ชื่อจริงที่คนไทยใช้ซ้ำกันเปลี่ยนไปอย่างไรในแต่ละยุค

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกถึงรายชื่อญาติในงานรวมครอบครัว บางบ้านมีชื่อที่ได้ยินแล้วคุ้นหูมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่า พอมาถึงรุ่นลูกหลานกลับเจอชื่อที่สะกดและออกเสียงต่างออกไป จนชวนสงสัยว่าชื่อแบบไหนเคยเป็นที่นิยมในแต่ละช่วงเวลา

คำตอบที่พอจับต้องได้จากข้อมูลรวมคือ สมชายเป็นชื่ออันดับหนึ่งในชุดรายชื่อที่สื่อเผยแพร่ ส่วนอันดับแยกตามปีเกิดหรือยุคสมัย ยังไม่พบตารางระดับประเทศที่ตรวจสอบได้ครบถ้วน จึงบอกไม่ได้ว่าชื่อใดครองแชมป์ในแต่ละรุ่น แต่มีงานศึกษาภาษาที่ช่วยให้เห็นตัวอย่างและรูปแบบการตั้งชื่อในบางช่วงเวลา

ชื่อซ้ำมากที่สุดในชุดข้อมูลรวม

คมชัดลึกเผยแพร่รายชื่อเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2568 โดยระบุว่าเป็นข้อมูลจากทะเบียนราษฎร 5 อันดับแรก ได้แก่

• สมชาย 479,924 คน

• สมจิต 281,050 คน

• ประเสริฐ 268,094 คน

• สมบูรณ์ 248,205 คน

• สมศักดิ์ 243,223 คน

ตัวเลขชุดนี้ทำให้เห็นขนาดของชื่อที่พบซ้ำ แต่บทความข่าวไม่ได้ระบุวันที่ตัดข้อมูลและขอบเขตประชากรไว้อย่างชัดเจน จึงไม่ควรนำไปยืนยันว่าเป็นอันดับล่าสุด หรือเป็นอันดับของเด็กที่เกิดในปีใดปีหนึ่ง

เอกสารของสำนักบริหารการทะเบียนที่อ้างข้อมูลปี 2559 มีอีกมุมหนึ่ง คือการนับ ชื่อและนามสกุลซ้ำกันทั้งชุด ซึ่งคนละเรื่องกับการนับเฉพาะชื่อจริง ตัวอย่างในเอกสารมีชื่อและนามสกุลชุดเดียวกันซ้ำสูงสุด 293 คน จึงนำตัวเลขสองแบบมารวมกันไม่ได้

ก่อนและช่วงต้นหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง

งานศึกษาภาษาที่รวบรวมประวัติการตั้งชื่ออธิบายว่า คนสามัญในอดีตมีตัวอย่างชื่อคำไทยสั้น ๆ เช่น อิน ทอง และแก้ว บางชื่อเกี่ยวข้องกับสิ่งใกล้ตัว ธรรมชาติ หรือความเชื่อของครอบครัว ทั้งนี้เป็นตัวอย่างลักษณะชื่อ ไม่ใช่อันดับผู้ใช้สูงสุดของคนทั้งประเทศ

สำหรับช่วง พ.ศ. 2479–2486 งานชิ้นเดียวกันยกตัวอย่างชื่อที่เกี่ยวกับบุญอย่าง บุญช่วย บุญมาก และบุญรอด ควบคู่กับชื่อที่สื่อความเจริญหรือความเป็นมงคล เช่น กิตติ เกียรติ ประเสริฐ และไพโรจน์ ชื่อเหล่านี้ช่วยให้เห็นแนวคำที่ใช้ในช่วงนั้น แต่ยังบอกจำนวนคนเกิดในแต่ละปีที่ได้รับชื่อเหล่านี้ไม่ได้

ช่วงหลัง พ.ศ. 2484 ถึงต้นทศวรรษ 2520

งานศึกษาระบุว่ารัฐบาลเคยประกาศเชิญชวนเรื่องหลักการตั้งชื่อใน พ.ศ. 2484 และ 2485 โดยไม่ได้บังคับ และอธิบายการเปลี่ยนแปลงของชื่อที่มีหลายพยางค์ รวมถึงการใช้คำบาลีและสันสกฤตมากขึ้น

ตัวอย่างชื่อในข้อมูลที่งานศึกษาอ้างถึงช่วง พ.ศ. 2524–2525 มีทั้งชื่ออย่าง เกียรติศักดิ์ อนุวัฒน์ และวิมลวรรณ แต่ข้อมูลมาจากหลายแหล่ง รวมถึงสูติบัตรเด็กเกิดใหม่ในอำเภอพญาไทและสมุดโทรศัพท์ จึงใช้บอกลักษณะชื่อในกลุ่มที่ศึกษาได้ ไม่ใช่รายชื่อยอดนิยมระดับประเทศของคนเกิดช่วงนั้น

รุ่นเด็กยุคใหม่

สำหรับเด็กที่เกิดในช่วงหลัง ยังไม่มีตัวเลขแยกปีเกิดที่ตรวจสอบได้ในแหล่งข้อมูลชุดนี้ จึงไม่ควรหยิบชื่อที่เห็นบ่อยในโรงเรียนหรือบนโซเชียลมาตัดสินว่าเป็นชื่ออันดับหนึ่งทั่วประเทศ เพราะกลุ่มตัวอย่างอาจต่างกันมาก

ถ้าจะจัดอันดับแต่ละยุคให้เทียบกันได้ ต้องมีจำนวนการจดทะเบียนชื่อตัวของเด็กแยกตามปีเกิด ใช้ขอบเขตพื้นที่และวิธีนับเดียวกัน พร้อมระบุว่าจะนับชื่อที่เปลี่ยนภายหลังอย่างไร จนกว่าจะมีข้อมูลลักษณะนั้น คำตอบที่ชัดที่สุดคือ สมชายอยู่อันดับหนึ่งในรายชื่อรวมที่สื่อเผยแพร่ ขณะที่ชื่อยอดฮิตของแต่ละรุ่นยังระบุอันดับไม่ได้จากหลักฐานที่มี