ใต้ทะเลยังมีสัตว์ที่มนุษย์ไม่รู้จักอีกหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลามองทะเลจากชายหาด เราเห็นแค่ผิวน้ำที่ทอดยาวไปจนสุดสายตา ส่วนข้างใต้มีทั้งแนวปะการัง พื้นทราย ภูเขาใต้น้ำ และบริเวณมืดสนิทที่แสงอาทิตย์ส่องลงไปไม่ถึง แล้วในสถานที่กว้างใหญ่ขนาดนั้น ยังมีสัตว์ที่มนุษย์ไม่เคยรู้จักซ่อนอยู่หรือเปล่า?

คำตอบคือ ยังมีอีกมาก นักวิทยาศาสตร์ค้นพบและบรรยายสัตว์ทะเลชนิดใหม่อยู่เรื่อย ๆ บางชนิดเพิ่งถูกพบระหว่างสำรวจ ขณะที่บางชนิดเคยถูกเก็บเป็นตัวอย่างมานานแล้ว แต่เพิ่งตรวจสอบจนรู้ว่าแตกต่างจากชนิดที่เคยมีชื่อ

คำว่า “ชนิดใหม่” ในทางวิทยาศาสตร์ไม่ได้แปลว่าสัตว์เพิ่งเกิดขึ้นบนโลก แปลว่ามันเพิ่งได้รับการศึกษาและบรรยายอย่างเป็นทางการ ชาวประมงหรือคนในพื้นที่อาจเคยเห็นมันมาก่อน เพียงแต่ความรู้นั้นยังไม่ได้ถูกบันทึกเป็นชนิดใหม่ในระบบอนุกรมวิธาน

องค์การบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งสหรัฐฯ หรือ NOAA อธิบายว่า สิ่งมีชีวิตในทะเลราวสองในสามหรืออาจมากกว่านั้น ยังไม่ได้รับการค้นพบหรือบรรยายอย่างเป็นทางการ ตัวเลขนี้เป็นการประมาณ ไม่ใช่การนับสัตว์ที่ซ่อนอยู่ได้จริง และครอบคลุมสิ่งมีชีวิตทะเลโดยรวม ไม่ได้หมายถึงสัตว์เพียงกลุ่มเดียว

สัตว์ใหม่ไม่ได้ต้องตัวใหญ่เสมอไป หลายชนิดอาจเป็นหนอนทะเล กุ้งขนาดเล็ก หอย ฟองน้ำ หรือสัตว์ตัวนิ่มที่อยู่ตามตะกอน บางตัวหน้าตาคล้ายชนิดที่รู้จักอยู่แล้วจนต้องอาศัยการดูรายละเอียดหรือเปรียบเทียบพันธุกรรมจึงจะแยกออก

ตัวอย่างหนึ่งคือ Chaetoderma shenloong สัตว์ทะเลลำตัวยาวคล้ายหนอนในกลุ่มหอย ซึ่งนักวิจัยพบในตะกอนบริเวณแหล่งก๊าซมีเทนรั่วซึมในทะเลจีนใต้ และได้รับการบรรยายเป็นชนิดใหม่ในปี 2024 การค้นพบแบบนี้ช่วยเติมภาพว่าแม้แต่พื้นที่ที่ดูไม่น่าอยู่ก็ยังมีชุมชนสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่

กว่าจะยืนยันว่าพบชนิดใหม่ นักวิจัยต้องเปรียบเทียบตัวอย่างกับข้อมูลและตัวอย่างของชนิดที่รู้จัก ตรวจลักษณะสำคัญ และบางกรณีก็ใช้ข้อมูลพันธุกรรมประกอบ จากนั้นจึงจัดทำคำบรรยายทางวิทยาศาสตร์ กระบวนการนี้ใช้เวลา เพราะการเห็นสัตว์หน้าตาแปลกเพียงครั้งเดียวยังไม่พอจะสรุปว่าเป็นชนิดใหม่

ฐานข้อมูลทะเบียนชนิดพันธุ์สัตว์ทะเลโลก หรือ WoRMS ระบุว่า ในปี 2025 มีชนิดพันธุ์ทะเลที่ได้รับการบรรยายและเพิ่มเข้าสู่ฐานข้อมูลเกือบ 2,600 ชนิด ในจำนวนนี้รวมชนิดที่รู้จักจากซากดึกดำบรรพ์ราว 660 ชนิดด้วย จึงไม่ควรเข้าใจว่าทั้งหมดเป็นสัตว์ที่ยังมีชีวิตและเพิ่งพบในปีเดียวกัน

ทำไมเรายังสำรวจไม่ทั่ว? ทะเลกว้างมาก และเมื่อดำลงไปลึก แสงจะลดลง อุณหภูมิในหลายบริเวณต่ำ และความดันสูงขึ้น การนำคนหรือเครื่องมือลงไปเก็บภาพและตัวอย่างจึงต้องใช้อุปกรณ์เฉพาะ เรือสำรวจ ทีมงาน และเวลามาก อีกทั้งการทำแผนที่พื้นทะเลก็ไม่เท่ากับการมองเห็นสัตว์ทุกตัวที่อาศัยอยู่ตรงนั้น

ทุกวันนี้นักวิจัยใช้ทั้งยานสำรวจใต้น้ำ กล้อง เครื่องเก็บตัวอย่าง และการตรวจสารพันธุกรรมที่สิ่งมีชีวิตทิ้งไว้ในน้ำมาช่วยค้นหา แต่การตรวจพบสัญญาณหรือเห็นภาพสัตว์ก็ยังต้องนำไปศึกษาต่อว่าเป็นชนิดใด

แล้วจะมีสัตว์ประหลาดยักษ์ที่ไม่มีใครเคยเห็นอยู่ไหม? ยังไม่มีหลักฐานให้ยืนยันเช่นนั้น สิ่งที่ยืนยันได้คือทะเลยังมีชีวิตอีกมากรอการศึกษา และสัตว์ตัวเล็กที่เพิ่งได้รับชื่อก็อาจช่วยให้เราเข้าใจห่วงโซ่อาหาร แหล่งอาศัย และผลกระทบจากกิจกรรมของมนุษย์ได้ชัดขึ้น