตามลำดับ

กระดูกทั้งสามช่วยส่งและเพิ่มแรงสั่นสะเทือนก่อนส่งต่อไปยังหูชั้นใน เมื่อฐานของกระดูกโกลนขยับ ของเหลวภายในหูชั้นในก็เกิดการเคลื่อนไหว กระตุ้นเซลล์รับเสียงให้เปลี่ยนการเคลื่อนไหวเป็นสัญญาณไฟฟ้าส่งไปยังสมอง

ดังนั้น เสียงพูดที่เราได้ยินไม่ได้เกิดจากกระดูกชิ้นใดชิ้นหนึ่งทำงานตามลำพัง แต่เกิดจากหลายส่วนช่วยกัน ตั้งแต่ใบหู เยื่อแก้วหู กระดูกหู หูชั้นใน ไปจนถึงเส้นประสาทและสมอง

ถ้ากระดูกโกลนขยับได้ไม่ดีจะเกิดอะไรขึ้น

ตัวอย่างหนึ่งคือภาวะกระดูกหูยึดติด หรือโอโตสเคลอโรซิส ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของกระดูกรอบหูชั้นกลางและอาจทำให้กระดูกโกลนเคลื่อนไหวได้ไม่สะดวก การส่งเสียงไปยังหูชั้นในจึงลดลง และทำให้การได้ยินแย่ลงได้

อย่างไรก็ตาม อาการได้ยินลดลงไม่ได้แปลว่าเป็นโรคนี้เสมอไป เพราะอาจมีสาเหตุจากส่วนอื่นของหูได้เช่นกัน หากรู้สึกว่าได้ยินลดลงหรือฟังบทสนทนาไม่ชัด ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและเลือกวิธีดูแลที่เหมาะสม

กระดูกโกลนอาจเป็นชิ้นที่เล็กที่สุด แต่ตำแหน่งของมันอยู่ตรงจุดสำคัญของเส้นทางเสียง ทุกครั้งที่เราได้ยินเสียงคนคุยหรือเสียงรอบตัว กระดูกเล็ก ๆ ในหูชั้นกลางก็กำลังส่งแรงสั่นสะเทือนต่อไปให้หูชั้นในทำงานร่วมกับสมอง