ทำไมเราถึงสะอึกและเมื่อไรควรพบแพทย์

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กำลังกินข้าวหรือคุยกับเพื่อนอยู่ดี ๆ จู่ ๆ ก็มีเสียง “ฮึก” หลุดออกมา แล้วก็ตามมาอีกครั้ง บางคนสะอึกแค่ไม่กี่ทีก็หาย แต่บางคนเป็นนานจนพูดไม่ต่อเนื่อง ต้องรีบหาน้ำมาจิบ

อาการที่ดูเล็กน้อยนี้เกิดขึ้นเองโดยที่เราไม่ได้ตั้งใจ และบางครั้งก็มาโดยไม่มีเหตุผลชัดเจน แล้วร่างกายกำลังทำอะไรอยู่ตอนที่เราสะอึก?

เมโยคลินิกอธิบายว่า อาการสะอึกเกิดจากกะบังลมหดตัวอย่างฉับพลันโดยควบคุมไม่ได้ กะบังลมเป็นกล้ามเนื้อที่กั้นระหว่างช่องอกกับช่องท้องและช่วยให้เราหายใจ เมื่อมันกระตุก สายเสียงจะปิดลงอย่างรวดเร็ว จึงเกิดเสียง “ฮึก” ที่คุ้นเคย

ส่วนใหญ่สะอึกอยู่เพียงไม่กี่นาทีแล้วหายไปเอง แต่ตัวกระตุ้นของแต่ละคนอาจต่างกัน และบางครั้งก็หาสาเหตุไม่ได้

อะไรทำให้สะอึกได้บ้าง?

มื้อที่กินอิ่มมากเกินไปอาจเป็นจุดเริ่มต้นได้ เช่นเดียวกับการดื่มน้ำอัดลมหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ บางคนสะอึกหลังกลืนอาหารเร็ว เคี้ยวหมากฝรั่ง หรือสูบบุหรี่ ซึ่งอาจทำให้กลืนอากาศเข้าไปมากขึ้น

ความตื่นเต้น ความเครียด และการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างฉับพลันก็เป็นตัวกระตุ้นที่พบได้เช่นกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะสะอึกทุกครั้งที่เจอสิ่งเหล่านี้ ลองสังเกตว่าของตัวเองมักเกิดหลังทำอะไร จะช่วยให้หลีกเลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นได้ง่ายขึ้น

ถ้าสะอึกหลังกินอาหารบ่อย ๆ อาจลองกินช้าลง ลดปริมาณอาหารต่อมื้อ และเลี่ยงน้ำอัดลมสักระยะ แล้วดูว่าอาการเปลี่ยนไปหรือไม่

สะอึกแล้วทำอย่างไรดี?

วิธีที่ทำได้ง่ายคือค่อย ๆ จิบน้ำเย็น หรือกลั้นหายใจช่วงสั้น ๆ เท่าที่สบาย แล้วกลับมาหายใจตามปกติ ทั้งองค์การบริการสุขภาพแห่งชาติของอังกฤษและเมโยคลินิกระบุว่า วิธีเหล่านี้อาจช่วยบางคนได้ แต่ยังไม่มีวิธีใดที่รับประกันว่าจะหยุดสะอึกได้ทุกครั้ง

ไม่จำเป็นต้องฝืนกลั้นหายใจจนเวียนหัว หรือดื่มน้ำรวดเดียวมาก ๆ หากวิธีที่ลองทำให้รู้สึกไม่สบาย ให้หยุดและพักก่อน อาการสะอึกทั่วไปมักหายเองโดยไม่ต้องใช้ยา

ส่วนความเชื่อที่ว่าการทำให้ตกใจจะช่วยแก้สะอึกนั้น ไม่ใช่วิธีรักษาที่แน่นอน และการแกล้งให้ตกใจอาจทำให้อีกฝ่ายเสียหลักหรือบาดเจ็บได้ โดยเฉพาะผู้สูงอายุและเด็กเล็ก

สะอึกแบบไหนควรพบแพทย์?

ถ้าสะอึกนานเกิน 48 ชั่วโมง หรือเป็นซ้ำบ่อยจนกระทบชีวิตประจำวัน ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ และไม่ต้องรอให้ครบสองวันหากอาการรุนแรงจนกินอาหาร นอนหลับ หรือหายใจลำบาก โดยเฉพาะถ้าหายใจลำบากมากให้ขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน

อาการที่อยู่นานอาจเกี่ยวข้องกับภาวะอื่น เช่น กรดไหลย้อน การระคายเคืองเส้นประสาทที่เกี่ยวข้องกับกะบังลม หรือยาบางชนิด แพทย์จะพิจารณาจากอาการและประวัติสุขภาพร่วมกัน จึงไม่ควรหยุดยาที่ใช้อยู่เองเพียงเพราะสงสัยว่าเป็นสาเหตุ

เวลาไปพบแพทย์ ลองบอกว่าเริ่มสะอึกเมื่อไร เป็นติดต่อกันหรือเป็น ๆ หาย ๆ มีอาการอื่นร่วมด้วยไหม และกำลังใช้ยาอะไรอยู่ ข้อมูลเล็ก ๆ เหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินได้ตรงจุดขึ้น

สำหรับอาการสะอึกที่เกิดขึ้นชั่วครู่ ส่วนมากร่างกายจะหยุดเอง แต่ถ้าเป็นนานหรือรบกวนการกิน การนอน และการหายใจ ก็ไม่ควรปล่อยไว้โดยคิดว่าเป็นแค่เรื่องเล็ก