ต้นไม้ที่สูงที่สุดในประเทศไทย สูงถึง 85 เมตรจริงหรือ? เปิดข้อมูลที่ทำให้สถิตินี้ไม่ธรรมดา

• ฐานข้อมูลรุกขมรดกระบุความสูงต้นไม้บางรายการไว้ถึง 85 เมตร

• ต้นสมพงเกาะยาวน้อยมีข้อมูลความสูง 64.20 เมตร พร้อมรายละเอียดวิธีวัด

• ตัวเลขที่สูงที่สุดในฐานข้อมูล ยังไม่เท่ากับสถิติที่ยืนยันแล้วว่ามากที่สุดในประเทศไทย

ลองจินตนาการถึงต้นไม้ที่สูงถึง 85 เมตร ความสูงระดับนี้ทำให้ต้นไม้ต้นหนึ่งโดดเด่นราวกับอาคารสูงกลางผืนป่า แต่ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้มาจากเรื่องเล่าหรือคำบอกต่อ เพราะปรากฏอยู่ในฐานข้อมูลรุกขมรดกของประเทศไทย

คำถามคือ ต้นไม้ต้นนี้สูงถึง 85 เมตรจริงหรือไม่ และเราสามารถเรียกมันว่าเป็นต้นไม้ที่สูงที่สุดในประเทศไทยได้แล้วหรือยัง?

เปิดข้อมูลต้นไม้สูง 85 เมตรในประจวบคีรีขันธ์

ข้อมูลรุกขมรดกระบุรายการ “ป่ายางนากลางอ่าว” ในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยบันทึกความสูงของต้นไม้ไว้ประมาณ 85 เมตร เส้นรอบวง 5.75 เมตร และอายุประมาณ 200 ปี ข้อมูลชุดนี้ระบุปีสำรวจ พ.ศ. 2561

จุดที่ต้องสังเกตคือ คำอธิบายใช้คำว่า “สูง 85 เมตรโดยประมาณ” จึงควรเข้าใจว่าเป็นตัวเลขที่ปรากฏในทะเบียนข้อมูล ไม่ใช่ผลการยืนยันจากการวัดด้วยเครื่องมือมาตรฐานที่มีรายละเอียดเผยแพร่ครบถ้วน

นี่จึงเป็นเบาะแสที่น่าสนใจ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานเพียงพอสำหรับประกาศสถิติระดับประเทศ

อีกหนึ่งต้นไม้ยักษ์ที่มีข้อมูลวัดความสูง 64.20 เมตร

เมื่อค้นหาข้อมูลต้นไม้ขนาดใหญ่ ยังพบต้นสมพง หรือ Tetrameles nudiflora ที่เกาะยาวน้อย จังหวัดพังงา ซึ่งมีชื่อเรียกว่า Kapong Big Tree

ข้อมูลจาก Monumental Trees บันทึกความสูงไว้ 64.20 เมตร วัดเมื่อวันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2559 โดยระบุวิธีวัดแบบ Laser Two-point Measurement หรือ Sine Method พร้อมบันทึกเส้นรอบวงไว้ 24.20 เมตร

ความน่าสนใจของกรณีนี้อยู่ที่รายละเอียดวิธีวัด ซึ่งช่วยให้ผู้อ่านทราบว่าตัวเลขความสูงไม่ได้เป็นเพียงค่าที่ระบุไว้โดยไม่มีคำอธิบายประกอบ

อย่างไรก็ตาม การมีวิธีวัดชัดเจนไม่ได้หมายความว่าต้นสมพงต้นนี้เป็นต้นไม้ที่สูงที่สุดในประเทศไทย เพราะยังต้องเปรียบเทียบกับต้นไม้อื่นที่สำรวจด้วยมาตรฐานเดียวกัน

ทำไมตัวเลข 85 กับ 64.20 เมตรจึงยังตัดสินกันไม่ได้

เหตุผลสำคัญคือ ข้อมูลทั้งสองรายการมีรายละเอียดไม่เท่ากัน

ตัวเลข 85 เมตรจากฐานข้อมูลรุกขมรดกระบุว่าเป็นความสูงโดยประมาณ ส่วนต้นสมพงเกาะยาวน้อยมีการระบุวันสำรวจและวิธีวัดอย่างชัดเจน

นอกจากนี้ ทั้งสองรายการยังเป็นข้อมูลคนละช่วงเวลา การนำตัวเลขมาเรียงจากมากไปน้อยทันทีจึงอาจทำให้เข้าใจผิดได้ หากไม่ตรวจสอบวิธีวัด ความคลาดเคลื่อน และสภาพของต้นไม้ในช่วงเวลาที่สำรวจ

ข้อมูลจากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ระบุว่าต้นสมพงเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สามารถสูงได้ประมาณ 30–45 เมตร ขณะที่ข้อมูลชนิดพันธุ์จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ระบุช่วงความสูงประมาณ 20–40 เมตร ตัวเลขเหล่านี้เป็นความสูงโดยทั่วไปของชนิดพันธุ์ ไม่ใช่ข้อจำกัดว่าต้นสมพงทุกต้นจะสูงเกินช่วงดังกล่าวไม่ได้

แล้วต้นไม้ต้นไหนสูงที่สุดในประเทศไทย

คำตอบที่รอบคอบที่สุดในตอนนี้คือ ยังไม่ควรฟันธง

ฐานข้อมูลรุกขมรดกของกรมส่งเสริมวัฒนธรรมจัดเก็บข้อมูลต้นไม้ขนาดใหญ่จากหลายภูมิภาค โดยมีรายละเอียดทั้งจังหวัด ชื่อต้นไม้ อายุ เส้นรอบวง ความสูง พิกัด และประวัติ แต่ข้อมูลทะเบียนดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมต้นไม้ที่มีคุณค่าทางวัฒนธรรมและชุมชน ไม่ใช่ผลการสำรวจความสูงของต้นไม้ทุกต้นทั่วประเทศด้วยมาตรฐานเดียวกัน

ดังนั้น ต้นไม้ที่มีตัวเลข 85 เมตรจึงเป็นรายการที่ควรตรวจสอบต่อ ส่วนต้นสมพงที่มีความสูง 64.20 เมตรเป็นกรณีที่มีรายละเอียดวิธีวัดให้ติดตามได้มากกว่า แต่ยังไม่อาจใช้ข้อมูลเพียงสองรายการนี้ตัดสินแชมป์ประเทศไทย

ท้ายที่สุด การค้นหาต้นไม้ที่สูงที่สุดในประเทศไทยอาจไม่ได้จบลงที่ตัวเลขสูงที่สุดในตาราง แต่ต้องจบลงที่ต้นไม้ซึ่งมีหลักฐานการวัดน่าเชื่อถือ ตรวจสอบย้อนกลับได้ และใช้เกณฑ์เดียวกับต้นไม้อื่น

แล้วคุณคิดว่าต้นไม้ที่สูงถึง 85 เมตรในฐานข้อมูล ควรได้รับการตรวจสอบภาคสนามเพื่อยืนยันสถิติระดับประเทศหรือไม่