ทำไมบางคนถึงติดใจการดมกาว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กาวเป็นของที่พบได้ตามบ้านและร้านขายอุปกรณ์ทั่วไป เมื่อได้ยินว่ามีคนนำกาวมาสูดดม หลายคนอาจสงสัยว่ากลิ่นฉุน ๆ แบบนั้นมีอะไรที่ทำให้อยากดมซ้ำ

คำตอบอยู่ที่ ฤทธิ์ของสารระเหยที่มีต่อสมอง กาวบางชนิดมีตัวทำละลายที่ระเหยเป็นไอ เมื่อสูดเข้าไป สารจะผ่านปอดเข้าสู่กระแสเลือดและไปถึงสมองได้อย่างรวดเร็ว บางคนรู้สึกมึน เคลิ้ม สนุก หรือคล้ายเมา และอาจอยากกลับไปสัมผัสความรู้สึกนั้นอีก

ความรู้สึกที่เกิดขึ้นไม่ได้เหมือนกันทุกคน และส่วนผสมของกาวแต่ละชนิดก็ต่างกัน บางคนอาจเวียนหัว คลื่นไส้ สับสน หรือรู้สึกไม่สบาย แทนที่จะรู้สึกเคลิ้ม

ทำไมถึงอยากดมอีก?

สารระเหยบางชนิดมีผลต่อระบบโดปามีน ซึ่งเกี่ยวข้องกับความรู้สึกพึงพอใจและการเรียนรู้ของสมอง เมื่อสมองเชื่อมโยงการใช้สารเข้ากับความรู้สึกที่ต้องการ ก็อาจเกิดความอยากใช้ซ้ำได้

ฤทธิ์มึนเมามักอยู่เพียงไม่กี่นาที บางคนจึงสูดดมซ้ำเพื่อให้ความรู้สึกนั้นอยู่นานขึ้น การใช้ซ้ำอาจนำไปสู่การดื้อสาร คือใช้เท่าเดิมแล้วรู้สึกถึงฤทธิ์น้อยลง และในบางคนอาจเกิดภาวะเสพติดจนควบคุมการใช้ได้ยาก แม้จะเริ่มมีปัญหาสุขภาพหรือกระทบชีวิตประจำวัน

เหตุผลที่แต่ละคนเริ่มใช้หรือกลับไปใช้อาจต่างกัน บางคนอยากลอง บางคนอาจใช้ในช่วงที่มีความเครียด การเข้าใจเหตุผลของแต่ละคนช่วยให้หาทางช่วยเหลือได้ตรงจุดขึ้น โดยไม่ต้องเหมารวมว่าทุกคนมีปัญหาเหมือนกัน

ความเคลิ้มมาพร้อมความเสี่ยงทันที

สารระเหยส่วนใหญ่กดการทำงานของระบบประสาท ทำให้พูดไม่ชัด เดินเซ ตัดสินใจช้าลง หรือหมดสติได้ อันตรายรุนแรงอาจเกิดจากหัวใจเต้นผิดจังหวะจนหยุดเต้น หรือร่างกายขาดออกซิเจน และอาจเสียชีวิตได้แม้ใช้เพียงครั้งแรก

หากใช้เป็นเวลานาน สารเหล่านี้อาจทำลายสมองและเส้นประสาท ส่งผลต่อความจำ การทรงตัว หรือการเคลื่อนไหว รวมถึงทำลายตับและไต ความเสียหายบางอย่างอาจคงอยู่ถาวร

ถ้าพบคนเพิ่งสูดดมสารระเหย ให้พาออกห่างจากไอสารไปยังที่อากาศถ่ายเทโดยไม่ทำให้ตัวเองสัมผัสสาร และให้เขาอยู่นิ่ง ๆ หากหมดสติ หายใจลำบาก ชัก หรือมีอาการรุนแรง ให้โทร 1669 ทันทีและทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ หากไม่หายใจตามปกติให้เริ่มช่วยฟื้นคืนชีพตามคำแนะนำทางโทรศัพท์

คนที่หยุดไม่ได้ขอความช่วยเหลือได้

การใช้ซ้ำจนหยุดยากไม่ใช่เรื่องที่ต้องจัดการเพียงลำพัง ผู้ใช้สามารถปรึกษาแพทย์หรือหน่วยบริการบำบัดยาเสพติด เพื่อประเมินสุขภาพและวางแผนลดหรือหยุดใช้ การพูดคุยบำบัดช่วยให้รู้จักสิ่งกระตุ้นและหาวิธีรับมือ ส่วนคนใกล้ชิดช่วยได้ด้วยการรับฟัง พาไปพบผู้เชี่ยวชาญ และหลีกเลี่ยงการดุด่าหรือตีตรา

เมื่อหยุดใช้ บางคนอาจมีอาการอยากสาร นอนไม่หลับ คลื่นไส้ เหงื่อออก หรืออารมณ์เปลี่ยน การแจ้งอาการและประวัติการใช้ให้แพทย์ทราบจะช่วยให้ได้รับการดูแลที่เหมาะสม