รัสเซียผลิตน้ำมันเป็นสัดส่วนเท่าไรของโลก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ราคาน้ำมันโลกขยับทีไร ชื่อของรัสเซียมักปรากฏอยู่ในข่าวเสมอ ประเทศขนาดใหญ่แห่งนี้มีทั้งแหล่งผลิตบนบก ท่อส่ง และท่าเรือที่เชื่อมกับตลาดต่างประเทศ แต่ปริมาณที่ผลิตได้มีส่วนในตลาดโลกมากแค่ไหน?

ตัวเลขที่พบในรายงานแต่ละฉบับอาจต่างกัน เพราะบางชุดนับเฉพาะน้ำมันดิบ ขณะที่บางชุดรวมเชื้อเพลิงเหลวประเภทอื่นเข้าไปด้วย ก่อนเทียบเปอร์เซ็นต์จึงต้องดูว่าใช้ข้อมูลปีไหนและนับอะไรบ้าง

คำกล่าวที่ว่ารัสเซียผลิตน้ำมันราว 10% ของโลกมีหลักฐานรองรับ โดยข้อมูลปี 2024 ที่รวบรวมจากสำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานสหรัฐฯ หรือ EIA ระบุว่า รัสเซียผลิตปิโตรเลียมและเชื้อเพลิงเหลวอื่นรวมประมาณ 10.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน เทียบกับทั้งโลกประมาณ 103.2 ล้านบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นราว 10.2%

ถ้าแบ่งผลผลิตของโลกในปีนั้นออกเป็น 10 ส่วนเท่า ๆ กัน ปริมาณจากรัสเซียจะอยู่ใกล้เคียงหนึ่งส่วน แต่เป็นการเปรียบเทียบผลผลิตเฉลี่ย ไม่ได้หมายความว่าน้ำมันทุกสิบลิตรที่ขายในแต่ละประเทศต้องมาจากรัสเซียหนึ่งลิตร เพราะแต่ละประเทศซื้อจากแหล่งต่างกัน

แหล่งผลิตน้ำมันดิบและคอนเดนเสตสำคัญของรัสเซียอยู่ในไซบีเรียตะวันตก พื้นที่ผลิตบนบกเชื่อมกับระบบท่อส่ง เพื่อขนน้ำมันไปยังโรงกลั่นและท่าเรือ น้ำมันบางส่วนใช้ภายในประเทศ ส่วนหนึ่งส่งออกไปขายต่างประเทศ

ทำไมบางแหล่งให้ตัวเลขไม่เท่ากัน?

EIA ระบุในรายงานประเทศรัสเซียว่า ปี 2024 รัสเซียผลิตน้ำมันดิบประมาณ 9.2 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ถ้านับเชื้อเพลิงเหลวทั้งหมดจะอยู่ที่ประมาณ 10.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ตัวเลขสองชุดนี้มีขอบเขตต่างกัน จึงไม่ควรนำตัวเลขชุดหนึ่งไปหารด้วยยอดโลกอีกชุดโดยตรง

อีกตัวอย่างหนึ่งคือ Energy Institute ซึ่งรายงานผลผลิตน้ำมันโลกปี 2024 ประมาณ 97 ล้านบาร์เรลต่อวัน ต่ำกว่ายอดเชื้อเพลิงเหลวรวมในชุด EIA เพราะนิยามและวิธีรวบรวมข้อมูลต่างกัน เวลาอ่านข่าวจึงควรดูชื่อหมวดข้อมูลประกอบ ไม่ใช่ดูจำนวนบาร์เรลเพียงอย่างเดียว

แม้จะใกล้หนึ่งในสิบ แต่สัดส่วนนี้เปลี่ยนได้ตามปริมาณผลิตของทั้งรัสเซียและประเทศอื่น EIA ระบุว่าผลิตเชื้อเพลิงเหลวรวมของรัสเซียลดจากประมาณ 10.9 ล้านบาร์เรลต่อวันในปี 2023 เหลือ 10.5 ล้านบาร์เรลต่อวันในปี 2024 ส่วนหนึ่งของบริบทในช่วงนั้นคือการปรับลดการผลิตโดยสมัครใจร่วมกับประเทศในกลุ่มโอเปกพลัส

ปริมาณผลิตมีผลต่ออุปทาน แต่ราคาที่ผู้ใช้รถพบหน้าปั๊มไม่ได้ขึ้นอยู่กับรัสเซียประเทศเดียว ยังมีความต้องการใช้น้ำมัน ผลผลิตจากประเทศอื่น ต้นทุนขนส่ง ค่ากลั่น ภาษี และอัตราแลกเปลี่ยนเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

ดังนั้น ตัวเลขประมาณ 10% ใช้อธิบายขนาดผลผลิตของรัสเซียในตลาดโลกได้ เมื่อระบุให้ชัดว่าเป็นข้อมูลปี 2024 และนับปิโตรเลียมกับเชื้อเพลิงเหลวอื่นรวมกัน ไม่ใช่ตัวเลขคงที่สำหรับทุกปีหรือทุกนิยามของน้ำมัน