กลิ่นหอมแดดบนผ้าที่ตากไว้เกิดขึ้นได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เคยเก็บผ้าจากราวในวันที่แดดดี ๆ แล้วเผลอยกขึ้นมาดมไหมครับ ผ้าที่เพิ่งแห้งมักมีกลิ่นสดชื่นบางอย่างต่างจากผ้าที่ตากไว้ในบ้าน ทั้งที่ใช้ผงซักฟอกยี่ห้อเดียวกัน

บางคนเรียกกลิ่นนี้ว่า “กลิ่นหอมแดด” แต่แสงแดดมีส่วนทำให้ผ้ามีกลิ่นเฉพาะตัวได้จริงหรือเป็นแค่ความรู้สึกที่เราคุ้นเคยกันมาตั้งแต่เด็ก?

กลิ่นหอมแดดมีที่มาจริงครับ งานวิจัยพบสารระเหยหลายชนิดบนผ้าฝ้ายที่ตากกลางแจ้งและได้รับแสงแดด ซึ่งไม่พบในการทดลองตากผ้าในร่มหรือตากกลางแจ้งโดยไม่ให้โดนแดด นักวิจัยเสนอว่าสารเหล่านี้อาจเกิดจากปฏิกิริยาบนผิวผ้าเปียกเมื่อได้รับแสงและสัมผัสสารในอากาศ

นักวิจัยลองตากผ้าแบบไหน?

งานวิจัยที่เผยแพร่ในวารสาร Environmental Chemistry เมื่อปี 2020 ใช้ผ้าขนหนูฝ้ายที่ล้างด้วยน้ำบริสุทธิ์ แล้วนำไปตากในสภาพต่างกัน ทั้งกลางแจ้งที่โดนแดด กลางแจ้งในที่ร่ม และภายในอาคาร จากนั้นเก็บผ้าที่แห้งแล้วใส่ถุงปิดสนิทเพื่อนำสารที่ระเหยออกมาวิเคราะห์

ผลที่พบคือ ผ้าที่ตากโดนแดดปล่อยสารกลุ่มหนึ่งออกมา รวมถึงสารประเภทแอลดีไฮด์ เช่น เพนทานาล เฮกซานาล ออกทานาล และโนนานาล สารบางชนิดในกลุ่มนี้มีกลิ่นที่คนจำนวนหนึ่งรับรู้ว่าสดชื่นหรือคล้ายกลิ่นดอกไม้และพืช

น่าสนใจตรงที่การทดลองใช้ผ้าที่ล้างด้วยน้ำบริสุทธิ์ จึงช่วยแสดงให้เห็นว่า กลิ่นบางส่วนเกิดขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องมาจากน้ำหอมในน้ำยาปรับผ้านุ่ม แต่กลิ่นผ้าในชีวิตจริงอาจมีส่วนผสมจากผลิตภัณฑ์ซักผ้าและสิ่งแวดล้อมด้วย

แล้วแดดทำอะไรกับผ้า?

นักวิจัยเสนอว่า ขณะที่ผ้ายังเปียก แสงอัลตราไวโอเลตและสารปริมาณเล็กน้อยในอากาศอาจมีส่วนทำให้เกิดปฏิกิริยาเคมีบนพื้นผิวผ้า จนเกิดสารระเหยที่มีกลิ่นขึ้นมา ผลทดลองยังชี้ว่าทั้งแสงยูวีและน้ำบนผ้ามีบทบาทต่อการเกิดสารเหล่านี้

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นข้อเสนอจากการทดลองกับผ้าขนหนูฝ้ายภายใต้เงื่อนไขที่ศึกษา ยังอธิบายกลิ่นผ้าทุกชนิดและทุกบ้านไม่ได้ทั้งหมด กลิ่นที่แต่ละคนได้อาจต่างกันตามชนิดผ้า ผลิตภัณฑ์ซักผ้า และสภาพอากาศรอบบ้าน

ส่วนความเชื่อที่ว่าเป็นกลิ่นไรฝุ่นหรือซากไรฝุ่นอย่างเดียวนั้น งานทดลองนี้ไม่ได้สนับสนุนคำอธิบายดังกล่าว สิ่งที่ตรวจพบคือสารระเหยหลายชนิดซึ่งสัมพันธ์กับการตากผ้าในแดด

หอมแดดไม่ได้แปลว่าสะอาดปราศจากเชื้อทั้งหมด

การตากกลางแจ้งช่วยให้ผ้าแห้ง และแสงแดดอาจช่วยลดจุลินทรีย์บางส่วนได้ แต่กลิ่นหอมเพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าผ้าปราศจากเชื้อแล้ว การซักให้เหมาะสมและทำให้ผ้าแห้งทั่วถึงยังสำคัญ โดยเฉพาะผ้าหนา ตะเข็บ และขอบเอวที่มักแห้งช้ากว่าส่วนอื่น

วันไหนไม่มีแดดก็ยังดูแลผ้าไม่ให้มีกลิ่นอับได้ ลองนำผ้าออกจากเครื่องหลังซักเสร็จ เว้นช่องระหว่างชิ้นให้ลมผ่าน และเลือกที่อากาศถ่ายเทหรือใช้พัดลมช่วย ก่อนพับเก็บให้ลองจับบริเวณหนา ๆ ว่าแห้งดีแล้วหรือยัง เพราะผ้าที่ชื้นอยู่นานมีโอกาสเกิดกลิ่นไม่พึงประสงค์ได้

ครั้งหน้าเมื่อได้กลิ่นผ้าหลังเก็บจากราว กลิ่นคุ้นเคยนั้นอาจมีสารที่เกิดขึ้นระหว่างผ้าเปียกสัมผัสแดดเป็นส่วนหนึ่งอยู่ด้วย เป็นเหตุผลเล็ก ๆ ที่ทำให้การเก็บผ้าในวันอากาศดีน่าพอใจขึ้นมาอีกหน่อยครับ