อดข้าวทำให้เป็นโรคกระเพาะหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เที่ยงแล้วแต่งานยังไม่เสร็จ หลายคนจึงเลื่อนมื้อกลางวันออกไป พอเริ่มปวดแสบตรงลิ้นปี่ก็รีบหาอะไรรองท้อง แล้วนึกถึงคำเตือนที่ได้ยินมาตั้งแต่เด็กว่า «กินข้าวไม่ตรงเวลา ระวังเป็นโรคกระเพาะ»

แต่คำว่าโรคกระเพาะที่พูดกันทั่วไป อาจหมายถึงได้ทั้งอาการอาหารไม่ย่อย กระเพาะอาหารอักเสบ หรือแผลในกระเพาะอาหาร ซึ่งมีอาการคล้ายกันได้ การปวดตอนหิวจึงยังบอกไม่ได้ว่ามีแผล หรือบอกสาเหตุของอาการได้ทันที

การอดข้าวไม่ใช่สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดแผลในกระเพาะอาหาร สาเหตุที่พบบ่อยคือการติดเชื้อแบคทีเรียเฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร หรือ H. pylori และการใช้ยาแก้ปวดต้านการอักเสบกลุ่ม NSAIDs แต่การปล่อยให้หิวนานอาจทำให้บางคนรู้สึกปวดหรือไม่สบายท้องมากขึ้นได้

ทำไมบางคนปวดตอนหิว แล้วดีขึ้นเมื่อกิน?

ผู้ที่มีแผลในลำไส้เล็กส่วนต้นบางคนอาจปวดเมื่อท้องว่าง และรู้สึกดีขึ้นหลังกินอาหารหรือยาลดกรด ขณะที่แผลในกระเพาะอาหารบางรายอาจปวดมากขึ้นหลังกินอาหาร รูปแบบอาการจึงแตกต่างกันได้ และใช้แยกโรคด้วยตัวเองไม่ได้แน่นอน

ส่วนคนที่มีอาการอาหารไม่ย่อย การกินเป็นเวลาและไม่เว้นช่วงระหว่างมื้อนานเกินไปอาจช่วยให้อาการสบายขึ้นได้ แต่การที่อาหารช่วยบรรเทาปวด ไม่ได้หมายความว่าการอดอาหารเป็นต้นเหตุของแผลเสมอไป

เชื้อแบคทีเรียและยาเกี่ยวข้องอย่างไร

เชื้อ H. pylori สามารถอาศัยอยู่ในกระเพาะอาหารและทำให้เยื่อบุกระเพาะอักเสบ บางคนอาจเกิดแผลตามมา แต่ผู้ติดเชื้อไม่ได้มีแผลทุกคน หากแพทย์ตรวจพบว่าเป็นสาเหตุ อาจรักษาด้วยยาปฏิชีวนะร่วมกับยาลดกรดตามแผนการรักษา

อีกสาเหตุสำคัญคือยา NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน นาพรอกเซน และแอสไพริน ยากลุ่มนี้อาจทำลายการป้องกันเยื่อบุกระเพาะและเพิ่มโอกาสเกิดแผลหรือเลือดออก โดยเฉพาะเมื่อใช้ต่อเนื่อง หากแพทย์สั่งแอสไพรินหรือยาเหล่านี้อยู่ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนปรับหรือหยุดยาเอง

กระเพาะอาหารอักเสบก็มีสาเหตุได้หลายอย่าง เช่น เชื้อ H. pylori ยาบางชนิด แอลกอฮอล์ หรือปัญหาภูมิคุ้มกัน ส่วนอาหารเผ็ด กาแฟ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อาจกระตุ้นอาการในบางคน การสังเกตว่าอะไรทำให้ตัวเองปวดหรือแสบมากขึ้นจึงช่วยดูแลอาการได้

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

หากปวดท้องส่วนบนเป็นซ้ำ อาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการรบกวนชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ แพทย์อาจพิจารณาตรวจเชื้อ H. pylori จากลมหายใจหรืออุจจาระ และบางกรณีอาจจำเป็นต้องส่องกล้อง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอาการและความเสี่ยงของแต่ละคน

ถ้าอาเจียนเป็นเลือดหรือคล้ายกากกาแฟ ถ่ายดำเหนียว ปวดท้องรุนแรงฉับพลัน หน้ามืดหรือเป็นลม ให้ไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของเลือดออกหรือภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

การกินให้เป็นเวลายังเป็นวิธีดูแลตัวเองที่เหมาะกับคนที่มักปวดเมื่อหิว แต่ถ้าอาการเกิดซ้ำ อย่าโทษมื้ออาหารที่ข้ามไปเพียงอย่างเดียว การตรวจหาสาเหตุจะช่วยให้รักษาได้ตรงจุดกว่า