แว่นตาช่วยให้คนสายตาสั้นมองชัดได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนมองโทรศัพท์ในมือได้ชัด แต่พอเงยหน้ามองป้ายไกล ๆ กลับเห็นตัวหนังสือเบลอ ต้องหยิบแว่นขึ้นมาใส่จึงจะอ่านออก ทั้งที่ป้ายก็อยู่ที่เดิม และดวงตาก็เป็นคู่เดิม แล้วแว่นทำอะไรกับภาพที่เรามองเห็น?

ก่อนจะตอบ ต้องรู้ก่อนว่าแสงจากสิ่งที่เรามองจะผ่านกระจกตาและเลนส์ตาไปยังจอประสาทตา ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อรับแสงอยู่ด้านหลังของดวงตา เมื่อแสงรวมกันพอดีบนจอประสาทตา ภาพที่เห็นก็จะชัด

สำหรับคนสายตาสั้น แสงจากวัตถุไกลจะรวมกันก่อนถึงจอประสาทตา ทำให้เมื่อแสงเดินทางไปถึงจอประสาทตาจริง ๆ ภาพจึงไม่คมชัด

แว่นสายตาสั้นใช้เลนส์ที่ช่วยกระจายแสงก่อนเข้าสู่ดวงตา เมื่อแสงผ่านกระจกตาและเลนส์ตาต่อไป จุดรวมแสงจึงเลื่อนกลับไปอยู่บนจอประสาทตาได้พอดี ภาพระยะไกลจึงชัดขึ้นขณะสวมแว่น

ทำไมแสงจึงรวมก่อนถึงจอประสาทตา?

สาเหตุที่พบบ่อยคือ ลูกตามีความยาวจากด้านหน้าไปด้านหลังมากเกินไปเมื่อเทียบกับกำลังหักเหแสงของดวงตา บางคนอาจเกี่ยวข้องกับรูปร่างหรือความโค้งของกระจกตาหรือเลนส์ตาด้วย

ลองนึกถึงการฉายภาพลงบนจอ ถ้าจุดที่ภาพคมชัดอยู่ก่อนถึงจอ ภาพบนจอก็จะเบลอ ดวงตาของคนสายตาสั้นมีลักษณะคล้ายกันเมื่อมองวัตถุไกล ส่วนของที่อยู่ใกล้อาจยังเห็นชัดได้ แต่ระยะที่ชัดแตกต่างกันตามค่าสายตาของแต่ละคน

เลนส์ในแว่นทำงานอย่างไร

เลนส์แก้สายตาสั้นเป็นเลนส์กำลังลบ หรือที่มักเรียกว่าเลนส์เว้า โดยทั่วไปบริเวณกลางเลนส์จะบางกว่าขอบ เลนส์ชนิดนี้เปลี่ยนทิศทางแสงให้กระจายออกเล็กน้อยก่อนเข้าตา จึงช่วยชดเชยการรวมแสงที่เกิดเร็วเกินไป

ค่าสายตาสั้นในใบวัดจึงมักมีเครื่องหมายลบ เช่น -1.00 หรือ -3.00 หน่วยไดออปเตอร์ ตัวเลขบอกกำลังเลนส์ที่ใช้แก้ไข โดยทั่วไปยิ่งตัวเลขติดลบมาก กำลังเลนส์ที่ใช้ก็ยิ่งมาก แต่การเลือกแว่นต้องดูผลตรวจของตาแต่ละข้างและปัญหาอื่นร่วมด้วย เช่น สายตาเอียง

ใส่แว่นแล้วสายตาจะหายสั้นไหม?

แว่นทั่วไปช่วยแก้การโฟกัสขณะสวมใส่ แต่ไม่ได้เปลี่ยนความยาวลูกตาหรือทำให้สายตาสั้นหายไป เมื่อถอดแว่น ภาพไกลจึงมักกลับมาเบลอเหมือนเดิม และการสวมแว่นที่เหมาะสมไม่ได้เป็นสาเหตุให้สายตาสั้นเพิ่มขึ้น

ถ้าใส่แว่นแล้วมองไม่ชัด ปวดศีรษะ หรือรู้สึกว่าค่าสายตาเปลี่ยน ควรตรวจสายตาเพื่อหาสาเหตุและปรับเลนส์ให้เหมาะสม โดยเฉพาะเด็กที่กำลังเติบโต ซึ่งอาจมีค่าสายตาเปลี่ยนได้

คนที่มีสายตาสั้นมากยังมีความเสี่ยงต่อปัญหาตาบางอย่างสูงขึ้น เช่น จอประสาทตาหลุดลอก จึงควรตรวจสุขภาพตาตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ หากจู่ ๆ เห็นแสงวาบ มีจุดดำลอยเพิ่มขึ้นมาก หรือเห็นเงาคล้ายม่านบังการมองเห็น ให้รีบพบจักษุแพทย์ทันที