ระเบิดทำลายสิ่งรอบข้างด้วยแรงอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นภาพเหตุระเบิด เราอาจนึกถึงเปลวไฟและเสียงดังเป็นอย่างแรก แต่บางครั้งกระจกที่อยู่ห่างออกไปก็แตก หรือกำแพงได้รับความเสียหาย ทั้งที่เปลวไฟไม่ได้ไปถึง แล้วอะไรเป็นตัวผลักสิ่งเหล่านั้น?

คำตอบหลักคือ แรงดันจากคลื่นระเบิดและอากาศที่เคลื่อนที่อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ เศษวัสดุที่กระเด็น ความร้อน และไฟ ก็สร้างความเสียหายได้เช่นกัน โดยสัดส่วนของความเสียหายแต่ละแบบขึ้นอยู่กับลักษณะของการระเบิด

เมื่อวัตถุระเบิดบางชนิดเกิดปฏิกิริยา พลังงานจะถูกปล่อยออกมาอย่างรวดเร็ว พร้อมเกิดก๊าซร้อนที่มีความดันสูง ก๊าซขยายตัวและอัดอากาศรอบข้างจนเกิดบริเวณที่มีความดันสูงเคลื่อนออกไป สำหรับการระเบิดชนิดรุนแรงมาก แนวหน้าของคลื่นนี้เคลื่อนที่เร็วกว่าความเร็วเสียง เรียกว่า คลื่นกระแทก

เมื่อคลื่นความดันไปถึงหน้าต่าง ความดันอากาศด้านที่รับคลื่นจะเพิ่มขึ้นอย่างฉับพลัน ความต่างของความดันทำให้เกิดแรงผลักบนกระจก หากแรงที่กระทำเกินกว่าที่กระจกหรือกรอบหน้าต่างรับไหว กระจกก็อาจแตกได้ เช่นเดียวกับประตูหรือผนังที่อาจเสียรูปหรือพังลง

หลังแนวหน้าคลื่นผ่านไป ยังมีอากาศที่เคลื่อนที่ตามมาอย่างรุนแรง เรียกว่า ลมระเบิด ลมนี้สามารถผลักสิ่งของให้เคลื่อนที่ ล้ม หรือกระเด็นไปชนสิ่งอื่นได้ คลื่นความดันกับลมระเบิดจึงเกี่ยวข้องกัน แต่เป็นผลคนละส่วนของเหตุการณ์

ลองนึกถึงการตบผิวน้ำ แม้มือจะสัมผัสน้ำเพียงจุดเดียว แต่การเปลี่ยนแปลงแพร่ออกไปถึงบริเวณรอบ ๆ การระเบิดก็ส่งผลผ่านตัวกลางได้เช่นกัน เพียงแต่คลื่นระเบิดในอากาศอาจรุนแรงและเปลี่ยนความดันรวดเร็วกว่ามาก

เศษวัสดุที่ปลิวมากับแรงระเบิด เป็นอันตรายอีกทางหนึ่ง เศษโลหะ กระจก อิฐ หรือชิ้นส่วนอาคารอาจถูกเร่งให้เคลื่อนที่ แล้วกระแทกหรือทิ่มแทงสิ่งที่อยู่ใกล้เคียง แม้บางจุดจะไม่ได้รับความร้อนจากเปลวไฟโดยตรงก็ตาม

สำหรับคน คลื่นความดันอาจทำอันตรายต่ออวัยวะที่มีอากาศอยู่ภายใน เช่น หูและปอด ส่วนเศษวัสดุอาจทำให้เกิดบาดแผล และลมระเบิดอาจเหวี่ยงร่างไปกระแทกวัตถุอื่น นอกจากนั้นยังมีความเสี่ยงจากความร้อน ไฟ ควัน หรืออาคารถล่ม

ระยะทางมีผลต่อความรุนแรง โดยทั่วไปเมื่อคลื่นแผ่ออกไปไกลขึ้น พลังงานจะกระจายไปในบริเวณกว้างขึ้น ความดันจากคลื่นจึงมักลดลง แต่รูปร่างพื้นที่และสิ่งกีดขวางก็มีผลด้วย ในห้องหรือทางเดิน คลื่นอาจสะท้อนจากผนังและทำให้ความดันในบางบริเวณสูงขึ้นได้

ดังนั้น สิ่งที่ทำให้บริเวณรอบจุดระเบิดเสียหายไม่ได้มีเพียงไฟที่มองเห็น แต่รวมถึงอากาศที่ถูกอัดและเคลื่อนที่อย่างรุนแรง รวมทั้งเศษสิ่งของที่ถูกแรงนั้นพุ่งส่งออกไปด้วย