ไขความลับอัลกอริทึมสายการบิน ทำไมเพื่อนร่วมแถวซื้อตั๋วถูกกว่าครึ่ง?

เวลาที่เราวางแผนจะเดินทางไปท่องเที่ยวหรือติดต่อธุรกิจต่างประเทศ ขั้นตอนที่น่าปวดหัวและมักจะใช้งบประมาณมากที่สุดก็หนีไม่พ้นการจองตั๋วเครื่องบิน แต่สิ่งหนึ่งที่มักจะสร้างความหงุดหงิดใจให้กับผู้โดยสารอยู่เสมอคือ เมื่อเรากดเข้าไปดูราคาตั๋วในเที่ยวบินเดียวกัน วันเวลาเดินทางเดียวกัน และนั่งอยู่ในโซนชั้นประหยัด (Economy Class) เหมือนกันเป๊ะ แต่ทำไมเพื่อนร่วมแถวที่นั่งติดกันถึงซื้อตั๋วมาในราคาที่ถูกกว่าเราครึ่งต่อครึ่ง หรือบางคนซื้อแพงกว่าลิบลับ ทั้งที่บริการอาหารและพื้นที่วางขาแคบเท่ากันทุกประการ

ความลับเบื้องหลังราคาตั๋วเครื่องบินที่ดูเหมือนจะไร้เหตุผลนี้ แท้จริงแล้วถูกขับเคลื่อนด้วยระบบคณิตศาสตร์และจิตวิทยาขั้นสูงที่เรียกว่า "การบริหารจัดการรายได้" (Yield Management)

ในอุตสาหกรรมการบิน ต้นทุนของเครื่องบินหนึ่งลำไม่ว่าจะบินด้วยผู้โดยสารเต็มลำหรือมีคนนั่งแค่ครึ่งลำ ต้นทุนหลักอย่างค่าน้ำมัน ค่าจอดสนามบิน และค่าจ้างลูกเรือก็ยังคงเท่าเดิม สายการบินจึงต้องหาวิธีทำกำไรสูงสุดในทุก ๆ เที่ยวบิน โดยแบ่งที่นั่งในชั้นประหยัดออกเป็น "คลาสย่อย" (Booking Classes) นับสิบระดับ ตั้งแต่คลาสราคาประหยัดพิเศษที่เงื่อนไขเยอะสุด ไปจนถึงคลาสราคาสูงที่สามารถเปลี่ยนแปลงเที่ยวบินได้ตลอดเวลา

หลักการทำงานของระบบนี้เรียกว่าอัลกอริทึมทำนายพฤติกรรมผู้บริโภค ซึ่งจะปล่อยตั๋วราคาถูกออกมาจำนวนจำกัดสำหรับคนที่วางแผนล่วงหน้าเป็นเวลานาน เพื่อจูงใจให้คนรีบจองและเป็นการันตีว่าเที่ยวบินนั้นจะมีผู้โดยสารแน่นอนในระดับหนึ่ง

เมื่อเวลาผ่านไปและวันเดินทางใกล้เข้ามาเรื่อย ๆ อัลกอริทึมจะค่อย ๆ ปรับราคาตั๋วที่เหลือให้ขยับสูงขึ้นโดยอัตโนมัติ ตามหลักเศรษฐศาสตร์เรื่องอุปสงค์และอุปทาน (Supply and Demand) กลุ่มคนที่ต้องซื้อตั๋วกะทันหันมักจะเป็นนักธุรกิจหรือผู้ที่มีความจำเป็นเร่งด่วน ซึ่งมีความยินดีที่จะจ่ายในราคาสูงกว่าเพื่อให้ได้เดินทาง สายการบินจึงฉวยโอกาสนี้ทำกำไรสูงสุดจากที่นั่งที่เหลืออยู่ ทำให้ผู้โดยสารที่นั่งติดกันในแถวเดียวกันอาจซื้อตั๋วมาในราคาที่ต่างกันราวฟ้ากับเหว แม้จะได้รับบริการบนเครื่องบินแบบเดียวกันทุกประการก็ตาม

นอกจากเรื่องเวลาในการจองแล้ว ระบบการกำหนดราคายังพิจารณาจากพฤติกรรมการค้นหา (Search Behavior) และประวัติการจองของผู้ใช้งานอีกด้วย ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ตลาดตั๋วเครื่องบินกลายเป็นหนึ่งในระบบเศรษฐกิจที่มีความซับซ้อนและเคี่ยวที่สุดในโลก การเข้าใจกลไกเบื้องหลังราคาตั๋วเครื่องบินจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้เราสามารถวางแผนจองตั๋วในราคาที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับการเดินทางครั้งต่อไปครับ

เมื่อเวลาผ่านไปและวันเดินทางใกล้เข้ามาเรื่อยๆ อัลกอริทึมจะค่อยๆ ปรับราคาตั๋วที่เหลือให้ขยับสูงขึ้นโดยอัตโนมัติ ตามหลักเศรษฐศาสตร์เรื่องอุปสงค์และอุปทาน (Supply and Demand) กลุ่มคนที่ต้องซื้อตั๋วกะทันหันมักจะเป็นนักธุรกิจหรือผู้ที่มีความจำเป็นเร่งด่วน ซึ่งมีความยินดีที่จะจ่ายในราคาสูงกว่าเพื่อให้ได้เดินทาง สายการบินจึงฉวยโอกาสนี้รีดกำไรสูงสุดจากที่นั่งที่เหลืออยู่ ทำให้ผู้โดยสารที่นั่งติดกันในแถวเดียวกันอาจซื้อตั๋วมาในราคาที่ต่างกันราวฟ้ากับเหว แม้จะได้รับบริการบนเครื่องบินแบบเดียวกันทุกประการก็ตาม

นอกจากเรื่องเวลาในการจองแล้ว ระบบการกำหนดราคายังพิจารณาจากพฤติกรรมการค้นหา (Search Behavior) และประวัติการจองของผู้ใช้งานอีกด้วย ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ตลาดตั๋วเครื่องบินกลายเป็นหนึ่งในระบบเศรษฐกิจที่มีความซับซ้อนและเคี่ยวที่สุดในโลก การเข้าใจกลไกเบื้องหลังราคาตั๋วเครื่องบินจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้เราสามารถวางแผนจองตั๋วในราคาที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับการเดินทางครั้งต่อไปครับ