จังหวัดไหนมีอุณหภูมิเฉลี่ยร้อนและหนาวที่สุดในรอบ 10 ปี

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นข่าวจังหวัดที่อากาศร้อนจัดเกิน 40 องศาเซลเซียส หลายคนอาจนึกว่าจังหวัดนั้นต้องร้อนที่สุดตลอดปี ส่วนจังหวัดที่มีข่าวแม่คะนิ้งก็น่าจะหนาวที่สุด แต่ถ้าลองเปลี่ยนจากการดูวันที่อากาศสุดขั้วมาดูค่าเฉลี่ยตลอด 10 ปี คำตอบอาจไม่เหมือนกัน

ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ยังไม่เพียงพอจะยืนยันว่าจังหวัดใดมีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีสูงสุดหรือต่ำสุดในช่วง พ.ศ. 2559–2568 เพราะยังไม่พบชุดข้อมูลค่าเฉลี่ยรายจังหวัดที่ครบช่วงเวลาและใช้วิธีเปรียบเทียบเดียวกันทุกจังหวัด แต่มีข้อมูลอีกชุดที่ช่วยให้เห็นว่าพื้นที่ใดเจอความร้อนจัดบ่อย และข้อมูลรายสถานีที่ชวนให้เห็นความต่างของพื้นที่สูงกับพื้นราบ

ร้อนที่สุดวันเดียว กับร้อนเฉลี่ยทั้งปี ต่างกันอย่างไร

สมมติจังหวัดหนึ่งมีวันที่ร้อนจัดถึง 44 องศา แต่ช่วงอื่นของปีอากาศเย็นลงมาก อีกจังหวัดหนึ่งไม่เคยแตะ 44 องศา แต่ร้อนต่อเนื่องทั้งกลางวันและกลางคืน จังหวัดหลังอาจมีอุณหภูมิเฉลี่ยทั้งปีสูงกว่าก็ได้

เช่นเดียวกับความหนาว ตัวเลขต่ำสุดในคืนเดียวบอกว่าเคยหนาวแค่ไหน ณ จุดที่ตรวจวัด แต่ยังบอกไม่ได้ว่าอากาศตลอดทั้งปีของจังหวัดนั้นเย็นที่สุด การจัดอันดับจึงต้องกำหนดให้ชัดก่อนว่าจะใช้ค่าเฉลี่ยรายปี ค่าสูงสุด หรือต่ำสุด และใช้สถานีใดเป็นตัวแทน

ตากและลำปางปรากฏในกลุ่มร้อนจัดบ่อย

Rocket Media Lab นำข้อมูลอุณหภูมิสูงสุดรายปีของกรมอุตุนิยมวิทยาช่วง พ.ศ. 2559–2568 มาเปรียบเทียบ พบว่า ตากและลำปางติด 10 อันดับจังหวัดที่มีอุณหภูมิสูงสุดของแต่ละปีครบทั้ง 10 ปี ส่วนแม่ฮ่องสอนและเพชรบูรณ์ติดกลุ่มดังกล่าวจังหวัดละ 9 ปี

ข้อมูลชุดนี้ครอบคลุม 72 จังหวัด โดยไม่มีข้อมูลของนนทบุรี สระบุรี สมุทรสาคร สิงห์บุรี และอ่างทอง อีกทั้งตัวเลขที่นำมาจัดอันดับเป็นอุณหภูมิสูงสุดของแต่ละปี จึงใช้ยืนยันได้เพียงว่าจังหวัดเหล่านี้เจอความร้อนจัดบ่อยในชุดข้อมูลดังกล่าว ไม่ใช่หลักฐานว่ามีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีสูงที่สุดในรอบ 10 ปี

สภาพพื้นที่อาจช่วยอธิบายความร้อนจัดบางช่วงได้ เมืองที่อยู่ห่างทะเลหรืออยู่ในแอ่งระหว่างภูเขามีสภาพแวดล้อมต่างจากเมืองชายฝั่ง แต่ความร้อนของแต่ละวันยังเปลี่ยนไปตามเมฆ ลม ฝน และสภาพอากาศในช่วงนั้นด้วย

ส่วนพื้นที่หนาว ต้องดูว่าตรวจวัดตรงไหน

จังหวัดเดียวกันอาจมีทั้งอำเภอพื้นราบและสถานีบนภูเขา ซึ่งอุณหภูมิต่างกันมาก ตัวอย่างจากสถิติรายสถานีของสำนักงานสถิติแห่งชาติในปี 2568 สถานีดอยอ่างขาง จังหวัดเชียงใหม่ มีอุณหภูมิเฉลี่ยทั้งปี 18.7 องศาเซลเซียส ขณะที่สถานีเชียงใหม่มีค่า 26.9 องศาเซลเซียส

ทั้งสองตัวเลขเป็นค่าเฉลี่ยของ สถานีในปีเดียว ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยพื้นที่ทั้งจังหวัด และยังใช้ตัดสินไม่ได้ว่าเชียงใหม่หนาวที่สุดในรอบ 10 ปี แต่แสดงให้เห็นว่าความสูงและตำแหน่งสถานีมีผลต่อคำตอบมากเพียงใด

หากดูสถิติสุดขั้วแทนค่าเฉลี่ย กรมอุตุนิยมวิทยารายงานว่าปี 2568 อุณหภูมิสูงสุดของประเทศไทยวัดได้ 42.3 องศาเซลเซียส ที่อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน เมื่อวันที่ 27 เมษายน ส่วนอุณหภูมิต่ำสุดวัดได้ 6.0 องศาเซลเซียส ที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน ตัวเลขทั้งคู่เป็นสถิติของปีนั้น ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย 10 ปี

ถ้าจะหาคำตอบให้ตรงโจทย์ ต้องนำอุณหภูมิเฉลี่ยรายปีของทุกจังหวัดในช่วงปีเดียวกันมาเทียบ พร้อมระบุว่าสถานีใดเป็นตัวแทนและจัดการข้อมูลที่ขาดอย่างไร ระหว่างนี้ ข้อสรุปที่ยืนยันได้คือ ตากและลำปางอยู่ในกลุ่มที่พบความร้อนจัดบ่อย ส่วนพื้นที่สูงอย่างดอยอ่างขางมีค่าเฉลี่ยรายสถานีเย็นกว่าตัวเมืองเชียงใหม่อย่างชัดเจนในปี 2568