คนตาบอดมองเห็นเป็นสีดำหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาปิดตาในห้องมืด เราอาจเห็นความมืดอยู่ตรงหน้า จึงเผลอนึกว่าคนตาบอดทุกคนคงเห็นภาพแบบเดียวกันตลอดเวลา แต่การหลับตาเพียงครู่เดียวอธิบายประสบการณ์ของคนตาบอดได้ครบหรือเปล่า?

คำว่า ตาบอดไม่ได้หมายความว่าทุกคนมองเห็นเหมือนกัน บางคนยังรับรู้แสง เห็นสี เห็นเงา หรือมองเห็นภาพบางส่วนได้ ส่วนคนที่สูญเสียการมองเห็นทั้งหมดอาจไม่รับรู้แสงเลย

ดังนั้น คนตาบอดจึงไม่จำเป็นต้องเห็นเป็นภาพสีดำเสมอไป สำหรับการสูญเสียการมองเห็นทั้งหมด การอธิบายว่า ไม่มีการมองเห็น อาจใกล้เคียงกว่าการจินตนาการว่ามีฉากสีดำอยู่ตรงหน้า แต่ประสบการณ์ของแต่ละคนแตกต่างกัน และไม่มีคำเปรียบเทียบใดบอกความรู้สึกของทุกคนได้ครบ

บางคนยังมองเห็นได้ แต่เห็นไม่ชัด

ผู้ที่มีความบกพร่องทางการมองเห็นบางคนยังพอมองเห็นวัตถุ ใบหน้า หรือแสงจากหน้าต่างได้ เพียงแต่ภาพอาจพร่ามัว มองเห็นได้แคบ หรือมีบางส่วนของภาพที่มองไม่เห็น แม้ใช้แว่นสายตาทั่วไปแล้วก็ยังทำกิจวัตรบางอย่างได้ยาก

ตัวอย่างเช่น คนหนึ่งอาจเห็นว่ามีใครยืนอยู่ตรงหน้า แต่แยกสีหน้าหรือจำใบหน้าไม่ได้ อีกคนอาจมองเห็นตรงกลางได้ แต่สังเกตสิ่งที่อยู่ด้านข้างลำบาก ลักษณะการมองเห็นขึ้นอยู่กับสาเหตุและส่วนของระบบการมองเห็นที่ได้รับผลกระทบ

แล้วการหลับตาเหมือนกับตาบอดไหม?

การหลับตาช่วยให้คนที่มองเห็นลองนึกถึงช่วงเวลาที่ไม่มีภาพชัดเจนได้ แต่ยังใช้แทนประสบการณ์ของคนตาบอดทุกคนไม่ได้ คนที่หลับตาอาจยังรับรู้แสงผ่านเปลือกตา และยังมีความทรงจำจากภาพที่เคยเห็น

อีกตัวอย่างที่ช่วยให้เข้าใจแนวคิดเรื่องการไม่มีภาพ คือสิ่งที่อยู่ด้านหลังศีรษะ เราไม่ได้มองเห็นพื้นที่ด้านหลังเป็นฉากสีดำ แต่เราไม่มีภาพจากบริเวณนั้นในขณะมองตรงไปข้างหน้า ตัวอย่างนี้ช่วยให้นึกภาพได้บางส่วนเท่านั้น ไม่ได้หมายความว่าคนตาบอดทุกคนรู้สึกเช่นนั้น

ตาบอดตั้งแต่เกิดกับตาบอดภายหลัง

คนที่สูญเสียการมองเห็นภายหลังอาจยังมีความทรงจำเกี่ยวกับสี ใบหน้า สถานที่ หรือเหตุการณ์ที่เคยเห็น ส่วนคนที่ตาบอดตั้งแต่เกิดอาจมีประสบการณ์เกี่ยวกับภาพและสีต่างออกไป แต่การตาบอดตั้งแต่เกิดก็มีหลายระดับ บางคนอาจเคยรับรู้แสงหรือมองเห็นได้บางส่วน

การถามเจ้าตัวอย่างสุภาพและรับฟังคำอธิบายของเขา จึงช่วยให้เข้าใจได้ตรงกว่าการคาดเดาจากคำว่าตาบอดเพียงคำเดียว

ใช้ชีวิตประจำวันอย่างไร

คนตาบอดและคนที่มีสายตาเลือนรางใช้วิธีต่างกันตามความถนัดและระดับการมองเห็น บางคนใช้ไม้เท้าขาวช่วยสำรวจทาง บางคนใช้โปรแกรมอ่านหน้าจอ เสียงนำทาง ตัวอักษรขนาดใหญ่ หรือปรับแสงให้เหมาะกับตัวเอง

อักษรเบรลล์เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง โดยอ่านจากจุดนูนด้วยปลายนิ้ว แต่ไม่ใช่คนตาบอดทุกคนจะอ่านเบรลล์ เช่นเดียวกับที่ไม่ใช่ทุกคนจะใช้เครื่องมือชนิดเดียวกัน

การมองไม่เห็นจึงมีได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่ยังรับรู้แสงหรือภาพบางส่วน ไปจนถึงไม่รับรู้แสงเลย คำตอบของแต่ละคนอยู่ที่ประสบการณ์ของเขา ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงภาพมืดสีดำแบบที่คนมองเห็นอาจจินตนาการ