ฟ้าผ่ามีอุณหภูมิสูงกว่าพื้นผิวดวงอาทิตย์จริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาพายุฝนมา แสงฟ้าแลบอาจสว่างวาบจนเห็นท้องฟ้าเป็นสีขาว ก่อนจะมีเสียงฟ้าร้องตามมา ไม่น่าแปลกที่หลายคนจะสงสัยว่าแสงเพียงชั่วครู่นั้นร้อนแค่ไหน และคำบอกเล่าที่ว่าร้อนกว่าพื้นผิวดวงอาทิตย์ถึง 5 เท่าเป็นเรื่องจริงหรือเปล่า

คำตอบคือ อากาศในช่องทางที่กระแสฟ้าผ่าเคลื่อนผ่านอาจร้อนสูงกว่าพื้นผิวดวงอาทิตย์ได้ประมาณ 5 เท่า แต่เป็นการเปรียบเทียบอุณหภูมิสูงสุดโดยประมาณ และหมายถึงพื้นผิวดวงอาทิตย์ ไม่ใช่ทุกส่วนของดวงอาทิตย์

กรมอุตุนิยมวิทยาสหรัฐฯ อธิบายว่า ตัวฟ้าผ่าคือการเคลื่อนที่ของประจุไฟฟ้า จึงไม่ได้มีอุณหภูมิในตัวเองแบบวัตถุร้อน ๆ สิ่งที่ร้อนขึ้นอย่างรวดเร็วคืออากาศตามช่องทางที่กระแสไฟฟ้าเคลื่อนผ่าน โดยอาจสูงถึงประมาณ 50,000 องศาฟาเรนไฮต์ หรือราว 28,000 องศาเซลเซียส

ส่วนพื้นผิวที่มองเห็นของดวงอาทิตย์ หรือชั้นโฟโตสเฟียร์ มีอุณหภูมิประมาณ 5,500 องศาเซลเซียสตามข้อมูลของนาซา เมื่อนำค่าประมาณมาเทียบกัน ตัวเลขของอากาศในช่องทางฟ้าผ่าจึงอยู่ใกล้เคียง 5 เท่า ทั้งนี้ตัวเลขฟ้าผ่าเป็นค่าที่อาจขึ้นไปถึง ไม่ได้หมายความว่าฟ้าผ่าทุกครั้งมีอุณหภูมิเท่ากัน

ทำไมต้องระบุว่าเป็นพื้นผิว?

ดวงอาทิตย์ไม่ได้มีอุณหภูมิเท่ากันทั้งดวง แกนกลางร้อนประมาณ 15 ล้านองศาเซลเซียส ขณะที่บรรยากาศชั้นนอกสุดที่เรียกว่าโคโรนาอาจร้อนถึงระดับหลายล้านเคลวิน ดังนั้นจะพูดว่าฟ้าผ่าร้อนกว่าดวงอาทิตย์ทั้งหมดไม่ได้

อีกอย่างหนึ่ง อุณหภูมิไม่ได้บอกปริมาณพลังงานทั้งหมดที่วัตถุมีอยู่ ฟ้าผ่าทำให้อากาศบริเวณช่องทางแคบ ๆ ร้อนจัดในเวลาสั้น ๆ ส่วนดวงอาทิตย์มีขนาดมหาศาลและแผ่พลังงานออกมาอย่างต่อเนื่อง การมีอุณหภูมิสูงกว่าในจุดหนึ่งจึงไม่ได้แปลว่าฟ้าผ่ามีพลังงานมากกว่าดวงอาทิตย์

ความร้อนฉับพลันนี้ยังเกี่ยวข้องกับเสียงที่เราได้ยินด้วย เมื่ออากาศรอบช่องฟ้าผ่าร้อนขึ้นอย่างรวดเร็ว อากาศจะขยายตัวอย่างรุนแรง แล้วเกิดคลื่นเสียงที่เดินทางมาถึงเราเป็นเสียงฟ้าร้อง เราเห็นแสงก่อนเพราะแสงเดินทางเร็วกว่าเสียงมาก

เมื่อได้ยินฟ้าร้อง ควรเข้าไปในอาคารที่แข็งแรงหรือรถยนต์ที่มีหลังคาแข็งและปิดประตูหน้าต่าง อยู่ให้ห่างจากหน้าต่างและหลีกเลี่ยงการใช้น้ำหรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่เสียบปลั๊กระหว่างพายุ หลังได้ยินฟ้าร้องครั้งสุดท้าย ให้รออย่างน้อย 30 นาทีก่อนกลับออกไปกลางแจ้ง

ครั้งหน้าที่เห็นแสงฟ้าแลบ ลองนึกถึงอากาศในช่องทางแคบ ๆ ที่ถูกทำให้ร้อนจัดจนขยายตัวเกิดเป็นเสียงฟ้าร้อง ตัวเลขราว 5 เท่าจึงมีที่มา แต่ต้องเทียบให้ถูกว่าเป็นอากาศตามทางฟ้าผ่ากับพื้นผิวของดวงอาทิตย์เท่านั้น