ประตูอิชตาร์แห่งบาบิโลนสร้างขึ้นอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กำแพงสูงสีน้ำเงินเข้มตั้งอยู่เหนือผู้คนที่เดินผ่าน ใกล้เข้าไปจึงเห็นว่าผิวกำแพงไม่ได้เรียบสนิท มีรูปสัตว์เดินเรียงกันเป็นแถว และมีรอยต่อของก้อนอิฐอยู่ทั่วทั้งภาพ

นี่คือส่วนหนึ่งของประตูอิชตาร์ ประตูทางด้านเหนือของเมืองบาบิโลนโบราณ ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณประเทศอิรักปัจจุบัน สิ่งก่อสร้างที่เห็นกันในภาพถ่ายจำนวนมากเป็นส่วนที่ประกอบขึ้นใหม่ในพิพิธภัณฑ์เพอร์กามอน กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี

สีและลวดลายบนประตูมาจาก อิฐเคลือบที่ขึ้นรูปเป็นภาพนูน ช่างนำอิฐหลายก้อนมาประกอบกันจนเกิดเป็นผนังสีน้ำเงินและรูปสัตว์ขนาดใหญ่ ประตูแห่งนี้สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าเนบูคัดเนสซาร์ที่ 2 ผู้ครองราชย์ระหว่าง 604–562 ปีก่อนคริสตกาล

หากสังเกตลวดลายบนตัวประตู จะเห็นวัวกับสัตว์คล้ายมังกรอยู่สลับกัน มังกรชนิดนี้มีชื่อว่า มุชฮุชู เป็นสัตว์ในความเชื่อที่สัมพันธ์กับเทพมาร์ดุก ส่วนวัวสัมพันธ์กับเทพอาดัด ผู้เกี่ยวข้องกับสภาพอากาศและพายุ

ภาพสัตว์จึงมีความหมายสำหรับชาวบาบิโลนในเวลานั้นด้วย มันเชื่อมทางเข้าเมืองเข้ากับเทพเจ้าที่พวกเขานับถือ และปรากฏซ้ำบนผนังจนผู้เดินผ่านมองเห็นได้ตลอดแนว

ก่อนถึงประตูยังมีถนนสำหรับขบวนพิธีทอดผ่าน ผนังริมถนนประดับรูปสิงโต ซึ่งสัมพันธ์กับเทพีอิชตาร์ เทพีแห่งความรักและสงคราม ชื่อของประตูก็มาจากเทพีองค์นี้เอง แม้สัตว์เด่นบนตัวประตูจะเป็นวัวและมังกรก็ตาม

วัสดุที่ใช้ก็สัมพันธ์กับพื้นที่ เมโสโปเตเมียตอนใต้มีหินค่อนข้างน้อย ช่างจึงใช้อิฐขึ้นรูปและเคลือบสีสร้างผนังที่ทั้งแข็งแรงและมีลวดลาย เมื่อมองใกล้ ๆ จะเห็นว่ารูปสัตว์หนึ่งตัวกินพื้นที่ข้ามอิฐหลายก้อน การประกอบให้เส้นลายต่อเนื่องกันจึงต้องอาศัยการวางแผนและฝีมือของช่าง

เวลาผ่านไป ประตูเดิมชำรุดและถูกทับถมอยู่ใต้ดิน นักโบราณคดีขุดพบชิ้นส่วนอิฐเคลือบจำนวนมาก ก่อนนำชิ้นส่วนมาศึกษาและประกอบเป็นส่วนของประตูขึ้นใหม่ในกรุงเบอร์ลิน โดยใช้อิฐสมัยใหม่เติมบริเวณที่ชิ้นส่วนเดิมไม่ครบ

ดังนั้นประตูที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์จึงช่วยให้เห็นสี ขนาด และลวดลายของสถาปัตยกรรมบาบิโลนได้ใกล้เคียงขึ้น แต่ไม่ใช่อาคารเดิมทั้งหลังที่ถูกย้ายมาแบบสมบูรณ์ ส่วนซากโบราณสถานบาบิโลนยังอยู่ในประเทศอิรัก

ผนังสีน้ำเงินที่เห็นในปัจจุบันจึงมีทั้งร่องรอยงานช่างโบราณและงานประกอบของคนรุ่นหลังอยู่ร่วมกัน อิฐแต่ละชิ้นช่วยให้เราเข้าใจว่าทางเข้าเมืองแห่งนี้เคยใช้สี รูปสัตว์ และความเชื่อสร้างภาพจำให้ผู้คนที่เดินผ่านอย่างไร