จังหวัดไหนมีพื้นที่ป่าไม้เหลืออยู่มากที่สุดในประเทศไทย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลานั่งรถผ่านภูเขาที่มีต้นไม้ขึ้นต่อเนื่องกันหลายลูก เราอาจนึกว่าจังหวัดที่เห็นป่าเต็มสายตาน่าจะเป็นจังหวัดที่มีป่าเยอะที่สุดในไทย แต่คำว่า “เยอะที่สุด” มีวิธีดูอยู่สองแบบ คือดูจำนวนพื้นที่ป่าทั้งหมด กับดูว่าป่ากินพื้นที่เป็นสัดส่วนเท่าไรของจังหวัด

เมื่อเปิดตารางพื้นที่ป่าไม้รายจังหวัดของกรมป่าไม้ ปี พ.ศ. 2568 แล้วเทียบกันทั้งประเทศ คำตอบของทั้งสองแบบออกมาเป็นคนละจังหวัดกัน

ถ้านับตาม จำนวนพื้นที่ป่าไม้ทั้งหมด จังหวัดที่มีมากที่สุดคือ เชียงใหม่ มีพื้นที่ป่า 9,388,470.36 ไร่ หรือประมาณ 9.39 ล้านไร่ คิดเป็น 67.86% ของพื้นที่จังหวัดตามฐานข้อมูลที่ใช้สำรวจ

เชียงใหม่มีพื้นที่จังหวัดในฐานข้อมูลนี้ประมาณ 13.83 ล้านไร่ จึงมีพื้นที่ป่ารวมจำนวนมาก แม้จะมีพื้นที่ส่วนอื่นที่เป็นชุมชน พื้นที่เกษตร และการใช้ประโยชน์รูปแบบต่าง ๆ อยู่ด้วย ตัวเลขเกือบ 9.4 ล้านไร่นี้เป็นผลรวมพื้นที่ป่าภายในจังหวัด ไม่ได้หมายความว่าป่าทั้งหมดเป็นผืนเดียวกัน

หากดูจังหวัดที่มีพื้นที่ป่ารวมรองลงมาในข้อมูลปีเดียวกัน จะเห็นภาพเปรียบเทียบชัดขึ้น

• เชียงใหม่ ประมาณ 9.39 ล้านไร่

• ตาก ประมาณ 7.68 ล้านไร่

• กาญจนบุรี ประมาณ 7.48 ล้านไร่

• แม่ฮ่องสอน ประมาณ 6.62 ล้านไร่

• ลำปาง ประมาณ 5.42 ล้านไร่

จากตัวเลขชุดนี้ เชียงใหม่มีพื้นที่ป่ามากกว่าตากประมาณ 1.71 ล้านไร่ แต่ถ้าเปลี่ยนคำถามเป็น “จังหวัดไหนมีป่าคิดเป็นสัดส่วนสูงที่สุดของพื้นที่ตัวเอง” คำตอบจะเปลี่ยนไป

แม่ฮ่องสอนมีสัดส่วนพื้นที่ป่าสูงที่สุด อยู่ที่ 83.03% ของพื้นที่จังหวัด หรือราว 6.62 ล้านไร่ พูดให้เห็นภาพคือ พื้นที่ประมาณ 83 ไร่จากทุก 100 ไร่ของจังหวัดถูกจำแนกเป็นพื้นที่ป่าตามเกณฑ์สำรวจ ขณะที่เชียงใหม่มีสัดส่วน 67.86%

ทั้งสองคำตอบจึงถูกต้องคนละมุม เชียงใหม่มีป่ารวมมากกว่า ส่วนแม่ฮ่องสอนมีพื้นที่จังหวัดที่เป็นป่าในสัดส่วนสูงกว่า ก่อนแชร์ข้อมูลจึงควรดูด้วยว่าต้นทางใช้คำว่า “จำนวนไร่” หรือ “ร้อยละของจังหวัด”

กรมป่าไม้จัดทำข้อมูลปี 2568 จากภาพถ่ายดาวเทียม Sentinel-2 และ Landsat 8 โดยจำแนกพื้นที่ที่มีไม้ยืนต้นปกคลุมต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 3.125 ไร่เป็นพื้นที่ป่าตามนิยามที่ใช้ รวมถึงทุ่งหญ้าและลานหินตามธรรมชาติที่ล้อมรอบด้วยพื้นที่ป่า แต่ไม่นับสวนยางพารา สวนปาล์ม สวนผลไม้ และสวนยูคาลิปตัสตามเกณฑ์ดังกล่าว ดังนั้นพื้นที่ที่มองเห็นต้นไม้เขียว ๆ จึงไม่ได้ถูกนับเป็นป่าทั้งหมด

ตัวเลขยังเปลี่ยนไปตามปีสำรวจด้วย เชียงใหม่มีพื้นที่ป่าในปี 2567 อยู่ที่ 9,422,762.41 ไร่ และปี 2568 อยู่ที่ 9,388,470.36 ไร่ ลดลงสุทธิประมาณ 34,292 ไร่จากการเปรียบเทียบของกรมป่าไม้ ตัวเลขนี้บอกการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ที่จำแนกได้ระหว่างสองปี แต่ไม่ได้บอกสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงแต่ละจุดโดยตรง

ป่าเป็นพื้นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต และเกี่ยวข้องกับดิน น้ำ รวมถึงการดำรงชีวิตของผู้คนรอบพื้นที่ การรู้ว่าจังหวัดใดมีป่ามากจึงช่วยให้มองเห็นขนาดของทรัพยากรที่มีอยู่ ส่วนการติดตามตัวเลขต่อเนื่องก็ช่วยให้เห็นว่าพื้นที่เหล่านั้นเปลี่ยนไปอย่างไรในแต่ละปี