ฟักทองเกี่ยวอะไรกับวันฮาโลวีน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พอใกล้คืนวันที่ 31 ตุลาคม เรามักเห็นฟักทองสีส้มถูกเจาะเป็นหน้าตาประหลาด วางเรืองแสงอยู่หน้าบ้าน บางลูกยิ้มกว้าง บางลูกทำหน้าดุ จนกลายเป็นภาพคุ้นตาของวันฮาโลวีน

แต่ทำไมเทศกาลที่เต็มไปด้วยผีและเรื่องชวนขนลุก ถึงมีฟักทองเป็นของตกแต่งประจำบ้านด้วย?

คำตอบเกี่ยวข้องกับ ประเพณีแกะสลักโคมผักจากไอร์แลนด์และสกอตแลนด์ ซึ่งเดินทางไปถึงอเมริกาพร้อมผู้อพยพ แล้วค่อย ๆ เปลี่ยนมาใช้ฟักทองที่หาได้ง่ายและแกะสลักสะดวก จนกลายเป็นโคมที่เรียกว่า Jack-o’-lantern หรือแจ็กโอแลนเทิร์น

ก่อนใช้ฟักทอง เคยใช้หัวเทอร์นิป

ในไอร์แลนด์และสกอตแลนด์ ผู้คนเคยนำหัวผักอย่างเทอร์นิปมาคว้านไส้ แกะเป็นใบหน้าชวนกลัว แล้วใส่แสงไฟไว้ข้างใน บางแห่งวางโคมไว้ใกล้ประตูหรือหน้าต่าง เพื่อขับไล่วิญญาณที่เชื่อว่าเร่ร่อนอยู่ในช่วงฮาโลวีน

หอสมุดรัฐสภาสหรัฐฯ อธิบายว่า ในเกาะบริเตนมีการใช้เทอร์นิปและรูตาบากา ซึ่งเป็นผักหัวชนิดหนึ่งด้วย หน้าตาของโคมยุคนั้นจึงอาจต่างจากฟักทองสีส้มที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน

แจ็กผู้ถือตะเกียงในนิทาน

ชื่อแจ็กโอแลนเทิร์นเชื่อมโยงกับนิทานพื้นบ้านไอริชเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับชายที่มีฉายาว่า Stingy Jack หรือแจ็กจอมตระหนี่ ตามเรื่องเล่า แจ็กเคยหลอกปีศาจหลายครั้ง เมื่อตายลง เขาไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าสวรรค์ ส่วนปีศาจก็ไม่รับเขาไว้ในนรก

แจ็กจึงต้องเร่ร่อนอยู่ในความมืด โดยมีเพียงถ่านไฟที่ใส่ไว้ในหัวเทอร์นิปคว้านเป็นตะเกียง เรื่องนี้เป็นนิทานที่เล่าสืบต่อกันมา ไม่ใช่เหตุการณ์ที่ยืนยันได้ทางประวัติศาสตร์ และยังมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับแจ็กหลายแบบ

เมื่อโคมเดินทางไปถึงอเมริกา

เมื่อชาวไอริชอพยพไปยังสหรัฐอเมริกา พวกเขานำธรรมเนียมทำโคมติดตัวไปด้วย ที่นั่นมีฟักทองซึ่งหาได้ง่ายและมีขนาดเหมาะสำหรับคว้านและแกะเป็นใบหน้า จึงค่อย ๆ ถูกนำมาใช้แทนผักหัว

สถาบันสมิธโซเนียนระบุว่า การแกะหน้าลงบนฟักทองเพื่อทำแจ็กโอแลนเทิร์นเริ่มขึ้นในสหรัฐฯ ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 ต่อมาธรรมเนียมนี้แพร่หลายและผูกติดกับการฉลองฮาโลวีนมากขึ้น

ทุกวันนี้ หลายครอบครัวทำโคมฟักทองเป็นกิจกรรมสนุก ๆ บางคนแกะหน้าน่ากลัว บางคนทำหน้ายิ้ม แล้วนำไปตั้งหน้าบ้านในคืนฮาโลวีน จากโคมผักที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องวิญญาณ จึงกลายมาเป็นของตกแต่งที่คนทั่วโลกเห็นแล้วนึกถึงเทศกาลนี้ทันที