ปลากัดมีชีวิตอยู่ในธรรมชาติได้ไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นปลากัดสีสดครีบยาวว่ายอยู่ในตู้ หลายคนอาจสงสัยว่าถ้าไม่มีคนคอยให้อาหารหรือเปลี่ยนน้ำ มันจะใช้ชีวิตอยู่ได้อย่างไร แล้วก่อนที่เราจะนำมาเลี้ยง ปลากัดอาศัยอยู่ที่ไหนกัน?

คำตอบคือ ปลากัดอยู่ในธรรมชาติได้ และมีปลากัดป่าที่อาศัยอยู่ตามแหล่งน้ำตามธรรมชาติของไทย เพียงแต่ปลากัดป่ากับปลากัดสวยงามที่เพาะเลี้ยงกันมาหลายชั่วรุ่นอาจมีรูปร่างและความสามารถในการรับมือกับสภาพแวดล้อมต่างกัน

ปลากัดป่าอยู่ที่ไหน?

ปลากัดไทยชนิด Betta splendens พบได้ในแหล่งน้ำจืดตื้น น้ำไหลช้าหรือน้ำนิ่ง เช่น หนอง บึง คลอง และพื้นที่นาข้าวที่มีน้ำท่วมขัง โดยมักมีพืชน้ำหรือหญ้าขึ้นอยู่ ซึ่งเป็นทั้งที่หลบซ่อนและพื้นที่หาอาหาร

ปลากัดป่ามักมีครีบสั้นและสีไม่ฉูดฉาดเท่าปลากัดสวยงามหลายสายพันธุ์ สีและลวดลายอาจแตกต่างกันไปตามชนิดและแต่ละตัว ส่วนอาหารในธรรมชาติ ได้แก่ แมลงและสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก เช่น ตัวอ่อนแมลงที่พบในน้ำ

คำว่า “ปลากัด” ยังครอบคลุมปลาในสกุล Betta หลายชนิด แต่ละชนิดมีถิ่นอาศัยและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่างกัน จึงไม่ใช่ว่าปลากัดทุกชนิดจะอยู่ในแหล่งน้ำแบบเดียวกันทั้งหมด

ทำไมปลากัดจึงอยู่ในน้ำที่ออกซิเจนต่ำได้?

ปลากัดมีอวัยวะช่วยหายใจที่เรียกว่าอวัยวะแลบิรินธ์ ทำให้ขึ้นมาฮุบอากาศจากผิวน้ำได้ นอกเหนือจากการใช้เหงือก คุณสมบัตินี้ช่วยให้มันรับมือกับแหล่งน้ำที่มีออกซิเจนละลายต่ำได้ดีกว่าปลาบางชนิด

แต่การทนน้ำที่มีออกซิเจนต่ำได้ ไม่ได้แปลว่าปลากัดชอบน้ำสกปรกหรืออยู่ในภาชนะแคบ ๆ ได้ดีเสมอไป ในธรรมชาติ แหล่งน้ำอาจตื้นแต่มีพื้นที่ให้ว่ายและมีพืชให้หลบซ่อน อีกทั้งยังมีความเสี่ยงจากน้ำแห้ง มลพิษ สัตว์ผู้ล่า และการเปลี่ยนแปลงของแหล่งอาศัยเช่นกัน

แล้วปลากัดที่เลี้ยงไว้ ปล่อยลงคลองได้ไหม?

แม้ปลากัดเลี้ยงบางตัวอาจอยู่รอดในแหล่งน้ำธรรมชาติได้ แต่ ไม่ควรนำปลากัดเลี้ยงไปปล่อยเอง ปลาอาจหาอาหารหรือหลบผู้ล่าได้ไม่ดีพอ และการปล่อยยังอาจนำโรคเข้าสู่แหล่งน้ำ เกิดการแข่งขันกับสัตว์ท้องถิ่น หรือผสมกับปลากัดป่าจนกระทบความหลากหลายทางพันธุกรรมได้

ถ้าดูแลต่อไม่ไหว ทางเลือกที่ดีกว่าคือหาผู้รับเลี้ยงที่พร้อมดูแล ติดต่อร้านปลาหรือกลุ่มผู้เลี้ยงปลา และระหว่างรอควรจัดภาชนะที่มีพื้นที่เหมาะสม น้ำสะอาด มีที่หลบ และเปิดทางให้ปลาขึ้นมาฮุบอากาศได้

ปลากัดจึงไม่ใช่ปลาที่ต้องอยู่ในขวดถึงจะมีชีวิตรอด บรรพบุรุษและญาติของมันใช้ชีวิตอยู่ในแหล่งน้ำมานาน ส่วนปลากัดสวยงามที่เราเลี้ยงนั้น การดูแลให้เหมาะสมหรือหาบ้านใหม่ให้ ย่อมช่วยทั้งตัวปลาและแหล่งน้ำธรรมชาติได้มากกว่า