ปวดประจำเดือนเกิดจากอะไร และเมื่อไรควรพบแพทย์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนพอประจำเดือนมา ก็รู้สึกหน่วง ๆ ที่ท้องน้อย แต่บางคนปวดบิดจนต้องหยุดงาน นอนขดตัวอยู่บนเตียง หรือกินยาแล้วก็ยังไม่ดีขึ้น เลยอดสงสัยไม่ได้ว่าอาการแบบไหนที่พบได้ทั่วไป และแบบไหนควรไปตรวจ

อาการปวดประจำเดือนส่วนหนึ่งเกิดจากมดลูกบีบตัวเพื่อขับเยื่อบุโพรงมดลูกออกมา โดยมีสารพรอสตาแกลนดินเกี่ยวข้องกับการบีบตัวนั้น อาการมักเริ่มก่อนหรือช่วงที่มีประจำเดือน และอาจปวดร้าวไปหลังหรือต้นขาได้ บางคนมีคลื่นไส้หรือถ่ายเหลวร่วมด้วย

แม้การปวดประจำเดือนจะพบได้บ่อย แต่ถ้าปวดมากจนใช้ชีวิตตามปกติไม่ได้ ก็ควรพบแพทย์ เพราะนอกจากอาการปวดที่เกิดจากการบีบตัวของมดลูกแล้ว บางคนอาจมีโรคอื่นร่วมด้วย เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ หรือเนื้องอกมดลูก

เริ่มบรรเทาอาการที่บ้านได้อย่างไร

การประคบอุ่นบริเวณท้องน้อยหรืออาบน้ำอุ่นอาจช่วยให้รู้สึกสบายขึ้น หากใช้กระเป๋าน้ำร้อน ควรห่อด้วยผ้าก่อนและระวังอย่าให้น้ำร้อนเกินไป เพื่อป้องกันผิวหนังไหม้

การขยับร่างกายเบา ๆ เช่น เดินหรือยืดเหยียด ก็อาจช่วยบรรเทาอาการได้ เลือกทำเท่าที่ร่างกายไหว และพักเมื่อรู้สึกไม่สบาย ไม่จำเป็นต้องฝืนออกกำลังหนักในวันที่ปวดมาก

ยาบรรเทาปวดอย่างพาราเซตามอล หรือยาในกลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ เช่น ไอบูโพรเฟน เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง โดย ACOG ระบุว่ายากลุ่มหลังมักได้ผลดีเมื่อเริ่มใช้ตั้งแต่เริ่มปวดหรือเริ่มมีประจำเดือน ควรอ่านฉลากและใช้ตามคำแนะนำ

อย่างไรก็ตาม ไอบูโพรเฟนไม่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่เคยแพ้ยากลุ่มนี้ มีแผลหรือเลือดออกในกระเพาะอาหาร เป็นโรคไต ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือกำลังตั้งครรภ์และอาจตั้งครรภ์ได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ และไม่ควรกินร่วมกับยาแก้อักเสบกลุ่มเดียวกันโดยไม่ได้รับคำแนะนำ

อาการแบบไหนควรไปตรวจ

ควรนัดพบแพทย์หากปวดจนต้องหยุดเรียนหรือหยุดงานบ่อย ๆ ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ กินยาแล้วไม่ดีขึ้น มีเลือดออกมากหรือผิดไปจากเดิม มีเลือดออกระหว่างรอบเดือน หรือเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ ปัสสาวะ หรือขับถ่าย โดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดซ้ำช่วงมีประจำเดือน

แพทย์จะซักประวัติอาการและรอบเดือน พิจารณาตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม และพูดคุยเรื่องการรักษา ซึ่งอาจรวมถึงยาแก้ปวดหรือการรักษาด้วยฮอร์โมน การจดวันที่มีประจำเดือน ระดับความปวด ปริมาณเลือด และยาที่เคยใช้ จะช่วยให้เล่าอาการได้ชัดขึ้น

หากปวดท้องน้อยรุนแรงเฉียบพลัน หน้ามืดเป็นลม มีไข้ หรือมีโอกาสตั้งครรภ์ร่วมกับปวดหรือมีเลือดออก ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาการเหล่านี้อาจมีสาเหตุอื่นที่ต้องประเมินอย่างเร่งด่วน