ดินน้ำมันทำจากอะไรและต่างจากแป้งโดว์อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เคยขุดกล่องของเล่นเก่าออกมาแล้วเจอดินน้ำมันก้อนหนึ่งไหม บางก้อนถูกปั้นเป็นสัตว์หน้าตาแปลก ๆ บางก้อนรวมทุกสีจนกลายเป็นสีน้ำตาล แต่พอหยิบมานวดก็ยังพอเปลี่ยนเป็นรูปใหม่ได้

ของเล่นชิ้นเล็ก ๆ แบบนี้มีอะไรผสมอยู่ ทำไมบางชนิดวางทิ้งไว้แล้วยังปั้นต่อได้ และต่างจากแป้งโดว์ที่เด็ก ๆ เล่นกันอย่างไร?

ดินน้ำมันแบบที่ปั้นซ้ำได้มักมีส่วนผสมของน้ำมันหรือไขมัน ขี้ผึ้ง และเนื้อวัสดุละเอียด ส่วนผสมแต่ละยี่ห้ออาจต่างกัน น้ำมันและขี้ผึ้งช่วยให้เนื้อยังอ่อนและเปลี่ยนรูปได้ จึงไม่แห้งแข็งแบบดินปั้นที่อาศัยการระเหยของน้ำ

แรกเริ่มไม่ได้ทำมาเป็นของเล่นเด็ก

พิพิธภัณฑ์ของเล่นและโมเดลเมืองไบรตันเล่าว่า วิลเลียม ฮาร์บัตต์ ครูสอนศิลปะชาวอังกฤษ เป็นผู้คิดค้นวัสดุปั้นที่เรียกว่า Plasticine เพื่อให้นักเรียนฝึกปั้นได้โดยไม่ต้องคอยเตรียมดินใหม่เมื่อดินแห้ง มีหลักฐานว่าวัสดุชนิดนี้ออกโฆษณาแล้วในปี พ.ศ. 2440

ดินเหนียวทั่วไปเหมาะกับงานที่ต้องการนำไปเผา แต่ระหว่างฝึกปั้น หากปล่อยไว้นานก็อาจแห้งจนต้องเติมน้ำและนวดใหม่ วัสดุแบบน้ำมันจึงช่วยให้นักเรียนแก้รูปเดิมหรือปั้นซ้ำได้สะดวกขึ้น ต่อมาจึงแพร่หลายไปถึงร้านขายของเล่นและกลายเป็นวัสดุที่หลายคนคุ้นเคย

ดินน้ำมันยังมีประโยชน์กับคนทำงานศิลปะและแอนิเมชันด้วย เพราะปั้นตัวละคร ขยับท่าทีละนิด แล้วถ่ายภาพแต่ละจังหวะมาร้อยเป็นภาพเคลื่อนไหวได้ งานแบบนี้เรียกว่าสต็อปโมชั่น

แล้วต่างจากแป้งโดว์ตรงไหน?

แป้งโดว์หลายสูตรมีน้ำและแป้งเป็นส่วนประกอบ จับแล้วมักนุ่มกว่า แต่ถ้าปล่อยเปิดทิ้งไว้น้ำอาจระเหยจนเนื้อแห้ง ส่วนดินน้ำมันแบบน้ำมันออกแบบมาให้คงสภาพปั้นได้โดยไม่แห้งแข็งง่าย ทั้งนี้วัสดุปั้นมีหลายสูตร ควรดูคำแนะนำบนบรรจุภัณฑ์ของชิ้นที่ซื้อมา

หลังเล่นเสร็จ เก็บใส่กล่องหรือถุงปิดให้เรียบร้อย ช่วยกันฝุ่นและเศษผมติดเนื้อดิน แยกสีไว้หากยังอยากใช้สีเดิม เพราะเมื่อนวดหลายสีรวมกันแล้วจะแยกกลับได้ยาก ควรวางให้พ้นแดดและความร้อน และไม่ควรเอาเข้าเตาอบหากผู้ผลิตไม่ได้ระบุว่าวัสดุนั้นใช้กับเตาอบได้

เด็กเล่นได้ แต่ต้องระวังเรื่องเข้าปาก

เลือกผลิตภัณฑ์ให้เหมาะกับอายุบนฉลาก และให้ผู้ใหญ่ดูแลใกล้ชิด โดยเฉพาะเด็กเล็กที่ยังชอบหยิบของเข้าปาก เพราะก้อนดินอาจทำให้สำลักได้ แม้ฉลากระบุว่าไม่เป็นพิษก็ไม่ได้หมายความว่าเป็นอาหาร และควรล้างมือหลังเล่น

ศูนย์พิษวิทยารัฐมิสซูรีระบุว่า หากเด็กเผลอกินวัสดุปั้นบางชนิดในปริมาณเล็กน้อย มักมีความเสี่ยงต่ำ แต่อาการและความเสี่ยงขึ้นอยู่กับส่วนผสมและปริมาณ หากเด็กกินเข้าไป ให้นำเศษออกจากปาก เก็บบรรจุภัณฑ์ไว้ดูส่วนผสม และติดต่อแพทย์หรือศูนย์พิษวิทยาเพื่อขอคำแนะนำ หากสำลักหรือหายใจลำบากให้โทร 1669 ทันที

เสน่ห์ของดินน้ำมันอยู่ตรงที่ปั้นพลาดแล้วเริ่มใหม่ได้ ก้อนกลมวันนี้อาจเป็นแมว พรุ่งนี้กลายเป็นรถ หรือสุดท้ายถูกนวดรวมเป็นก้อนสีประหลาดอีกครั้งก็ได้เหมือนกัน