ใครเป็นผู้สร้างพีระมิดแห่งกิซา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้ายืนอยู่ข้างมหาพีระมิดแห่งกิซาแล้วเงยหน้ามองขึ้นไป จะเห็นก้อนหินขนาดใหญ่วางซ้อนกันสูงจนยากจะนึกภาพว่าคนเมื่อหลายพันปีก่อนขนขึ้นไปได้อย่างไร ยิ่งไม่มีรถเครนหรือเครื่องจักรแบบทุกวันนี้ คำถามว่าใครเป็นคนสร้างจึงถูกพูดถึงมานาน

บางคนเคยได้ยินว่าพีระมิดสร้างโดยทาส บางเรื่องเล่าไปไกลถึงสิ่งมีชีวิตจากนอกโลก แต่หลักฐานที่นักโบราณคดีพบใกล้สถานที่ก่อสร้างช่วยให้เห็นภาพคนทำงานจริงชัดเจนขึ้นมาก

ผู้สร้างพีระมิดแห่งกิซาคือชาวอียิปต์โบราณ ทั้งช่างฝีมือ คนตัดหิน คนขนหิน และแรงงานในหน้าที่อื่น ๆ ภายใต้การจัดการของรัฐ ส่วนผู้สั่งสร้างคือกษัตริย์อียิปต์หรือฟาโรห์ ซึ่งทรงระดมคนและทรัพยากรจากพื้นที่ต่าง ๆ มาทำงานร่วมกัน

ฟาโรห์แต่ละพระองค์สร้างคนละองค์

พีระมิดใหญ่สามองค์ที่กิซาไม่ได้สร้างพร้อมกันเพื่อฟาโรห์องค์เดียว องค์ที่ใหญ่ที่สุดคือมหาพีระมิด สร้างในรัชสมัยของฟาโรห์คูฟู ราว 2,550 ปีก่อนคริสตกาล ส่วนอีกสององค์สร้างสำหรับฟาโรห์คาเฟร พระโอรสของคูฟู และฟาโรห์เมนคูเร พระนัดดาของคูฟู

สิ่งก่อสร้างเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของเขตสุสานหลวง ไม่ได้มีเพียงตัวพีระมิดโดด ๆ แต่ยังมีวิหาร ทางเชื่อม และสุสานของบุคคลอื่นอยู่ในบริเวณใกล้เคียงด้วย ชาวอียิปต์โบราณสร้างสถานที่ฝังพระศพโดยเชื่อมโยงกับความเชื่อเรื่องชีวิตหลังความตาย

ในฝ่ายจัดการงานก่อสร้าง มีชื่อของ เฮมิอูนู ขุนนางผู้ได้รับการระบุว่าเป็นสถาปนิกของมหาพีระมิด แต่การสร้างจริงต้องอาศัยคนจำนวนมากที่ทำงานต่างหน้าที่กัน ตั้งแต่เตรียมอาหาร ดูแลเสบียง ไปจนถึงสกัดและเคลื่อนย้ายหิน

แล้วเรื่องทาสมาจากไหน?

ภาพคนเป็นทาสถูกเฆี่ยนให้ลากหินเป็นภาพที่คุ้นตาจากเรื่องเล่าและภาพยนตร์ แต่หลักฐานจากกิซาไม่สนับสนุนภาพว่าแรงงานสร้างพีระมิดส่วนใหญ่เป็นทาส นักโบราณคดีพบทั้งบริเวณที่พักและสุสานของผู้ทำงาน ซึ่งช่วยให้ศึกษาชีวิตของพวกเขาได้มากกว่าการดูตัวพีระมิดเพียงอย่างเดียว

โครงการ Digital Giza ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดอธิบายว่า แรงงานน่าจะประกอบด้วยชาวอียิปต์ทั้งช่างฝีมือและคนงานทั่วไป บางคนทำหน้าที่ตัดหรือขนหิน และได้รับอาหารเป็นสิ่งตอบแทน เช่น ขนมปังและเบียร์ เพราะในสมัยนั้นอียิปต์ยังไม่ได้ใช้เงินตราแบบที่เราคุ้นเคย

ถึงอย่างนั้น การได้รับอาหารไม่ได้บอกเราครบว่าคนงานทุกคนมีอิสระเลือกงานแค่ไหน หรือมีสภาพการทำงานเหมือนกันทั้งหมดหรือไม่ รายละเอียดจำนวนคนและวิธีจัดแรงงานยังเป็นเรื่องที่นักวิชาการศึกษาและประเมินกันอยู่

คนโบราณยกหินขึ้นไปได้อย่างไร

การสร้างพีระมิดต้องเริ่มตั้งแต่หาและตัดหิน ขนวัสดุไปยังพื้นที่ก่อสร้าง แล้วจัดวางก้อนหินให้เป็นชั้นอย่างแม่นยำ นักวิจัยศึกษาทั้งร่องรอยเหมืองหิน เส้นทางขนส่ง เครื่องมือ และทางลาด เพื่ออธิบายขั้นตอนเหล่านี้

ยังไม่มีคำตอบที่ยืนยันได้ครบทุกขั้นว่าผู้สร้างใช้ทางลาดรูปแบบใดตลอดการก่อสร้าง แต่ความไม่แน่ใจในรายละเอียดไม่ได้ทำให้ต้องข้ามไปหาคำอธิบายเหนือธรรมชาติ หลักฐานที่มีชี้ถึงงานขนาดใหญ่ซึ่งเกิดจากความรู้ด้านช่าง การวางแผน และแรงงานของคนจำนวนมาก

เวลามองพีระมิดครั้งต่อไป ชื่อฟาโรห์ช่วยบอกว่าใครสั่งสร้าง ส่วนก้อนหินที่ยังตั้งอยู่ก็ทำให้นึกถึงช่างและคนงานชาวอียิปต์อีกมากมายที่ช่วยกันสร้างมันขึ้นมาทีละส่วน