อาชีพไหนในไทยอาจลดลงในอีก 10 ปีข้างหน้า

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เดินเข้าห้างแล้วเห็นลูกค้าสแกนสินค้าจ่ายเงินเอง หรือเปิดแอปโอนเงินโดยไม่ต้องไปธนาคาร ภาพเหล่านี้ทำให้คนทำงานหลายคนเริ่มมองไปข้างหน้าว่า อีกสิบปีตำแหน่งงานที่คุ้นเคยจะเปลี่ยนไปแค่ไหน

บางงานเคยต้องใช้คนคีย์ข้อมูล ตรวจเอกสาร หรือให้บริการทีละขั้นตอน แต่วันนี้โปรแกรมช่วยทำงานส่วนหนึ่งได้เร็วขึ้น นายจ้างจึงอาจจัดหน้าที่ใหม่หรือรับคนเพิ่มน้อยลง

กลุ่มที่มีแนวโน้มเผชิญแรงกดดันมากคือ งานธุรการและงานป้อนข้อมูลที่ทำซ้ำตามแบบแผน ส่วนงานบริการหน้าเคาน์เตอร์และงานผลิตบางขั้นตอนก็อาจเปลี่ยนไปตามการใช้ระบบอัตโนมัติ แต่ยังไม่มีหลักฐานพอจะฟันธงว่าอาชีพเหล่านี้จะหายหมดจากประเทศไทยภายในปี 2579

รายงาน Future of Jobs 2025 ของ World Economic Forum สำรวจความเห็นนายจ้างเกี่ยวกับตลาดแรงงานถึงปี 2573 ในภาพรวมทั่วโลก งานธุรการ งานป้อนข้อมูล และพนักงานรับจ่ายเงินเป็นกลุ่มที่นายจ้างคาดว่าจะลดลง ข้อมูลนี้เป็นการคาดการณ์ ไม่ใช่บัญชีรายชื่ออาชีพที่จะหายไปของไทย และไม่ได้ครอบคลุมไปถึงปี 2579 โดยตรง

งานคีย์ข้อมูลและธุรการที่ทำซ้ำ

งานย้ายข้อมูลจากเอกสารลงระบบ กรอกแบบฟอร์ม หรือจัดทำรายงานรูปแบบเดิม อาจใช้เวลาคนน้อยลงเมื่อองค์กรนำระบบอ่านเอกสารและโปรแกรมจัดการข้อมูลมาใช้ หากข้อมูลผิดหรือเอกสารมีเงื่อนไขพิเศษก็ยังต้องมีคนตรวจสอบ แต่อาจเปลี่ยนหน้าที่จากผู้พิมพ์ข้อมูลเป็นผู้ตรวจความถูกต้องและแก้ปัญหาแทน

สำหรับคนทำงานกลุ่มนี้ การฝึกใช้ตารางคำนวณ ตรวจคุณภาพข้อมูล และเข้าใจกระบวนการของหน่วยงาน ช่วยต่อยอดจากงานบันทึกข้อมูลไปสู่งานประสานงานหรือดูแลข้อมูลได้

พนักงานรับชำระเงินและบริการหน้าเคาน์เตอร์

ร้านค้าที่มีเครื่องชำระเงินด้วยตนเองอาจใช้พนักงานรับเงินประจำจุดน้อยลง ขณะที่ธุรกรรมธนาคารทั่วไปบางส่วนย้ายไปอยู่บนโทรศัพท์และเครื่องบริการอัตโนมัติ พนักงานยังมีบทบาทช่วยลูกค้าที่ใช้งานไม่คล่อง ตรวจสอบปัญหา หรือดูแลเรื่องที่ซับซ้อนกว่าการทำรายการปกติ จำนวนตำแหน่งจะเปลี่ยนเร็วเพียงใดยังต่างกันตามพื้นที่และธุรกิจ

งานตอบคำถามตามบทพูดและงานเอกสารบัญชีพื้นฐาน

ระบบตอบคำถามอัตโนมัติช่วยรับเรื่องที่มีคำตอบซ้ำกันได้ ส่วนโปรแกรมบัญชีช่วยดึงข้อมูลและจัดหมวดหมู่รายการบางอย่าง จึงมีโอกาสที่องค์กรจะปรับจำนวนคนหรือหน้าที่ในงานเหล่านี้ แต่กรณีร้องเรียนซับซ้อน การตรวจสอบรายการผิดปกติ และการตัดสินใจเรื่องภาษียังต้องอาศัยความรู้และความรับผิดชอบของคน

งานในสายการผลิตที่ทำขั้นตอนเดิมซ้ำ ๆ

เครื่องจักรสามารถช่วยบรรจุสินค้า คัดแยก หรือทำงานในขั้นตอนที่กำหนดไว้ชัดเจนได้ โรงงานที่ลงทุนในเครื่องจักรจึงอาจต้องการคนทำงานด้วยมือในบางจุดน้อยลง แต่ยังต้องมีคนตั้งเครื่อง ตรวจคุณภาพ ซ่อมบำรุง และแก้ปัญหาเมื่อเครื่องหยุด การย้ายไปทำหน้าที่เหล่านั้นต้องอาศัยการฝึกและโอกาสจากนายจ้างด้วย

ได้รับผลกระทบ ไม่ได้แปลว่าตกงานทุกคน

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติประเมินจากข้อมูลการสำรวจแรงงานไตรมาส 4 ปี 2568 ว่า แรงงานไทยราว 8.7 ล้านคน จากกำลังแรงงาน 40.1 ล้านคน อยู่ในกลุ่มที่เข้าข่ายได้รับผลกระทบจาก Gen AI ตัวเลขนี้ครอบคลุมทั้งงานที่เทคโนโลยีอาจช่วยทำและงานที่อาจถูกแทนที่บางส่วน จึงนำไปตีความว่าเป็นจำนวนคนที่จะตกงานไม่ได้

องค์การแรงงานระหว่างประเทศรายงานในปี 2569 เช่นกันว่า AI อาจส่งผลต่อแรงงานจำนวนมากในอาเซียน แต่ยังไม่พบการเปลี่ยนแปลงการจ้างงานครั้งใหญ่ในวงกว้าง ข้อค้นพบนี้ช่วยเตือนให้แยกความสามารถของเทคโนโลยีออกจากสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในตลาดแรงงาน

ถ้าจะเตรียมตัว เริ่มจากดูว่างานประจำมีขั้นตอนไหนที่ทำซ้ำและเรียนรู้เครื่องมือที่ช่วยลดเวลาตรงนั้น แล้วฝึกส่วนที่ต้องใช้ความเข้าใจบริบท การสื่อสาร และการตรวจสอบผลลัพธ์ คนทำงานไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนอาชีพทันที แต่การเพิ่มทักษะให้รับหน้าที่ได้กว้างขึ้นอาจช่วยให้มีทางเลือกมากขึ้นเมื่อที่ทำงานเปลี่ยนระบบ