ASMR คืออะไร และทำไมบางคนฟังแล้วรู้สึกผ่อนคลาย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสียงกระซิบเบา ๆ เสียงพลิกหน้ากระดาษ หรือเสียงปลายนิ้วเคาะโต๊ะ คลิปบางคลิปแทบไม่มีเรื่องราวอะไร แต่กลับมีคนเปิดฟังอยู่ได้นาน โดยเฉพาะช่วงก่อนนอน

คนที่ไม่เคยรู้สึกอะไรอาจสงสัยว่าเสียงธรรมดาเหล่านี้น่าฟังตรงไหน ขณะที่บางคนบอกว่าฟังแล้วสบายจนเหมือนมีอะไรซ่า ๆ วิ่งจากศีรษะลงมาถึงต้นคอ

ASMR คือประสบการณ์ทางความรู้สึกที่เกิดขึ้นกับบางคน เมื่อได้รับสิ่งกระตุ้นบางอย่าง เช่น เสียง ภาพ หรือการสัมผัส โดยอาจรู้สึกซ่าหรือเสียววาบอย่างสบายบริเวณหนังศีรษะ แล้วลามไปที่คอและไหล่ พร้อมความรู้สึกผ่อนคลาย

คำนี้ย่อมาจาก Autonomous Sensory Meridian Response ส่วนคลิปที่ติดป้าย ASMR มักตั้งใจใช้เสียงหรือภาพที่อาจกระตุ้นความรู้สึกดังกล่าว แต่การดูคลิปแล้วรู้สึกสบายก็ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องรู้สึกซ่าด้วย

เสียงแบบไหนที่คนชอบฟัง

สิ่งกระตุ้นมีได้หลายแบบ ตั้งแต่เสียงกระซิบ เสียงเคาะเบา ๆ เสียงแปรงผม เสียงขยำกระดาษ ไปจนถึงภาพการเคลื่อนไหวช้า ๆ หรือคลิปจำลองสถานการณ์ที่ผู้พูดดูแลเอาใจใส่ผู้ชม

งานสำรวจผู้ที่รายงานว่าตนเองมีประสบการณ์ ASMR ซึ่งตีพิมพ์ในปี 2015 พบว่าเสียงกระซิบและการได้รับความสนใจเป็นสิ่งกระตุ้นที่ผู้เข้าร่วมจำนวนมากรายงาน แต่ผลสำรวจนี้มาจากกลุ่มที่รู้จักและมีประสบการณ์ ASMR จึงนำไปแทนคนทั่วไปทั้งหมดไม่ได้

เสียงเดียวกันอาจให้ผลต่างกันมาก บางคนชอบเสียงพลิกกระดาษ แต่อีกคนกลับรำคาญเสียงเคี้ยวอาหาร หรือบางคนฟังแล้วเฉย ๆ ก็เป็นเรื่องปกติ ไม่จำเป็นต้องฝืนหาความรู้สึกแบบคนอื่น

ช่วยให้หลับได้จริงไหม

หลายคนใช้คลิป ASMR เป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรก่อนนอน เพราะเสียงที่ชอบอาจช่วยให้รู้สึกสงบและลดความสนใจจากเรื่องวุ่นวายในวันนั้น งานสำรวจข้างต้นพบว่าผู้เข้าร่วมจำนวนมากนิยมเปิดฟังก่อนนอน แต่การที่คนเลือกฟังก่อนนอนเพียงอย่างเดียว ยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าคลิปทำให้ทุกคนนอนหลับดีขึ้น

มีงานวิจัยที่พบความเชื่อมโยงระหว่างประสบการณ์ ASMR กับความรู้สึกผ่อนคลายและการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายบางอย่าง อย่างไรก็ตาม กลไกที่ทำให้เกิดความรู้สึกนี้ยังไม่ชัดเจน และหลักฐานเรื่องการใช้เป็นวิธีรักษาปัญหาการนอนยังมีข้อจำกัด

Cleveland Clinic ระบุว่า ASMR ยังไม่ใช่การรักษาโรคด้วยตัวเอง หากนอนไม่หลับต่อเนื่องจนกระทบชีวิตประจำวัน หรือมีอาการวิตกกังวลและอารมณ์เศร้ารบกวน ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ ส่วนคลิปที่ฟังแล้วสบายใจอาจใช้ประกอบการพักผ่อนได้

ถ้าอยากลองฟัง เริ่มอย่างไรดี

ลองเลือกเสียงที่ตัวเองชอบ เปิดระดับเบาสบาย และตั้งเวลาปิดหากฟังก่อนนอน จะใช้ลำโพงหรือหูฟังก็ได้ตามสะดวก หากเสียงทำให้หงุดหงิด รู้สึกไม่สบาย หรือทำให้นอนดึกกว่าเดิม ก็เปลี่ยนเสียงหรือหยุดฟังได้เลย

เสน่ห์ของ ASMR สำหรับหลายคนอาจเป็นเพียงช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ได้จดจ่อกับเสียงและพักจากสิ่งรอบตัว ใครฟังแล้วสบายก็นำไปใช้ในแบบที่เหมาะกับตัวเอง ส่วนใครฟังแล้วไม่รู้สึกอะไร ก็ไม่ได้แปลว่ามีอะไรผิดปกติ