ภายในช่องคลอดมีอะไรอยู่บ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนอาจคุ้นกับคำว่า “ช่องคลอด” มาตั้งแต่เด็ก แต่พอนึกภาพข้างในจริง ๆ ก็อาจสงสัยว่าเป็นโพรงว่างหรือเปล่า แล้วของเหลวที่ออกมาในแต่ละวันมาจากไหน

อีกอย่างที่ชวนสับสนคือ เรามักเรียกอวัยวะเพศบริเวณที่มองเห็นจากภายนอกทั้งหมดว่าช่องคลอด ทั้งที่แต่ละส่วนมีชื่อและหน้าที่ต่างกัน การรู้จักร่างกายส่วนนี้จึงช่วยให้สังเกตความเปลี่ยนแปลงของตัวเองได้ง่ายขึ้น

ภายในช่องคลอดมีผนังเนื้อเยื่อที่ยืดหยุ่น มีความชุ่มชื้น มีสารคัดหลั่งและจุลินทรีย์อาศัยอยู่ตามธรรมชาติ ส่วนปลายด้านในเชื่อมต่อกับปากมดลูก ไม่ใช่ช่องเปิดโล่งต่อไปทั่วช่องท้อง

ช่องคลอดอยู่ตรงไหน?

ช่องคลอดเป็นทางเดินที่อยู่ภายในร่างกาย เริ่มจากปากช่องคลอดด้านนอกไปจนถึงบริเวณปากมดลูก ผนังมีรอยพับและยืดขยายได้ โดยทั่วไปผนังด้านหน้ากับด้านหลังจะอยู่ชิดกัน ไม่ได้อ้าเป็นโพรงกว้างตลอดเวลา

ส่วนที่มองเห็นภายนอก เช่น แคมเล็ก แคมใหญ่ และคลิตอริส เรียกรวมว่าอวัยวะเพศภายนอก หรือปากช่องคลอดในความหมายกว้าง ๆ โดยมีรูเปิดช่องคลอดอยู่บริเวณนั้น ส่วนรูปัสสาวะเป็นอีกช่องหนึ่งแยกกัน ปัสสาวะจึงไม่ได้ออกมาจากช่องคลอด

ผนังด้านในไม่ได้เรียบเหมือนท่อ

ผนังช่องคลอดประกอบด้วยเนื้อเยื่อและกล้ามเนื้อ มีรอยพับที่ช่วยให้ยืดหยุ่นได้ เช่น ระหว่างมีเพศสัมพันธ์หรือคลอดทางช่องคลอด ผนังยังมีเส้นเลือดและปลายประสาท ความรู้สึกและรูปร่างของแต่ละคนจึงแตกต่างกันได้

บริเวณปลายด้านในจะพบปากมดลูก ซึ่งเป็นส่วนล่างของมดลูกและมีรูเปิดเล็ก ๆ เชื่อมระหว่างโพรงมดลูกกับช่องคลอด เลือดประจำเดือนจากมดลูกจะไหลผ่านทางนี้ออกมา ส่วนผ้าอนามัยแบบสอดหรือถ้วยอนามัยที่ใส่อย่างถูกวิธีจะอยู่ในช่องคลอด ไม่ได้หลุดเข้าไปในช่องท้อง

ของเหลวและตกขาวมาจากไหน?

ความชุ่มชื้นภายในเกิดจากของเหลวจากเนื้อเยื่อช่องคลอดและมูกจากปากมดลูก เมื่อรวมกับเซลล์ที่หลุดออกมาตามธรรมชาติก็กลายเป็นสารคัดหลั่งหรือตกขาวที่สังเกตเห็นได้

ตกขาวปกติอาจใสหรือขาว ลื่น เหนียว หรือข้นได้ และโดยทั่วไปไม่มีกลิ่นแรงชวนรังเกียจ ปริมาณกับลักษณะอาจเปลี่ยนตามรอบเดือน เช่น ช่วงไข่ตกมักใสและลื่นขึ้น การตั้งครรภ์หรือการใช้ฮอร์โมนคุมกำเนิดก็อาจทำให้ปริมาณเปลี่ยนได้เช่นกัน

มีจุลินทรีย์อยู่ด้วย และนั่นเป็นเรื่องปกติ

ในช่องคลอดมีแบคทีเรียหลายชนิดอาศัยอยู่ บางชนิดอย่างแลคโตบาซิลลัสช่วยรักษาสภาพความเป็นกรดและช่วยป้องกันการเพิ่มจำนวนของเชื้อบางชนิด องค์ประกอบของจุลินทรีย์แตกต่างกันได้ในแต่ละคนและเปลี่ยนไปตามช่วงชีวิต

บางคนอาจมีเชื้อราอยู่โดยไม่มีอาการ แต่ถ้าเชื้อบางชนิดเพิ่มจำนวนมากเกินไปหรือสมดุลเปลี่ยน ก็อาจเกิดอาการระคายเคือง คัน หรือมีตกขาวเปลี่ยนไปได้ ทั้งนี้อาการคล้ายกันอาจมีหลายสาเหตุ จึงบอกชนิดของโรคจากสีตกขาวอย่างเดียวไม่ได้

ดูแลอย่างไร และเมื่อไรควรพบแพทย์?

ล้างอวัยวะเพศภายนอกเบา ๆ ด้วยน้ำสะอาด และซับให้แห้ง หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีกลิ่นหอมหากทำให้ระคายเคือง ไม่จำเป็นต้องสวนล้างภายในช่องคลอด เพราะอาจรบกวนสมดุลของจุลินทรีย์และเพิ่มโอกาสระคายเคืองหรือติดเชื้อได้

หากตกขาวเปลี่ยนไปจากปกติของตัวเอง โดยเฉพาะมีกลิ่นแรง คัน แสบ เจ็บเวลาปัสสาวะหรือมีเพศสัมพันธ์ มีเลือดออกผิดปกติ หรือปวดท้องน้อย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ หากปวดท้องน้อยรุนแรง มีไข้ หรือกำลังตั้งครรภ์ร่วมกับมีเลือดออก ควรรีบรับการประเมินทางการแพทย์

ช่องคลอดที่สุขภาพดีจึงไม่ได้หมายถึงต้องแห้งสนิทหรือไม่มีกลิ่นเลย ความชุ่มชื้นและสารคัดหลั่งเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานตามธรรมชาติ สิ่งสำคัญคือรู้ว่าปกติของตัวเองเป็นอย่างไร และขอคำปรึกษาเมื่อมีสิ่งที่เปลี่ยนไปจนน่ากังวล