จังหวัดไหนมีอายุคาดเฉลี่ยสูงที่สุดในประเทศไทย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าถามว่าคนจังหวัดไหนอายุยืน หลายคนอาจนึกถึงเมืองสงบ อากาศดี หรือจังหวัดที่มีผู้สูงอายุเดินเล่นกันเต็มสวน แต่การหาคำตอบจากจำนวนคนอายุเกินร้อยเพียงอย่างเดียวอาจทำให้เข้าใจคลาดเคลื่อน เพราะแต่ละจังหวัดมีจำนวนประชากรไม่เท่ากัน

ตัวเลขที่ใช้เปรียบเทียบกันได้อีกแบบคือ อายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด ซึ่งคำนวณจากอัตราการเสียชีวิตของประชากรในแต่ละช่วงวัย แล้วดูว่าภายใต้รูปแบบการเสียชีวิตของปีนั้น เด็กแรกเกิดจะมีอายุเฉลี่ยประมาณกี่ปี

จากข้อมูลปี 2565 ที่สำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศนำเสนอ กรุงเทพมหานครเป็นพื้นที่ที่มีอายุคาดเฉลี่ยสูงที่สุดของประเทศ โดยในตารางที่เปิดเผยสำหรับเพศชายเมื่อแรกเกิด กรุงเทพฯ อยู่ที่ 75.1 ปี รองลงมาคือนนทบุรี 74.6 ปี และปทุมธานี 73.0 ปี ทั้งสามตัวเลขเป็นข้อมูลเพศชาย จึงไม่ควรนำไปอ้างเป็นค่าเฉลี่ยรวมชายหญิง

กรุงเทพฯ เป็นเขตปกครองพิเศษ ไม่ได้มีสถานะเป็นจังหวัดตามรูปแบบการปกครองทั่วไป แต่ในการนำเสนอข้อมูลรายพื้นที่มักจัดไว้เทียบกับจังหวัดอื่นด้วย หากดูเฉพาะจังหวัดในตารางเพศชายชุดเดียวกัน นนทบุรีจึงเป็นจังหวัดที่มีค่าสูงที่สุด

ข้อมูลอีกชุดจากการสื่อสารผลการศึกษาของสำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศระบุเช่นกันว่า กรุงเทพฯ เป็นพื้นที่ที่มีอายุคาดเฉลี่ยสูงที่สุดในปี 2565 และกล่าวถึงนนทบุรี สมุทรปราการ ปทุมธานี รวมถึงจังหวัดอื่น ๆ ว่าอยู่ในกลุ่มที่มีค่าสูง แต่ไม่ได้ให้ตัวเลขรวมชายหญิงของแต่ละจังหวัดในบทความดังกล่าว จึงไม่ควรนำรายชื่อกลุ่มนี้มาเรียงเป็นอันดับโดยพลการ

ส่วนข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุขมีชุดข้อมูลระดับจังหวัดที่ระบุว่าครอบคลุมถึงปี 2567 แล้ว อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลที่ตรวจสอบได้ในที่นี้ ยังยืนยันอันดับรวมชายหญิงของปี 2567 ไม่ได้ คำตอบที่มีหลักฐานรองรับจึงอ้างอิงปี 2565 ไม่ใช่การยืนยันอันดับล่าสุด

อายุคาดเฉลี่ยไม่ได้บอกว่าแต่ละคนจะเสียชีวิตเมื่ออายุเท่านั้น ตัวเลขนี้เป็นภาพรวมทางสถิติของประชากร หากอัตราการเสียชีวิตในอนาคตเปลี่ยนไป อายุจริงของคนที่เกิดในปีนั้นก็อาจต่างออกไป และตัวเลขเมื่อแรกเกิดยังรวมผลของการเสียชีวิตทุกช่วงวัย ไม่ได้คิดเฉพาะคนสูงอายุ

อีกตัวเลขที่น่าดูควบคู่กันคืออายุคาดเฉลี่ยของการมีสุขภาวะ ซึ่งพยายามสะท้อนจำนวนปีที่คาดว่าจะมีชีวิตโดยมีสุขภาพสมบูรณ์ ในตารางปี 2565 สำหรับเพศชาย กรุงเทพฯ มีค่า 69.3 ปี เทียบกับอายุคาดเฉลี่ย 75.1 ปี ความต่างนี้สะท้อนว่าการมีชีวิตยืนยาวกับการมีชีวิตอย่างมีสุขภาพดีเป็นคนละมุมของเรื่องเดียวกัน

ตัวเลขระดับพื้นที่เพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าทำไมแต่ละจังหวัดจึงต่างกัน หรือยืนยันว่าการย้ายไปอยู่กรุงเทพฯ จะทำให้อายุยืนขึ้น การเข้าถึงบริการสุขภาพ สภาพแวดล้อม รายได้ อาชีพ และพฤติกรรมสุขภาพอาจเกี่ยวข้องกันหลายทาง ต้องอาศัยการศึกษาเพิ่มเติมจึงจะแยกผลของแต่ละปัจจัยได้

สำหรับคำถามนี้ คำตอบที่ชัดที่สุดจากหลักฐานปี 2565 คือ กรุงเทพฯ นำเมื่อเปรียบเทียบพื้นที่ทั่วประเทศ และนนทบุรีนำในตารางเฉพาะเพศชายเมื่อไม่นับกรุงเทพฯ ส่วนการดูแลให้คนมีชีวิตยืนยาวอย่างแข็งแรง ยังต้องมองไปถึงโอกาสได้รับการรักษาและสภาพการใช้ชีวิตของคนในทุกพื้นที่ด้วย