คดีข้อตกลงสรรหาพนักงานของบริษัทเทคโนโลยีในซิลิคอนแวลลีย์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกภาพว่าเราทำงานเป็นวิศวกรซอฟต์แวร์ในซิลิคอนแวลลีย์ช่วงกลางทศวรรษ 2000 บริษัทเทคโนโลยีกำลังแข่งขันกันพัฒนาสินค้าและต้องการคนเก่งเข้าทีม แต่โทรศัพท์จากฝ่ายสรรหาของบางบริษัทกลับไม่เคยดังมาถึงโต๊ะเรา

เรื่องนี้กลายเป็นคดีใหญ่ เมื่อกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ และพนักงานนำข้อตกลงระหว่างบริษัทเทคโนโลยีขึ้นสู่ศาล คำถามคือ ข้อตกลงเหล่านั้นมีผลต่อโอกาสและค่าจ้างของคนทำงานอย่างไร

ใจความสำคัญคือ บริษัทบางคู่ตกลง ไม่ติดต่อชักชวนพนักงานของอีกฝ่ายโดยตรง หากพนักงานคนนั้นยังไม่ได้สมัครงานเอง ข้อตกลงลักษณะนี้เรียกว่า no cold call ส่วนคดีแบบกลุ่มของพนักงานกล่าวหาว่า การจำกัดการสรรหาช่วยกดค่าตอบแทนและลดโอกาสย้ายงาน

ตกลงกันอย่างไร และใครเกี่ยวข้องบ้าง

ในคำฟ้องปี 2010 กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ระบุข้อตกลงเป็นรายคู่ เช่น Apple กับ Google, Apple กับ Adobe และ Google กับ Intel นอกจากนี้ยังมีข้อตกลงที่เกี่ยวข้องกับ Pixar และ Intuit ด้วย ไม่ใช่ข้อตกลงฉบับเดียวที่ทุกบริษัทลงนามร่วมกัน

คำว่า cold call ในคดีนี้หมายถึงการติดต่อพนักงานของบริษัทอื่นโดยตรง ไม่ว่าจะทางโทรศัพท์ อีเมล หรือช่องทางอื่น เพื่อชวนมาทำงาน ทั้งที่คนนั้นยังไม่ได้สมัครเข้ามาเอง ดังนั้นการอธิบายว่าแต่ละบริษัทตกลง “ไม่จ้างพนักงานของกันและกันทุกกรณี” จึงกว้างเกินกว่าขอบเขตของข้อตกลงที่กระทรวงยุติธรรมฟ้อง

ตัวอย่างเช่น หากวิศวกรกำลังทำงานอยู่และไม่ได้มองหางานใหม่ การได้รับการติดต่อจากอีกบริษัทอาจทำให้รู้ว่ามีตำแหน่งและผลตอบแทนแบบใดอยู่ในตลาด เมื่อช่องทางติดต่อแบบนี้ถูกปิดลง พนักงานก็อาจไม่ได้รับข้อมูลหรือโอกาสบางอย่างตั้งแต่แรก

ทำไมเรื่องการโทรชวนจึงโยงกับเงินเดือน

นายจ้างที่ต้องการคนทักษะเฉพาะมักต้องแข่งขันกันด้วยเงินเดือน สวัสดิการ และโอกาสเติบโต ถ้าพนักงานได้รับข้อเสนอจากที่อื่น ก็มีทางเลือกว่าจะย้ายงานหรือใช้ข้อมูลนั้นประกอบการพูดคุยกับนายจ้างเดิม

กระทรวงยุติธรรมเห็นว่าข้อตกลงไม่ติดต่อชักชวนลดการแข่งขันรูปแบบหนึ่งในตลาดแรงงาน ส่วนพนักงานผู้ฟ้องคดีกล่าวหาว่าเครือข่ายข้อตกลงทำให้ค่าตอบแทนต่ำกว่าที่ควรเป็น ทั้งนี้ ข้อตกลงยุติคดีไม่ได้ระบุว่าพนักงานแต่ละคนเสียรายได้ไปเท่าไร และไม่ได้เป็นคำพิพากษาหลังการไต่สวนว่าจำเลยมีความรับผิด

คดีของรัฐบาลในปี 2010 กับคดีแบบกลุ่มของพนักงานเป็นคนละกระบวนการกัน คดีแรกมุ่งหยุดข้อตกลงที่เป็นปัญหา ส่วนคดีที่พนักงานยื่นในปี 2011 เรียกร้องค่าเสียหายให้สมาชิกกลุ่ม ซึ่งครอบคลุมพนักงานสายเทคนิค งานสร้างสรรค์ และวิจัยพัฒนาตามเงื่อนไขของคดีราว 64,000 คน

ตัวเลข 400 ล้านดอลลาร์มาจากไหน

ในปี 2015 ศาลอนุมัติข้อตกลงยุติคดีที่ Apple, Google, Intel และ Adobe ตกลงจ่ายรวม 415 ล้านดอลลาร์สหรัฐ จึงใกล้เคียงกับตัวเลข 400 ล้านดอลลาร์ที่มักเล่ากัน เมื่อรวมข้อตกลงก่อนหน้านั้นกับบริษัทจำเลยรายอื่น ยอดยุติคดีทั้งหมดอยู่ที่ประมาณ 435 ล้านดอลลาร์

เงินจำนวนนี้เป็นยอดข้อตกลงรวม ไม่ใช่จำนวนที่พนักงานแต่ละคนได้รับเท่ากันทั้งหมด การจ่ายให้สมาชิกขึ้นอยู่กับเงื่อนไขและแผนจัดสรรของคดี รวมถึงค่าใช้จ่ายและค่าทนายความที่ศาลพิจารณาอนุมัติ

เรื่องนี้ชวนให้เห็นว่า การแข่งขันในตลาดแรงงานไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะตอนคนส่งใบสมัครเท่านั้น การที่บริษัทต่าง ๆ ติดต่อเสนอทางเลือกให้คนทำงานก็มีผลต่อข้อมูลและอำนาจต่อรองของพนักงานด้วย เมื่อช่องทางดังกล่าวถูกจำกัด คนที่อาจเสียโอกาสกลับเป็นคนที่ไม่เคยรู้เลยว่ามีข้อเสนอรออยู่