จังหวัดไหนผลิตไฟฟ้าให้ประเทศไทยมากที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเปิดไฟหรือเสียบปลั๊กที่บ้าน เราแทบไม่เคยรู้เลยว่าไฟฟ้าที่ใช้อยู่นั้นมาจากโรงไฟฟ้าแห่งไหน เพราะไฟจากหลายแหล่งถูกส่งเข้าสู่ระบบที่เชื่อมถึงกันทั่วประเทศ แต่ถ้าถามว่าจังหวัดไหนเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าสำคัญที่สุด คำตอบต้องแยกก่อนว่าเรากำลังนับจากอะไร

จังหวัดที่มีหลักฐานเด่นชัดคือ ระยอง ซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงไฟฟ้าจำนวนมาก ทั้งโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่และโรงไฟฟ้าที่อยู่ใกล้โรงงานอุตสาหกรรม อย่างไรก็ตาม ยังไม่พบตารางปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้จริงตลอดปีซึ่งเปรียบเทียบครบทุกจังหวัด จึงยังยืนยันไม่ได้ว่าระยองผลิตไฟฟ้าเป็นหน่วยมากที่สุดของประเทศในปีล่าสุด

ข้อมูลที่พอเปรียบเทียบได้มาจากการสำรวจของสำนักข่าว EPIGRAM ซึ่งใช้ฐานข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานและการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย โดยรายงานในปี 2568 ว่า ระยองมีโรงไฟฟ้าเชื้อเพลิงฟอสซิลประเภทผู้ผลิตรายใหญ่ 3 แห่ง และรายเล็ก 33 แห่ง รวมกำลังผลิตตามสัญญา 6,763.50 เมกะวัตต์ สูงกว่าชลบุรีและฉะเชิงเทราในการเปรียบเทียบเดียวกัน รายงานยังระบุว่าระยองมีจำนวนโรงไฟฟ้าฟอสซิลมากที่สุดในประเทศด้วย

ตัวเลขเมกะวัตต์บอกอะไร?

เมกะวัตต์เป็นหน่วยบอกกำลังผลิต หรือขนาดความสามารถในการจ่ายไฟ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง ส่วนปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้ตลอดปีมักนับเป็นกิโลวัตต์ชั่วโมง สองอย่างนี้ตอบคนละคำถาม โรงไฟฟ้าที่มีกำลังผลิตสูงไม่ได้เดินเครื่องเต็มกำลังทุกชั่วโมง เพราะอาจมีการซ่อมบำรุงหรือปรับการเดินเครื่องตามความต้องการไฟฟ้า

ดังนั้น ตัวเลข 6,763.50 เมกะวัตต์ข้างต้นจึงช่วยให้เห็นขนาดของกลุ่มโรงไฟฟ้าฟอสซิลตามขอบเขตที่สำรวจ แต่ไม่ใช่จำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ระยองผลิตได้ทั้งปี และไม่ได้รวมโรงไฟฟ้าทุกประเภทในจังหวัด

ทำไมระยองจึงมีโรงไฟฟ้ารวมตัวกันมาก?

ระยองเป็นพื้นที่อุตสาหกรรมขนาดใหญ่ มีทั้งนิคม โรงงาน และโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานอยู่ใกล้กัน โรงไฟฟ้าบางแห่งส่งไฟเข้าระบบของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ขณะที่บางแห่งผลิตไฟฟ้าและไอน้ำให้โรงงานในพื้นที่ด้วย

ตัวอย่างหนึ่งคือโรงไฟฟ้ากัลฟ์ พีดี ในอำเภอปลวกแดง ซึ่งข้อมูลโครงการของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ระบุว่ามีกำลังผลิต 2,500 เมกะวัตต์ ใช้ก๊าซธรรมชาติและเป็นโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วม ส่วนในพื้นที่มาบตาพุดก็มีโรงไฟฟ้าที่ใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิงอยู่ด้วย แสดงให้เห็นว่าการผลิตไฟฟ้าในจังหวัดไม่ได้พึ่งเชื้อเพลิงชนิดเดียว

โรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมใช้พลังงานจากก๊าซเพื่อขับกังหันผลิตไฟฟ้า แล้วนำความร้อนที่เหลือไปผลิตไอน้ำเพื่อช่วยผลิตไฟฟ้าอีกขั้น ส่วนโรงไฟฟ้าแบบโคเจนเนอเรชั่นสามารถผลิตทั้งไฟฟ้าและไอน้ำสำหรับใช้ในกระบวนการอุตสาหกรรมได้ การตั้งโรงไฟฟ้าใกล้ผู้ใช้รายใหญ่จึงสัมพันธ์กับความต้องการพลังงานของโรงงานในพื้นที่

ไฟฟ้าที่บ้านมาจากจังหวัดเดียวหรือเปล่า?

โดยทั่วไปตอบแบบชี้จังหวัดเดียวไม่ได้ เพราะระบบไฟฟ้ารับไฟจากหลายโรงไฟฟ้าและส่งผ่านเครือข่ายไปยังพื้นที่ต่าง ๆ รวมถึงมีการรับซื้อไฟฟ้าจากต่างประเทศด้วย ไฟที่ผลิตในระยองจึงอาจช่วยป้อนทั้งกิจกรรมในพื้นที่และระบบไฟฟ้าที่เชื่อมต่อกับจังหวัดอื่น

ถ้าดูภาพรวมทั้งประเทศ สถิติของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตฯ ระบุว่าในปี 2568 ระบบมีการผลิตและซื้อพลังงานไฟฟ้ารวม 212,716.43 ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมง แต่ตารางนี้แยกตามประเภทโรงไฟฟ้าและการซื้อ ไม่ได้แจกแจงยอดผลิตครบทุกจังหวัด จึงนำมาใช้ตัดสินอันดับจังหวัดไม่ได้

คำตอบที่บอกได้จากข้อมูลชุดนี้คือ ระยองเป็นแหล่งรวมโรงไฟฟ้าฟอสซิลขนาดใหญ่ของไทย และมีจำนวนโรงไฟฟ้าประเภทดังกล่าวมากที่สุดตามการสำรวจที่อ้างถึง ส่วนตำแหน่งจังหวัดที่ผลิตไฟฟ้าได้จริงมากที่สุดในรอบปี ยังต้องอาศัยยอดผลิตรายจังหวัดที่มีช่วงเวลาและขอบเขตเดียวกันมาเปรียบเทียบ