กินคาเฟอีนมากเกินไปมีอาการอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เช้าดื่มกาแฟแก้วหนึ่ง บ่ายเติมชาอีกแก้ว พอต้องทำงานต่อก็ดื่มเครื่องดื่มชูกำลังเพิ่ม กว่าจะถึงเย็นบางคนเริ่มรู้สึกว่าหัวใจเต้นแรง มือสั่น หรือเข้านอนแล้วหลับไม่ลง ทั้งที่ปกติไม่ได้เป็น

อาการเหล่านี้อาจเกิดจากคาเฟอีนที่ได้รับสะสมตลอดวัน เพราะคาเฟอีนกระตุ้นระบบประสาทและส่งผลต่อร่างกายได้หลายส่วน แต่แต่ละคนไวต่อคาเฟอีนต่างกัน บางคนดื่มเพียงแก้วเดียวก็รู้สึกผิดปกติแล้ว

อาการที่พบได้เมื่อได้รับคาเฟอีนมากเกินไป ได้แก่ ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว มือสั่น กระสับกระส่าย วิตกกังวล ปวดศีรษะ นอนไม่หลับ คลื่นไส้ ปวดท้อง หรือปัสสาวะบ่อย อาการเหล่านี้มีสาเหตุอื่นได้เช่นกัน จึงไม่ควรสรุปจากอาการเพียงอย่างเดียว

บางคนรู้สึกเหมือนหัวใจเต้นแรงจนรับรู้ได้ชัด บางคนหงุดหงิดหรืออยู่ไม่สุข ส่วนคนที่ดื่มช่วงบ่ายหรือเย็นอาจไม่รู้สึกผิดปกติทันที แต่กลับนอนหลับยากในคืนนั้น อาการอาจอยู่ได้นานหลายชั่วโมง เพราะร่างกายต้องใช้เวลาในการกำจัดคาเฟอีน

หากเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก เป็นลม สับสน ชัก หรือหัวใจเต้นเร็วมากหรือเต้นผิดจังหวะ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที หรือโทร 1669 โดยเฉพาะเมื่อสงสัยว่าได้รับคาเฟอีนปริมาณมากจากยา อาหารเสริม หรือผลิตภัณฑ์คาเฟอีนเข้มข้น อย่ารอให้มีอาการรุนแรงก่อนขอความช่วยเหลือ และอย่าทำให้อาเจียนเอง

แค่ไหนจึงเรียกว่ามาก?

องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ หรือ FDA ระบุว่า สำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ คาเฟอีนประมาณ 400 มิลลิกรัมต่อวันเป็นปริมาณที่โดยทั่วไปไม่สัมพันธ์กับผลเสีย ตัวเลขนี้เป็นแนวทางสำหรับทั้งวัน รวมคาเฟอีนจากทุกแหล่ง ไม่ใช่เป้าหมายที่ต้องดื่มให้ถึง และไม่ใช่ปริมาณที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน

คนที่ไวต่อคาเฟอีน มีโรคประจำตัว หรือใช้ยาบางชนิดอาจมีอาการได้แม้ได้รับน้อยกว่านั้น ผู้ตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตรควรปรึกษาแพทย์เรื่องปริมาณที่เหมาะสม ส่วนเด็กและวัยรุ่นควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มชูกำลัง

คาเฟอีนไม่ได้อยู่ในกาแฟอย่างเดียว ชา เครื่องดื่มชูกำลัง น้ำอัดลมบางชนิด ช็อกโกแลต ยาแก้ปวดบางสูตร และอาหารเสริมบางประเภทก็อาจมีคาเฟอีน ปริมาณในกาแฟแต่ละแก้วต่างกันตามขนาด ชนิดเมล็ด และวิธีชง จึงนับจำนวนแก้วอย่างเดียวได้ไม่แม่นนัก หากมีฉลากให้ตรวจปริมาณต่อหนึ่งหน่วยบริโภคและจำนวนหน่วยที่ดื่มจริง

ถ้ารู้สึกว่าได้รับมากไป ควรทำอย่างไร

หยุดรับคาเฟอีนเพิ่มก่อน รวมถึงชา เครื่องดื่มชูกำลัง และอาหารเสริมที่มีคาเฟอีน พักในที่ปลอดภัยและดื่มน้ำตามปกติ แต่การดื่มน้ำไม่ได้ทำให้คาเฟอีนหมดฤทธิ์ทันที หากใจสั่นมาก อาการไม่ดีขึ้น กังวลว่าได้รับปริมาณสูง หรือไม่แน่ใจว่าอาการมาจากอะไร ให้ติดต่อแพทย์หรือไปโรงพยาบาล พร้อมนำบรรจุภัณฑ์หรือข้อมูลผลิตภัณฑ์ไปด้วย

สำหรับคนที่ดื่มเป็นประจำและอยากลด การค่อย ๆ ลดปริมาณอาจทำได้สบายกว่าหยุดทันที เพราะการหยุดกะทันหันอาจทำให้ปวดศีรษะ ง่วง หรือหงุดหงิดจากการถอนคาเฟอีนได้ ลองเริ่มจากลดขนาดแก้วหรือเปลี่ยนเครื่องดื่มบางแก้วเป็นชนิดไม่มีคาเฟอีน แล้วสังเกตว่าการนอนและอาการใจสั่นดีขึ้นหรือไม่