ทำไมการช้อปปิ้งถึงทำให้เราอารมณ์ดี

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

วันไหนเจอเรื่องเหนื่อย ๆ มาทั้งวัน พอกลับถึงบ้านก็หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาเลื่อนดูของ บางทีแค่เห็นเสื้อสีที่ชอบหรือของใช้ชิ้นเล็ก ๆ ก็รู้สึกเพลินขึ้นมา พอกดสั่งแล้วก็มีอะไรให้รออีกหลายวัน

หลายคนเรียกพฤติกรรมนี้ว่า ช้อปปิ้งบำบัด หรือ retail therapy หมายถึงการเลือกดูหรือซื้อของเพื่อให้อารมณ์ดีขึ้น คำนี้ฟังดูคุ้นหู แต่เคยสงสัยไหมว่าทำไมการซื้อของถึงช่วยให้บางคนรู้สึกดีได้ ทั้งที่เรื่องหนักใจยังอยู่เหมือนเดิม?

คำตอบส่วนหนึ่งอยู่ที่ ความสนุกจากการคาดหวังและความรู้สึกว่าเราได้เลือกเอง การมองหาของ เปรียบเทียบ แล้วตัดสินใจซื้ออาจดึงความสนใจออกจากเรื่องเครียดชั่วคราว และทำให้รู้สึกว่าอย่างน้อยเรายังจัดการบางอย่างในชีวิตได้

ได้เลือกเอง ในวันที่หลายอย่างไม่เป็นใจ

ลองนึกถึงวันที่งานไม่เป็นไปตามแผน นัดหมายก็เลื่อน แถมยังต้องเจอเรื่องที่แก้ไม่ได้ทันที การได้เดินเข้าร้านแล้วเลือกแก้วใบที่ชอบด้วยตัวเอง อาจเป็นช่วงเล็ก ๆ ที่รู้สึกว่าการตัดสินใจอยู่ในมือเรา

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Journal of Consumer Psychology ปี 2014 ทดลองเกี่ยวกับความเศร้าและการตัดสินใจซื้อ พบว่าการได้ตัดสินใจเลือกซื้อช่วยลดความเศร้าที่หลงเหลืออยู่ในการทดลองได้ โดยมีความรู้สึกควบคุมสิ่งรอบตัวเป็นกลไกที่ผู้วิจัยศึกษา ผลนี้ช่วยอธิบายได้ว่าทำไมการเลือกของจึงอาจช่วยบางคนได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าการช้อปจะแก้ความเศร้าได้ทุกกรณีหรือได้ผลเหมือนกันทุกคน

ความสุขเริ่มได้ตั้งแต่ยังไม่ได้ของ

ช่วงค้นหาร้าน ดูรูป เปรียบเทียบราคา หรือจินตนาการว่าจะเอาของไปใช้ยังไง ก็ทำให้รู้สึกตื่นเต้นได้แล้ว พอสั่งซื้อ ความเพลินอาจต่อเนื่องไปถึงตอนรอพัสดุและเปิดกล่อง

ระบบรางวัลของสมองมีส่วนเกี่ยวข้องกับความคาดหวังและแรงจูงใจในการแสวงหาสิ่งที่เราพอใจ โดพามีนเป็นสารสื่อประสาทตัวหนึ่งในระบบนี้ แต่ความรู้สึกดีจากการช้อปไม่ได้อธิบายได้ด้วยสารตัวเดียว เพราะความชอบ สถานการณ์ และเหตุผลที่ซื้อก็มีส่วนด้วย

อีกอย่าง การออกไปเดินร้านหรือเปิดดูสินค้าก็อาจเป็นการพักจากสิ่งที่กังวลสักครู่ บางคนได้คุยกับเพื่อนระหว่างเดินห้าง บางคนสนุกกับการหาของที่เหมาะกับตัวเอง ความสุขจึงอาจมาจากกิจกรรมรอบ ๆ การซื้อด้วย

เมื่อความสุขหลังซื้อเริ่มตามมาด้วยความเครียด

การซื้อของให้ตัวเองเป็นครั้งคราวไม่ได้แปลว่ามีปัญหา แต่ถ้าทุกครั้งที่เครียดต้องซื้อถึงจะสบายใจ กดสั่งเกินกำลังจ่ายบ่อย ๆ ซ่อนยอดใช้จ่ายจากคนใกล้ตัว หรือมีของที่ซื้อมาแล้วไม่ได้ใช้กองอยู่จำนวนมาก ก็ควรหยุดดูว่าการซื้อกำลังกระทบชีวิตหรือเปล่า

บางครั้งความรู้สึกดีอยู่ไม่นาน พอเห็นยอดบัตรหรือเงินที่เหลือ ความกังวลก็กลับมาอีก ถ้าเริ่มควบคุมการซื้อไม่ได้และกระทบการเงิน ความสัมพันธ์ หรือชีวิตประจำวัน ลองปรึกษานักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ได้ ไม่จำเป็นต้องรอให้เป็นหนี้ก้อนใหญ่ก่อน

อยากช้อปได้ โดยไม่ต้องกังวลทีหลัง

วิธีง่าย ๆ คือกำหนดงบสำหรับของที่อยากได้ไว้ล่วงหน้า ถ้าเป็นของราคาสูงหรือไม่ได้จำเป็นเร่งด่วน ลองใส่ตะกร้าแล้วรอข้ามคืน ก่อนกลับมาถามตัวเองอีกทีว่าอยากใช้จริงไหม และยอดนี้ยังอยู่ในงบหรือเปล่า

ถ้ารู้ตัวว่ากำลังกดซื้อเพราะเหนื่อยหรือเหงา ลองพักจากหน้าจอสักหน่อย เดินเล่น ฟังเพลง หรือคุยกับคนที่ไว้ใจ แล้วค่อยกลับมาตัดสินใจ ของที่อยากได้ยังซื้อได้เมื่อพร้อม ส่วนอารมณ์ที่กำลังหนักก็อาจต้องการการดูแลอีกแบบหนึ่ง

สุดท้ายแล้ว การช้อปทำให้อารมณ์ดีได้เพราะมีทั้งความเพลิน ความคาดหวัง และโอกาสได้เลือกสิ่งที่ตัวเองชอบ หากซื้อแล้วใช้ประโยชน์ได้และไม่เดือดร้อน ก็เป็นความสุขเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นได้ เพียงแต่ถ้าความสุขนั้นเริ่มแลกมาด้วยความกังวลเรื่องเงิน การหยุดพักและหาวิธีดูแลใจเพิ่มก็เป็นทางเลือกที่ดีเหมือนกัน