สัตว์ต่างถิ่นในไทยมีชนิดไหนบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หอยตัวกลมในนาข้าว ปลาลายเกราะที่ติดอวน หรือเต่าตัวเล็กที่เคยขายตามตลาดนัด สัตว์เหล่านี้ดูคุ้นตาจนหลายคนอาจคิดว่าอยู่คู่บ้านเรามาแต่เดิม แต่บางชนิดมีถิ่นกำเนิดอยู่ไกลออกไป และเข้ามาอยู่ในไทยด้วยหลายเส้นทาง

คำว่า เอเลี่ยนสปีชีส์ หรือชนิดพันธุ์ต่างถิ่น หมายถึงสิ่งมีชีวิตที่ถูกนำออกจากพื้นที่กระจายพันธุ์ตามธรรมชาติ ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ ส่วนชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกรานคือกลุ่มที่แพร่กระจายและสร้างหรือมีแนวโน้มสร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศ เศรษฐกิจ หรือสุขภาพ การเป็นสัตว์ต่างถิ่นจึงไม่ได้แปลว่าทุกชนิดจะรุกรานเสมอไป

ตัวอย่างสัตว์ต่างถิ่นที่คนไทยอาจเคยพบ ได้แก่ ปลาหมอคางดำ หอยเชอรี่ ปลาซัคเกอร์ และเต่าแก้มแดง แต่ละชนิดมีลักษณะและผลกระทบต่างกัน บางชนิดเกี่ยวข้องกับการเลี้ยงเป็นอาหาร บางชนิดเป็นสัตว์เลี้ยงหรือสัตว์สวยงามก่อนหลุดออกสู่ธรรมชาติ

หอยเชอรี่: ผู้มาเยือนในนาข้าว

หอยเชอรี่มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ สังเกตได้จากเปลือกค่อนข้างกลมและกลุ่มไข่สีชมพูที่มักเกาะอยู่เหนือระดับน้ำ เมื่ออยู่ในพื้นที่เพาะปลูก หอยสามารถกัดกินต้นข้าวอ่อนจนเกิดความเสียหาย เกษตรกรจึงต้องเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายในการจัดการ

ชื่อหอยเชอรี่ที่เรียกกันทั่วไปอาจครอบคลุมหอยหลายชนิด การจัดการในแปลงนาจึงควรอาศัยคำแนะนำจากหน่วยงานเกษตรในพื้นที่ และระวังไม่เคลื่อนย้ายตัวหอยหรือไข่ไปยังแหล่งน้ำอื่น

ปลาซัคเกอร์: ปลาตู้ที่พบในคลอง

ปลาซัคเกอร์หลายชนิดมีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ ลำตัวมีแผ่นเกราะและปากอยู่ด้านล่าง ชื่อที่เรียกกันติดปากนี้ไม่ได้หมายถึงปลาเพียงชนิดเดียว สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระบุกลุ่มปลาซัคเกอร์หลายสกุลไว้ในกลุ่มชนิดพันธุ์ที่ต้องให้ความสำคัญในการจัดการ

เดิมคนจำนวนไม่น้อยรู้จักปลากลุ่มนี้จากการเลี้ยงในตู้ปลา เมื่อหลุดหรือถูกปล่อยลงแหล่งน้ำธรรมชาติ ปลาที่อยู่รอดและเพิ่มจำนวนได้อาจเข้าไปแข่งขันใช้ทรัพยากรกับสัตว์พื้นถิ่น การเทน้ำจากตู้หรือปล่อยปลาที่ไม่ต้องการเลี้ยงลงคลองจึงเป็นสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

เต่าแก้มแดง: สัตว์เลี้ยงตัวเล็กที่โตขึ้นได้

เต่าแก้มแดงมีแถบสีแดงบริเวณหลังตา เป็นเต่าน้ำที่มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาเหนือ ลูกเต่าอาจดูเลี้ยงง่ายในพื้นที่เล็ก ๆ แต่เมื่อโตขึ้นย่อมต้องการพื้นที่ น้ำสะอาด และการดูแลต่อเนื่อง หากผู้เลี้ยงนำไปปล่อยในบึงหรือคลอง เต่าอาจไปแข่งขันกับสัตว์พื้นถิ่นเพื่อใช้อาหารและพื้นที่อาศัย

ปลาหมอคางดำ: ปัญหาที่กระทบแหล่งน้ำและอาชีพ

ปลาหมอคางดำมีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาตะวันตก การแพร่กระจายในแหล่งน้ำไทยเป็นประเด็นที่หน่วยงานรัฐติดตามและวางแผนควบคุม เพราะเกี่ยวข้องกับความหลากหลายของสัตว์น้ำและการประกอบอาชีพประมงรวมถึงการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในพื้นที่ได้รับผลกระทบ

การพบปลาหน้าตาคล้ายกันเพียงครั้งเดียวอาจยังระบุชนิดไม่ได้แน่ชัด หากสงสัยว่าเป็นปลาหมอคางดำ ควรถ่ายภาพลักษณะปลาและแจ้งสำนักงานประมงในพื้นที่เพื่อช่วยตรวจสอบ แทนการนำปลาไปปล่อยในแหล่งน้ำแห่งใหม่

สัตว์ต่างถิ่นไม่ได้เดินทางข้ามทวีปมาเองทั้งหมด หลายครั้งมนุษย์เป็นผู้พาเข้ามา และเมื่อหลุดออกไปแล้ว การควบคุมอาจทำได้ยากกว่าการป้องกันตั้งแต่ต้น ถ้าเลี้ยงต่อไม่ไหว ลองติดต่อร้าน ผู้รับเลี้ยง หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อหาวิธีจัดการที่เหมาะสม การไม่ปล่อยสัตว์ลงธรรมชาติเป็นเรื่องเล็กที่ช่วยลดโอกาสเกิดปัญหาใหม่ได้