ต้นไม้เดินได้ ตำนานพื้นบ้านสุดพิศวง หรือความลับที่ซ่อนอยู่ในผืนป่าดิบชื้น

เชื่อไหมว่า เวลาเราได้ยินคำว่า "ต้นไม้เดินได้" ภาพในหัวของหลายคนมักจะลอยไปถึงฉากแฟนตาซีในภาพยนตร์ ท่อนไม้มีขา มีหน้าตา แล้วค่อยๆ ก้าวเดินย้ายถิ่นฐานไปเรื่อยๆ เหมือนตัวละครเอนท์ในเดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ แต่พอเอาเข้าจริงแล้ว โลกใบนี้มันมีเรื่องจริงที่มหัศจรรย์ยิ่งกว่านิยายซ่อนอยู่ จนบางทีวิทยาศาสตร์ก็ทำให้เราอึ้งได้เหมือนกัน

ถ้าพูดถึงต้นไม้ที่ขยับเขยื้อเคลื่อนที่ได้จริงๆ ในทางพฤกษศาสตร์ เขาไม่ได้ถอนรากถอนโคนแล้วเดินดุ่มๆ ไปตามใจชอบหรอกนะ แต่ปาล์มชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า Socratea exorrhiza หรือที่ฝรั่งเขาเรียกกันเท่ๆ ว่า Walking Palm กลับมีพฤติกรรมที่ชวนทึ่งสุดๆ เพราะมันสามารถ "ย้ายตำแหน่ง" ของลำต้นตัวเองได้จริงๆ ทีละนิดๆ แบบที่คนเดินผ่านไปผ่านมาอาจจะไม่ทันสังเกตด้วยซ้ำ

ความลับของเจ้าปาล์มชนิดนี้มันอยู่ที่ระบบรากค้ำจุนที่แปลกประหลาด รากของมันไม่ได้ฝังดิ่งลงดินตรงๆ แบบต้นไม้ทั่วไป แต่กางออกมารอบทิศทางคล้ายซี่ร่มหรือขาแมงมุม เพื่อช่วยพยุงลำต้นให้ทรงตัวได้ดีในป่าฝนเขตร้อนที่ดินฟ้าอากาศแปรปรวน และเมื่อเวลาผ่านไป ถ้ามีต้นไม้ใหญ่ข้างๆ ล้มทับ หรือดินตรงไหนเกิดยุบตัวจนแสงแดดส่องไม่ถึงฝั่งเดิม เจ้าปาล์มตัวแสบนี้ก็จะค่อยๆ สร้างรากชุดใหม่ขึ้นมาในจุดที่เอื้ออำนวยกว่า ส่วนรากเก่าที่อยู่ฝั่งเดิมก็จะค่อยๆ ตายและหลุดลอยไปในอากาศ ผลลัพธ์ที่ได้คือลำต้นค่อยๆ เอนและขยับเคลื่อนที่หนีอุปสรรคไปทีละคืบสองคืบ จนบางทีขยับหนีจากจุดเดิมไปได้เป็นเมตรๆ เลยทีเดียว

ในมุมมองของชาวบ้านในแถบทวีปอเมริกาใต้ เรื่องราวของต้นไม้เดินได้นี้ถูกเล่าขานต่อกันมานาน จนกลายเป็นตำนานพื้นบ้านที่เต็มไปด้วยความลี้ลับ ว่ากันว่ามันมักจะเดินหนีผู้คนในยามวิกาล หรือขยับหนีความแห้งแล้ง แต่พอวิทยาศาสตร์เข้ามาไขคำตอบ เรากลับพบว่ามันคือกลไกการเอาตัวรอดอันชาญฉลาดของธรรมชาติ เพื่อแย่งชิงแสงแดดและพื้นที่ทำมาหากินในป่าดิบชื้นที่การแข่งขันสูงลิ่ว

ดังนั้น ต่อไปเวลาใครมาเล่าให้ฟังว่าเคยเห็นต้นไม้เดินได้ อย่าเพิ่งรีบส่ายหัวหาว่าเขาเพ้อเจ้อ เพราะบางทีธรรมชาติเขาก็มีวิธีสร้างความอัศจรรย์ใจให้เราได้เสมอ ชนิดที่ว่าต่อให้เราคิดว่ารู้จักโลกใบนี้ดีแค่ไหน มันก็ยังมีความลับเจ๋งๆ ซ่อนอยู่อีกเพียบที่รอให้เราไปค้นพบ