ทารกควรเลิกกินนมแม่เมื่ออายุเท่าไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

พอลูกเริ่มกินข้าวได้ หรือใกล้ถึงวันเกิดขวบแรก หลายบ้านอาจเริ่มได้ยินคำถามว่า “ยังให้ลูกกินนมแม่อยู่อีกหรือ” บางคนก็บอกว่าต้องรีบหย่า บางคนบอกว่าให้กินต่อได้ คุณพ่อคุณแม่จึงอาจสงสัยว่าตกลงควรหยุดเมื่อไร

คำตอบคือ ไม่มีอายุตายตัวที่เด็กทุกคนต้องเลิกนมแม่ องค์การอนามัยโลกและยูนิเซฟแนะนำให้กินนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรก จากนั้นเริ่มอาหารตามวัยควบคู่กับนมแม่ต่อไปจนถึงอายุ 2 ปีหรือนานกว่านั้นได้ หากแม่และลูกยังต้องการ

ดังนั้น วันเกิดขวบแรกหรือสองขวบไม่ใช่เส้นตายที่ต้องหยุดทันที ส่วนครอบครัวที่มีเหตุให้ต้องหย่าก่อน ก็สามารถวางแผนเรื่องอาหารและนมทดแทนให้เหมาะกับอายุของลูกได้

ครบ 6 เดือน เริ่มอาหารได้ แต่ยังไม่ต้องหย่านม

เมื่ออายุประมาณ 6 เดือน ลูกต้องการพลังงานและสารอาหารเพิ่มขึ้น จึงควรเริ่มอาหารตามวัยที่สะอาด ปลอดภัย เนื้อนุ่มเหมาะกับพัฒนาการ และค่อย ๆ เพิ่มความหลากหลาย ขณะเดียวกันยังกินนมแม่ต่อได้

การเริ่มอาหารไม่ได้หมายความว่าต้องเลิกนมทันที ในช่วงก่อนครบ 1 ปี นมแม่หรือนมผสมสำหรับทารกยังเป็นเครื่องดื่มหลัก ส่วนอาหารช่วยเติมสารอาหารที่เด็กต้องการเพิ่มขึ้น เมื่อโตขึ้นจึงค่อย ๆ ปรับเนื้ออาหารและมื้ออาหารให้เหมาะกับวัย

หลังอายุ 1 ปี นมแม่ยังให้พลังงานและสารอาหารได้ แต่ลูกก็ควรกินอาหารตามวัยอย่างหลากหลายด้วย ไม่ควรอาศัยนมอย่างเดียวจนกินอาหารได้น้อย

ถ้าจำเป็นต้องหย่าก่อน 1 ขวบ ควรให้อะไรแทน

หากลูกอายุต่ำกว่า 12 เดือนและต้องหยุดนมแม่ ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ แนะนำให้ใช้นมผสมสำหรับทารกแทน โดยเลือกสูตรที่เหมาะกับวัยและปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรสาธารณสุขได้หากไม่แน่ใจ นมวัวธรรมดาไม่เหมาะใช้เป็นเครื่องดื่มหลักแทนนมแม่หรือนมผสมก่อนอายุ 1 ปี

หลังครบ 1 ปี หากหย่านมแล้ว เด็กที่กินอาหารได้หลากหลายอาจดื่มนมวัวพาสเจอร์ไรส์ชนิดจืดและเต็มมันเนยได้ โดยดูความเหมาะสมกับสุขภาพของลูกเป็นรายคน หากลูกแพ้นมวัว มีโรคประจำตัว หรือมีข้อจำกัดเรื่องอาหาร ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเลือกนมทดแทน เด็กวัยนี้ไม่จำเป็นต้องดื่มนมผงสำหรับเด็กโตเสมอไป

ค่อย ๆ ลด ช่วยให้แม่และลูกปรับตัว

ถ้าตัดสินใจหย่านม ลองเริ่มลดทีละมื้อ แล้วให้เวลาทั้งคู่ปรับตัวก่อนลดมื้อต่อไป อาจใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือนานกว่านั้นตามความพร้อมของแต่ละบ้าน การค่อย ๆ ลดช่วยให้ร่างกายแม่ปรับการผลิตน้ำนม และลดโอกาสเกิดอาการคัดเต้านมหรือเต้านมอักเสบ

สำหรับเด็กเล็ก การดูดนมอาจเป็นช่วงเวลาที่ได้ใกล้ชิดและรู้สึกสบายใจด้วย เมื่อเริ่มลดมื้อนม จึงอาจชวนกอด อ่านหนังสือ หรือทำกิจกรรมด้วยกันแทน โดยเฉพาะช่วงที่ลูกเคยขอนมเพื่อปลอบใจ

หากแม่มีไข้ เต้านมแดงร้อนหรือปวดมาก หรือกังวลว่าลูกกินได้น้อย น้ำหนักขึ้นไม่ดี ควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรสาธารณสุข เพื่อประเมินและช่วยวางแผนที่เหมาะกับทั้งแม่และลูก

จะให้นมต่อถึง 2 ปี นานกว่านั้น หรือจำเป็นต้องหย่าก่อน ครอบครัวแต่ละบ้านมีเงื่อนไขไม่เหมือนกัน สิ่งที่ควรดูควบคู่กันคืออาหารที่เหมาะกับวัย การเติบโตของลูก และความพร้อมของแม่ หากยังให้นมกันได้และทั้งคู่ต้องการ ก็ไม่จำเป็นต้องรีบหย่าเพียงเพราะลูกถึงอายุที่คนอื่นบอกไว้