สัตว์ชนิดไหนถูกไฟช็อตจากสายไฟบ่อยที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเดินผ่านเสาไฟ เรามักเห็นนกเกาะสายไฟหรือคานเหล็กอยู่เป็นประจำ ภาพแบบนี้ทำให้สงสัยว่า ถ้าพบสัตว์ตายจากไฟฟ้าบนสายไฟ ชนิดไหนจะเจอบ่อยที่สุด คำตอบอาจไม่ใช่ชื่อเดียวที่ใช้ได้ทุกประเทศ เพราะนกที่พบขึ้นอยู่กับพื้นที่และวิธีสำรวจด้วย

อีกอย่างที่มักเข้าใจคลาดเคลื่อนคือ นกไม่ได้ถูกไฟช็อตเพียงเพราะเกาะสายไฟเส้นเดียว กระแสไฟจะไหลผ่านตัวมันเมื่อร่างกายแตะจุดที่มีไฟฟ้าต่างกัน เช่น แตะสายไฟสองเส้นพร้อมกัน หรือแตะสายไฟที่มีกระแสไฟพร้อมกับอุปกรณ์โลหะที่ต่อสายดิน เหตุแบบนี้เกิดได้มากบริเวณเสาและอุปกรณ์บนสายจำหน่ายไฟฟ้า

ถ้าอิงจากงานสำรวจภาคสนามแห่งหนึ่งในเนปาล คำตอบคือ อีกาบ้าน งานนี้สำรวจแนวสายจำหน่ายยาว 30.6 กิโลเมตรในเขตปูตาลีบาซาร์ ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2021 ถึงพฤษภาคม 2022 พบซากนกที่ถูกไฟช็อต 26 ตัว จาก 8 ชนิด ในจำนวนนั้นเป็นอีกาบ้าน 11 ตัว มากที่สุด รองลงมาคือนกพิราบ 5 ตัว ดังนั้นในพื้นที่และช่วงเวลาที่สำรวจ อีกาบ้านเป็นชนิดที่พบตายจากไฟช็อตมากที่สุด

ผลสำรวจต่างพื้นที่ให้คำตอบต่างกัน

งานวิจัยในแคลิฟอร์เนียตอนใต้ของสหรัฐฯ กลับพบตัวเลขสูงสุดเป็นเหยี่ยวหางแดง 265 ตัว ตามด้วยอีกาอเมริกัน 258 ตัว ตัวเลขเหล่านี้มาจากข้อมูลเหตุการณ์ในพื้นที่ศึกษาของงานนั้น จึงนำไปเทียบตรง ๆ กับจำนวนจากเนปาลไม่ได้ แต่ช่วยให้เห็นว่าเมื่อเปลี่ยนพื้นที่ รายชื่อสัตว์ที่พบมากที่สุดก็เปลี่ยนตามได้

จึงยังไม่มีคำตอบเดียวที่ฟันธงได้ว่า “สัตว์ชนิดนี้ตายเพราะไฟช็อตบนสายไฟมากที่สุดในโลก” งานทบทวนข้อมูลในสหรัฐฯ ประเมินว่าอาจมีนกถูกไฟช็อตตามสายจำหน่ายไฟฟ้าปีละประมาณ 900,000 ถึง 11.6 ล้านตัว แต่ผู้วิจัยชี้ว่าข้อมูลแยกตามชนิดนกยังมีจำกัด และตัวอย่างจำนวนมากมาจากกลุ่มนกล่าเหยื่อ การพบซากก็อาจนับไม่ครบ หากซากถูกสัตว์อื่นคาบไปหรืออยู่ในจุดที่สำรวจยาก

นกขนาดกลางและใหญ่ เช่น เหยี่ยว อินทรี นกเค้า และแร้ง มักเสี่ยงเมื่อใช้เสาไฟเป็นที่เกาะ เพราะช่วงปีกหรือท่าทางอาจทำให้แตะส่วนที่มีกระแสไฟพร้อมกันได้ ขณะเดียวกัน นกที่มีจำนวนมากและอาศัยใกล้ชุมชนก็อาจมีซากถูกพบมากกว่า การนับได้มากจึงไม่ได้แปลว่าสัตว์ชนิดนั้นเสี่ยงต่อไฟฟ้ามากที่สุดเมื่อเทียบกับจำนวนประชากรของมัน

ลดความเสี่ยงได้ที่การออกแบบเสาไฟ

การเว้นระยะระหว่างจุดที่มีกระแสไฟกับส่วนที่ต่อสายดิน รวมถึงการครอบอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เปิดโล่งและออกแบบคานให้ปลอดภัยต่อนก ช่วยลดโอกาสที่สัตว์จะสัมผัสวงจรไฟฟ้าครบได้ การแก้จุดเสี่ยงบนเสาไฟจึงช่วยได้ทั้งนกที่พบทั่วไปและชนิดหายากที่มีประชากรเหลือน้อย

สรุปสั้น ๆ คือ หากถามจากงานสำรวจในเนปาล อีกาบ้านพบตายมากที่สุด แต่เมื่อมองภาพกว้าง ยังไม่มีข้อมูลชุดเดียวที่จัดอันดับสัตว์ทั่วโลกได้แน่นอน และในบางพื้นที่อย่างแคลิฟอร์เนีย เหยี่ยวหางแดงกับอีกาอเมริกันกลับเป็นชนิดที่พบมากที่สุด