ตุ๊กแกเกิดมาทำไมและใช้ชีวิตอย่างไรในธรรมชาติ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กลางดึกเงียบ ๆ มีเสียง “ตุ๊กแก...ตุ๊กแก” ดังมาจากหลังตู้ พอหันไปมองก็เห็นเจ้าของเสียงเกาะผนังอยู่ ตัวใหญ่ ตาโต ลำตัวมีจุดสีส้ม บางบ้านเห็นแล้วตกใจ บางบ้านได้ยินแค่เสียงก็ไม่กล้าเดินผ่าน

ตุ๊กแกบ้านที่เราคุ้นตาเป็นสัตว์เลื้อยคลานชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Gekko gecko พบได้ทั้งในป่า ตามต้นไม้ ซอกหิน และอาคารบ้านเรือน พอมาอยู่ใกล้คนมากเข้า ก็เลยเกิดคำถามขึ้นมาว่า ตุ๊กแกเกิดมาทำไม แล้วมันมีประโยชน์อะไรบ้าง

ถ้าตอบตามหลักชีววิทยา ตุ๊กแกไม่ได้เกิดมาเพื่อทำหน้าที่ให้มนุษย์ มันสืบพันธุ์และดำรงชีวิตเหมือนสัตว์ชนิดอื่น ส่วนการกินและการถูกสัตว์อื่นกินทำให้มันมีบทบาทอยู่ในสายใยอาหารของธรรมชาติ

นักล่าแมลงที่ออกหากินตอนกลางคืน

อาหารของตุ๊กแกมีทั้งแมลงสาบ จิ้งหรีด ตั๊กแตน แมลงเม่า ด้วง และแมงมุม ตัวที่โตแล้วอาจกินสัตว์ขนาดเล็กชนิดอื่นได้ด้วย โดยทั่วไปมันมักเกาะนิ่งรอเหยื่อเข้ามาใกล้ แล้วจึงพุ่งเข้าจับ

งานศึกษาตุ๊กแกในบริเวณอาคารของสวนสัตว์เปิดเขาเขียว จังหวัดชลบุรี พบว่าเหยื่อหลักที่สังเกตได้เป็นแมลงกลุ่มผีเสื้อและผีเสื้อกลางคืน ตั๊กแตน และด้วง ตุ๊กแกส่วนใหญ่อาศัยวิธีรอเหยื่อ แต่บางครั้งก็เคลื่อนไหวหาอาหารมากขึ้นเมื่อมีแมลงชุกชุม ข้อมูลนี้มาจากพื้นที่ศึกษาแห่งหนึ่ง จึงไม่ได้หมายความว่าตุ๊กแกทุกบ้านกินแมลงชนิดเดียวกัน

การกินแมลงทำให้ตุ๊กแกเป็นผู้ล่าตัวหนึ่งในบริเวณบ้าน แต่ไม่ได้แปลว่ามันจะกำจัดแมลงให้หมด หรือใช้แทนการดูแลความสะอาดและจัดการแหล่งเพาะพันธุ์ยุงได้

ตุ๊กแกก็เป็นอาหารของสัตว์อื่น

แม้จะเป็นนักล่า ตุ๊กแกก็มีศัตรูตามธรรมชาติเช่นกัน WWF ระบุว่านกบางชนิดกินตุ๊กแกเป็นอาหาร ตุ๊กแกจึงอยู่ทั้งในตำแหน่งผู้ล่าและเหยื่อ ความสัมพันธ์แบบนี้ช่วยเชื่อมสัตว์หลายชนิดเข้าด้วยกันในสายใยอาหาร

เวลาเจอตุ๊กแกเกาะผนัง เรามักเห็นมันอยู่เงียบ ๆ ตัวเดียว นั่นเข้ากับพฤติกรรมของสัตว์ชนิดนี้ที่มักใช้ชีวิตตามลำพังและปกป้องอาณาเขต ส่วนเสียงร้องที่ได้ยินมีบทบาทในการสื่อสาร รวมถึงการหาคู่และการป้องกันตัว จึงไม่ใช่หลักฐานบอกลางดีหรือลางร้าย

ทำไมถึงชอบมาอยู่ในบ้าน

บ้านมีทั้งผนังให้เกาะ ซอกหลืบให้หลบ และมีแมลงเป็นอาหาร โดยเฉพาะบริเวณที่แมลงบินมาใกล้แสงไฟ สำหรับตุ๊กแก พื้นที่เหล่านี้จึงอาจเหมาะกับการอยู่อาศัยและหาอาหาร แม้มันจะอยู่ในป่าหรือตามต้นไม้ได้เช่นกัน

เท้าของมันมีขนขนาดเล็กจำนวนมาก ช่วยให้ยึดเกาะพื้นผิวและไต่ผนังได้ ส่วนลายจุดบนลำตัวช่วยพรางตัวกับสภาพแวดล้อม คุณสมบัติเหล่านี้ช่วยให้มันเคลื่อนไหวและอยู่รอดในถิ่นอาศัยของตัวเอง

ถ้าเจอในบ้านควรทำอย่างไร

ถ้ามันอยู่ในจุดที่ไม่รบกวน จะปล่อยให้อยู่ห่าง ๆ ก็ได้ แต่ถ้าเข้ามาในห้องหรืออยู่ใกล้เด็กและสัตว์เลี้ยง ควรเปิดทางออกและเว้นระยะ ไม่พยายามจับด้วยมือเปล่า เพราะตุ๊กแกอาจกัดแรงเมื่อถูกจับหรือจนมุม หากนำออกเองไม่ได้ ให้ติดต่อหน่วยกู้ภัยหรือผู้ที่มีประสบการณ์ช่วยนำออก

คนที่ไม่อยากให้ตุ๊กแกเข้าบ้านอาจสำรวจช่องเปิดที่มันลอดได้ ติดมุ้งลวดหรืออุดช่องตามความเหมาะสม พร้อมดูแลเศษอาหารและจุดที่มีแมลงชุกชุม เพื่อลดทั้งทางเข้าและแหล่งอาหารของมัน

ตุ๊กแกอาจไม่ใช่เพื่อนร่วมบ้านที่ทุกคนอยากเจอ แต่ในธรรมชาติมันใช้ชีวิตด้วยการหาอาหาร หลบภัย และสืบพันธุ์เหมือนสัตว์อื่น การรู้ว่ามันทำอะไรอยู่ช่วยให้เราเลือกวิธีอยู่ร่วมกันได้ โดยไม่ต้องเข้าไปเสี่ยงจับตัวมัน