คนไทยใช้เวลานอนหลับเฉลี่ยวันละกี่ชั่วโมง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คืนวันทำงานบางคนเข้านอนหลังเที่ยงคืน แต่เช้ายังต้องตื่นไปทำงานหรือส่งลูกไปโรงเรียน พอถึงวันหยุดจึงได้นอนต่ออีกหน่อย ตารางชีวิตที่ต่างกันแบบนี้ทำให้เวลานอนของแต่ละคนไม่เท่ากัน แล้วถ้ารวมข้อมูลจากคนทั่วประเทศ ตัวเลขเฉลี่ยจะอยู่ที่เท่าไร?

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร PLOS ONE ปี 2566 นำข้อมูลสำรวจการใช้เวลาของสำนักงานสถิติแห่งชาติมาวิเคราะห์ พบว่าในการสำรวจปี 2558 คนไทยอายุ 10 ปีขึ้นไปใช้เวลานอนเฉลี่ยเชิงเรขาคณิต 9.44 ชั่วโมงต่อวัน หรือประมาณ 9 ชั่วโมง 26 นาที โดยข้อมูลชุดปี 2558 ที่นำมาวิเคราะห์มีผู้ตอบ 69,636 คน

ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลจากการสำรวจในอดีต จึงยังใช้แทนค่าเฉลี่ยของคนไทยในปีปัจจุบันไม่ได้โดยตรง และเป็นค่าเฉลี่ยที่คำนวณด้วยวิธีทางสถิติเฉพาะ ไม่ใช่การนำชั่วโมงนอนของทุกคนมาบวกแล้วหารด้วยจำนวนคนแบบทั่วไป

ทำไมบางแหล่งบอกว่าคนไทยนอนประมาณ 8 ชั่วโมง?

กรมอนามัยเคยเผยแพร่ข้อมูลจากการสำรวจของสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ปี 2559 ว่าคนไทยนอนหลับเฉลี่ยคืนละประมาณ 8 ชั่วโมง ตัวเลขนี้ต่างจากงานวิจัยข้างต้น ทั้งช่วงเวลาที่สำรวจและวิธีวิเคราะห์ข้อมูล จึงไม่ควรนำมาหักลบกันแล้วสรุปว่าคนไทยนอนเพิ่มหรือลดลงตามส่วนต่างนั้น

ส่วนงานวิจัย PLOS ONE ใช้ข้อมูลการสำรวจการใช้เวลาปี 2552 และ 2558 โดยเลือกผู้มีอายุ 10 ปีขึ้นไปเพื่อให้เปรียบเทียบสองช่วงเวลาได้ ผู้วิจัยพบว่าเวลาในการนอนเพิ่มขึ้นเฉลี่ยประมาณ 15 นาทีต่อวันระหว่างสองรอบสำรวจ และพบว่าเวลานอนในวันหยุดมากกว่าวันทำงาน ผลนี้บอกลักษณะของกลุ่มที่สำรวจในช่วงนั้น ไม่ได้หมายความว่าทุกคนมีเวลานอนเท่ากัน

ค่าเฉลี่ยบอกอะไร และบอกอะไรไม่ได้บ้าง

ค่าเฉลี่ยช่วยให้เห็นภาพรวมของกลุ่มประชากร แต่ไม่ได้บอกว่าคนส่วนใหญ่นอนตรงตามตัวเลขนั้นทุกคืน คนทำงานเป็นกะ คนที่ต้องเดินทางไกล นักเรียน และผู้สูงอายุ อาจมีตารางนอนต่างกันมาก อีกทั้งการสำรวจการใช้เวลาพึ่งพาข้อมูลที่ผู้เข้าร่วมรายงาน จึงไม่ละเอียดเท่าการตรวจการนอนในห้องปฏิบัติการ และไม่ได้ยืนยันว่าทุกนาทีที่บันทึกเป็นช่วงหลับสนิท

การเข้านอนเวลาเดียวกับการหลับจริงก็เป็นคนละช่วงกัน บางคนนอนบนเตียงนานแต่หลับยากหรือตื่นกลางดึกบ่อย ถ้าจะประเมินการนอนของตัวเอง อาจจดเวลาเข้านอน เวลาตื่น และความรู้สึกระหว่างวันต่อเนื่องหลายวัน รวมทั้งวันหยุด เพื่อดูรูปแบบที่เกิดขึ้นจริง

เวลานอนที่สำรวจได้ไม่ใช่เวลานอนที่แนะนำ กรมอนามัยเผยแพร่คำแนะนำของสมาคมโรคจากการหลับแห่งประเทศไทยว่า ผู้ใหญ่อายุ 18 ปีขึ้นไปและผู้สูงอายุควรนอนเฉลี่ยวันละ 7–8 ชั่วโมง ขณะที่เด็กและวัยรุ่นต้องการเวลานอนมากกว่านั้นตามช่วงอายุ

การเข้านอนและตื่นให้ใกล้เคียงกันทุกวัน จัดห้องให้นอนสบาย ลดคาเฟอีนก่อนนอน และพักจากโทรศัพท์บนเตียง เป็นวิธีเริ่มปรับพฤติกรรมที่กรมอนามัยแนะนำ หากมีอาการนอนไม่หลับเรื้อรัง ง่วงมากระหว่างวัน หรือกรนร่วมกับมีคนสังเกตว่าหยุดหายใจ ควรปรึกษาแพทย์ แม้จำนวนชั่วโมงนอนจะดูเพียงพอก็ตาม

สำหรับตัวเลขระดับประเทศที่มีแหล่งข้อมูลชัดเจน งานวิเคราะห์ข้อมูลปี 2558 ประเมินไว้ที่ประมาณ 9 ชั่วโมง 26 นาทีต่อวัน ส่วนข้อมูลสำรวจปี 2559 ที่กรมอนามัยอ้างถึงอยู่ที่ประมาณ 8 ชั่วโมงต่อคืน ทั้งสองชุดช่วยให้เห็นภาพในช่วงเวลาที่สำรวจ แต่ยังไม่ใช่ตัวเลขยืนยันพฤติกรรมการนอนของคนไทยในปัจจุบัน