คิมจองอึนปกครองเกาหลีเหนืออย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นข่าวเกาหลีเหนือ หลายคนคงเคยเจอเรื่องชวนสงสัย ตั้งแต่การจำกัดหนังต่างชาติไปจนถึงกฎเกี่ยวกับทรงผม บางข่าวฟังดูแปลกจนอดคิดไม่ได้ว่าคนในประเทศใช้ชีวิตกันอย่างไร

แต่เมื่อแยกข่าวลือออกจากรายงานที่ตรวจสอบได้ สิ่งที่เห็นชัดคือ เกาหลีเหนือภายใต้คิมจองอึนเป็นรัฐที่ รวมอำนาจทางการเมืองไว้สูง และควบคุมการแสดงออก การรับข้อมูล และการเดินทางของประชาชนอย่างเข้มงวด เรื่องเหล่านี้ไม่ได้เพิ่งเริ่มในยุคของเขา แต่สืบทอดมาจากระบบที่ครอบครัวคิมสร้างไว้หลายทศวรรษ

อำนาจส่งต่อกันในครอบครัว

คิมจองอึนขึ้นเป็นผู้นำหลังคิมจองอิล ผู้เป็นพ่อ เสียชีวิตในปี 2554 ก่อนหน้านั้นประเทศอยู่ภายใต้การนำของคิมอิลซอง ผู้เป็นปู่ อำนาจสูงสุดจึงอยู่ในครอบครัวเดียวกันมาแล้วสามรุ่น โดยมีพรรคแรงงานเกาหลี กองทัพ และหน่วยงานความมั่นคงเป็นกลไกสำคัญของรัฐ

ประชาชนไม่ได้มีโอกาสเปลี่ยนรัฐบาลผ่านการแข่งขันทางการเมืองอย่างเสรีแบบที่พบในระบอบประชาธิปไตย และรัฐให้ความสำคัญกับการยกย่องผู้นำผ่านสื่อ การศึกษา และกิจกรรมทางการเมือง

สิ่งที่ดู ฟัง หรือส่งต่อ อาจมีผลตามมา

รายงานสำนักงานสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติในปี 2568 ซึ่งอาศัยบทสัมภาษณ์หลายร้อยครั้งและเอกสารประกอบ ระบุว่ารัฐเพิ่มการสอดส่องและออกกฎควบคุมชีวิตประชาชนมากขึ้น การเผยแพร่สื่อต่างชาติ เช่น ละครโทรทัศน์ อาจนำไปสู่บทลงโทษรุนแรง โดยกฎหมายเปิดช่องให้ใช้โทษประหารสำหรับการกระทำบางประเภท

แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนลรายงานสอดคล้องกันว่า ทางการตรวจค้นโทรศัพท์และอุปกรณ์เก็บข้อมูลเพื่อตามหาสื่อที่ห้าม โดยเฉพาะเนื้อหาจากเกาหลีใต้ คนที่พยายามรับข่าวจากภายนอกจึงต้องเผชิญความเสี่ยงที่คนในหลายประเทศอาจนึกไม่ถึง

เดินทางไม่ได้ตามใจเสมอไป

ข้อจำกัดไม่ได้มีแค่เรื่องข่าวสาร แอมเนสตี้ระบุว่า การเดินทางข้ามจังหวัดต้องมีใบอนุญาตและผ่านจุดตรวจ ส่วนการเดินทางออกนอกประเทศก็ถูกจำกัดอย่างมาก ผู้ที่หลบหนีแล้วถูกส่งตัวกลับอาจถูกควบคุมตัวและเผชิญการปฏิบัติที่โหดร้าย

รายงานของสหประชาชาติยังระบุว่า ค่ายกักกันทางการเมืองยังคงดำเนินอยู่ และมีการใช้แรงงานบังคับในหลายรูปแบบ ขณะที่สภาพภายในสถานกักกันตรวจสอบอย่างอิสระได้ยาก แอมเนสตี้รายงานว่าไม่มีผู้ตรวจสอบอิสระได้รับอนุญาตให้เข้าไป

ด้านรัฐบาลเกาหลีเหนือเคยปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชน และกล่าวหาว่าต่างชาติใช้ประเด็นนี้โจมตีทางการเมือง ตามที่รอยเตอร์รายงาน

แล้วข่าวแปลก ๆ ที่แชร์กันจริงทั้งหมดไหม?

ไม่ทั้งหมด ตัวอย่างหนึ่งคือข่าวเมื่อปี 2557 ที่อ้างว่าชายหนุ่มหรือนักศึกษาชายต้องตัดผมเหมือนคิมจองอึน สำนักข่าว Radio Free Asia เคยรายงานโดยอ้างแหล่งข่าวภายใน แต่ NK News สอบถามผู้เดินทางเข้าเกาหลีเหนือเป็นประจำแล้วไม่พบหลักฐานยืนยันคำสั่งดังกล่าว จึงไม่ควรนำเรื่องนี้ไปเล่าต่อว่าเป็นข้อเท็จจริงที่พิสูจน์แล้ว

การเข้าถึงข้อมูลในเกาหลีเหนือทำได้จำกัด จึงต้องระวังทั้งข่าวที่ชวนตกใจและภาพที่รัฐนำเสนอ ขณะเดียวกัน ข้อจำกัดในการตรวจสอบก็ไม่ได้ลบล้างรายงานจำนวนมากจากผู้ที่หลบหนีออกมาและหลักฐานประกอบที่องค์กรสิทธิมนุษยชนรวบรวมไว้

สำหรับคนธรรมดา เรื่องใหญ่จึงไม่ใช่แค่ว่ามีกฎข้อไหนฟังดูแปลก แต่คือการที่เรื่องใกล้ตัวอย่างการดูหนัง รับข่าว หรือเดินทาง อาจอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐอย่างเข้มงวด ขณะที่ผู้คนก็ยังมีครอบครัว งาน และชีวิตประจำวันที่ต้องดำเนินต่อไป