อำเภอไหนอยู่ห่างจากตัวเมืองจังหวัดมากที่สุดในประเทศไทย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

การเดินทางจากอำเภอหนึ่งเข้าตัวเมืองจังหวัดอาจใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมง แต่บางพื้นที่ต้องเผื่อเวลาเกือบทั้งวัน เพราะระยะทางยาวและถนนต้องผ่านภูเขาหลายลูก

ถ้าใช้ระยะทางเดินรถจากอำเภอไปยังตัวเมืองของจังหวัดที่สังกัดเป็นเกณฑ์ ชื่อที่ถูกยกขึ้นมาบ่อยคือ อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก ซึ่งอยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 250 กิโลเมตร ตามแผนด้านสาธารณภัยของพื้นที่ ส่วนบทความของวีระศักดิ์ โควสุรัตน์ ระบุว่าอุ้มผางเป็นอำเภอที่ไกลจากศาลากลางจังหวัดมากที่สุด

ตัวเลขนี้ทำให้อุ้มผางเป็นคำตอบที่มีหลักฐานรองรับสำหรับคำถามเรื่องอำเภอที่ไกลตัวจังหวัด แต่ยังไม่พบตารางเปรียบเทียบทุกอำเภอทั่วประเทศที่ใช้จุดเริ่มต้น จุดปลายทาง และวิธีวัดเดียวกัน จึงยังยืนยันอันดับหนึ่งอย่างเป็นทางการจากข้อมูลชุดเดียวไม่ได้

ทำไมตัวเลขระยะทางแต่ละแห่งจึงไม่เท่ากัน

แผนด้านสาธารณภัยระบุระยะจากอุ้มผางถึงจังหวัดตากประมาณ 250 กิโลเมตร ขณะที่เทศบาลตำบลแม่กลองระบุระยะทางสายอุ้มผาง–แม่สอด–ตากรวม 247 กิโลเมตร ส่วนองค์การบริหารส่วนตำบลอุ้มผางระบุว่าสำนักงานของตนห่างจากตัวจังหวัด 249 กิโลเมตร

ทั้งสามตัวเลขอยู่ในช่วงใกล้เคียงกัน แต่ไม่ควรนำมาปัดเป็นตัวเลขเดียวแบบเป๊ะ ๆ เพราะเอกสารกล่าวถึงตำแหน่งและเส้นทางต่างกัน อีกทั้งระยะที่ใช้จริงย่อมเปลี่ยนไปตามจุดเริ่มต้นและปลายทางที่เลือก

สารานุกรมวัฒนธรรมไทยเคยระบุระยะจากตัวเมืองตากถึงอุ้มผางประมาณ 221 กิโลเมตร ซึ่งต่างจากข้อมูลข้างต้น เอกสารที่พบไม่ได้อธิบายวิธีวัดชัดพอจะชี้สาเหตุของความต่าง จึงควรอ่านแต่ละตัวเลขควบคู่กับแหล่งที่มา

เส้นทางผ่านแม่สอดมีอะไรบ้าง

เทศบาลตำบลอุ้มผางอธิบายเส้นทางหลักจากตัวเมืองตากไปแม่สอดประมาณ 84 กิโลเมตร แล้วต่อทางหลวงหมายเลข 1090 จากแม่สอดไปอุ้มผางอีกประมาณ 164 กิโลเมตร ตัวเลข 164 กิโลเมตรนี้จึงเป็นระยะเฉพาะช่วงแม่สอด–อุ้มผาง ไม่ใช่ระยะตลอดทางจากตัวเมืองตาก

ช่วงภูเขามีทางคดเคี้ยวจำนวนมาก แผนด้านสาธารณภัยระบุเส้นทางที่มี 1,219 โค้ง และประเมินการเดินทางจากตัวจังหวัดราว 5 ชั่วโมง เวลาเดินทางจริงอาจต่างออกไปตามสภาพถนน อากาศ การจราจร และจุดหมาย

อุ้มผางอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดตาก มีพื้นที่ติดชายแดนเมียนมาและมีภูเขากับป่าไม้เป็นบริเวณกว้าง การเดินทางจึงต้องอาศัยแนวถนนที่ผ่านภูมิประเทศได้ ระยะทางบนถนนอาจยาวกว่าระยะที่มองเป็นเส้นตรงบนแผนที่

ความไกลมีผลกับการวางแผนของคนที่ต้องเดินทางเข้าตัวจังหวัด ทั้งเรื่องเวลา ค่าเดินทาง และการนัดหมาย โดยเฉพาะเมื่อต้องไปกลับในวันเดียว ส่วนผู้มาเยือนควรตรวจสอบสภาพเส้นทางและเผื่อเวลาพักก่อนออกเดินทาง

สำหรับคำถามนี้ อุ้มผางเป็นอำเภอที่มีข้อมูลสนับสนุนชัดว่าอยู่ไกลจากตัวเมืองจังหวัดมาก โดยระยะทางตามเอกสารท้องถิ่นอยู่ราว 247–250 กิโลเมตร ส่วนการยืนยันว่าไกลที่สุดในประเทศต้องอาศัยข้อมูลทุกอำเภอที่วัดด้วยเกณฑ์เดียวกัน