ข้าวไทยอยู่อันดับไหนของโลกเมื่อเทียบด้านการผลิตและส่งออก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาได้ยินว่าประเทศไทยเป็นประเทศผู้ส่งออกข้าวรายใหญ่ หลายคนอาจสงสัยว่าแล้วไทยปลูกข้าวได้มากเป็นอันดับต้น ๆ ของโลกด้วยหรือเปล่า เพราะข้าวเป็นทั้งอาหารประจำบ้านและสินค้าที่ส่งขายไปต่างประเทศมานาน

คำตอบต้องแยกดูสองเรื่อง คือ ปริมาณข้าวที่ผลิตได้ กับ ปริมาณข้าวที่ส่งออก ประเทศที่ปลูกมากอาจต้องเก็บไว้กินเองมาก ขณะที่บางประเทศส่งข้าวออกไปขายในสัดส่วนสูงกว่า

ข้อมูลที่รวบรวมจากฐานข้อมูลกระทรวงเกษตรสหรัฐฯ หรือ USDA ฉบับเดือนตุลาคม 2569 คาดว่า ในปีการผลิต 2569/70 ไทยจะผลิตข้าวเป็นอันดับ 6 ของโลก ประมาณ 20.3 ล้านตัน และ ส่งออกเป็นอันดับ 3 ของโลก ประมาณ 7.5 ล้านตัน ตัวเลขทั้งสองยังเป็นประมาณการ จึงอาจเปลี่ยนได้เมื่อมีข้อมูลใหม่

ใครปลูกข้าวมากกว่าไทย?

เมื่อดูข้อมูลการผลิตข้าวปี 2568/69 จาก USDA ประเทศที่มีผลผลิตมากกว่าไทย ได้แก่ อินเดีย จีน บังกลาเทศ อินโดนีเซีย และเวียดนาม ตามลำดับ ส่วนไทยอยู่ถัดมาเป็นอันดับ 6 โดยมีผลผลิตประมาณ 20.7 ล้านตัน หรือราว 3.8% ของผลผลิตโลก

ตัวเลขชุดนี้คิดเป็นน้ำหนักข้าวหลังสี จึงไม่ควรนำไปเทียบตรง ๆ กับสถิติข้าวเปลือกที่ยังมีเปลือกหุ้ม เพราะน้ำหนักที่รายงานจะต่างกัน อีกทั้งปีการผลิตก็ไม่จำเป็นต้องตรงกับปีปฏิทิน

อินเดียและจีนผลิตข้าวรวมกันมากกว่าครึ่งของโลก แต่ทั้งสองประเทศมีประชากรจำนวนมากและมีความต้องการใช้ข้าวภายในประเทศสูงด้วย ปริมาณที่ปลูกได้จึงไม่ได้แปลว่าจะนำออกมาขายต่างประเทศทั้งหมด

แล้วการส่งออกล่ะ?

ข้อมูลคาดการณ์สำหรับปี 2569/70 ที่รวบรวมจาก USDA จัดให้ไทยอยู่ที่ 3 ด้านปริมาณส่งออก โดยอินเดียและเวียดนามอยู่เหนือไทย ตัวเลขของไทยอยู่ที่ประมาณ 7.5 ล้านตัน หรือราว 12% ของการส่งออกข้าวโลก

อันดับนี้เปลี่ยนได้ในแต่ละปี ก่อนหน้านี้ข้อมูลการค้าข้าวโลกปี 2567 ที่สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ ณ นครลอสแอนเจลิสรวบรวมจาก USDA ระบุว่าไทยมีส่วนแบ่งส่งออก 16.46% มากกว่าเวียดนามที่ 15.04% และเป็นรองอินเดียที่ 29.78% ในปีนั้นไทยจึงอยู่ในอันดับ 2 ตามปริมาณส่งออกของชุดข้อมูลดังกล่าว

ราคาข้าว ค่าเงิน ผลผลิตในแต่ละฤดู และมาตรการส่งออกของประเทศผู้ค้าล้วนมีผลต่อการแข่งขัน เมื่ออินเดียมีข้าวพร้อมขายจำนวนมาก ผู้ซื้อในตลาดโลกก็มีทางเลือกมากขึ้น ข้าวไทยจึงต้องแข่งขันทั้งด้านราคา ชนิดข้าว และความต้องการของลูกค้า

อันดับปริมาณบอกคุณภาพข้าวได้ไหม?

อันดับผู้ผลิตและผู้ส่งออกนับจากน้ำหนักข้าว จึงบอกไม่ได้โดยตรงว่าข้าวประเทศไหนอร่อยที่สุด ข้าวไทยเองก็มีหลายชนิด ทั้งข้าวขาว ข้าวนึ่ง ข้าวเหนียว และข้าวหอมมะลิ ซึ่งมีลักษณะและตลาดต่างกัน คนกินแต่ละประเทศก็ชอบกลิ่น เนื้อสัมผัส และวิธีหุงไม่เหมือนกัน

ดังนั้น ถ้ามีคนถามสั้น ๆ ว่า “ข้าวไทยอยู่อันดับไหนของโลก” คำตอบตามข้อมูลคาดการณ์ล่าสุดชุดนี้คือ อันดับ 6 ด้านการผลิต และอันดับ 3 ด้านการส่งออก โดยต้องบอกปีและเกณฑ์กำกับไว้ด้วย เพราะตัวเลขอาจขยับได้ และอันดับส่งออกเคยเปลี่ยนจากอันดับ 2 มาแล้ว