เราจำเป็นต้องกินอาหารเสริมอะไรบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เดินผ่านชั้นอาหารเสริมทีไร มีทั้งวิตามินรวม น้ำมันปลา แคลเซียม และอีกหลายขวดที่บอกว่าช่วยบำรุงร่างกาย เห็นคนรอบตัวกินกันทุกวันก็อดสงสัยไม่ได้ว่า ถ้าเราไม่ได้กินบ้าง จะพลาดสารอาหารสำคัญไปหรือเปล่า

คำตอบคือ คนทั่วไปไม่ได้จำเป็นต้องกินอาหารเสริมทุกคน หากสุขภาพปกติและกินอาหารได้หลากหลายเพียงพอ หลายคนได้รับสารอาหารที่ต้องการจากอาหารอยู่แล้ว แต่บางช่วงชีวิตหรือบางภาวะอาจทำให้ต้องเสริมเป็นพิเศษ

อาหารเสริมจึงควรเลือกจากสิ่งที่ร่างกายอาจได้รับไม่พอและความจำเป็นของแต่ละคน มากกว่าซื้อตามจำนวนขวดที่คนอื่นกิน

เริ่มจากดูอาหารที่กินประจำ

ลองนึกถึงอาหารในหนึ่งสัปดาห์ เรากินข้าวหรือแหล่งพลังงานอื่นร่วมกับเนื้อสัตว์ ไข่ ถั่ว ผักและผลไม้หลากหลายหรือไม่ มีแหล่งแคลเซียมอย่างนม ผลิตภัณฑ์จากนม หรืออาหารอื่นที่เหมาะกับตัวเองบ้างไหม

ถ้ากินได้จำกัดจากการแพ้อาหาร โรคประจำตัว เบื่ออาหาร หรือมีปัญหาการดูดซึม อาจได้รับสารอาหารบางชนิดไม่พอ การปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารจะช่วยดูได้ว่าควรปรับอาหารหรือเสริมอะไร การกินวิตามินรวมไม่ได้ทดแทนอาหารทั้งมื้อ เพราะอาหารยังให้โปรตีน ใยอาหาร และสารอื่นที่ร่างกายต้องใช้ด้วย

ใครบ้างที่อาจต้องเสริมเป็นพิเศษ

คนที่วางแผนตั้งครรภ์: องค์การอนามัยโลกแนะนำให้กินกรดโฟลิกวันละ 400 ไมโครกรัม ตั้งแต่เริ่มวางแผนมีบุตรจนถึงอายุครรภ์ 12 สัปดาห์ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงความผิดปกติของหลอดประสาททารก บางคนมีความเสี่ยงสูงและอาจต้องใช้ขนาดต่างออกไปตามคำแนะนำแพทย์

คนตั้งครรภ์: ความต้องการธาตุเหล็กและโฟเลตเพิ่มขึ้น องค์การอนามัยโลกแนะนำธาตุเหล็กและกรดโฟลิกระหว่างตั้งครรภ์ ควรฝากครรภ์และใช้ตามที่แพทย์หรือผู้ดูแลครรภ์แนะนำ เพราะชนิดและขนาดที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับสุขภาพและยาที่ได้รับอยู่

คนกินวีแกนหรือไม่กินอาหารจากสัตว์: วิตามินบี 12 พบตามธรรมชาติในอาหารจากสัตว์เป็นหลัก จึงควรวางแผนรับจากอาหารที่เติมบี 12 หรืออาหารเสริมให้เพียงพอ ผู้สูงอายุบางคนก็ดูดซึมบี 12 จากอาหารได้น้อยลงเช่นกัน

คนที่ได้รับแคลเซียมหรือวิตามินดีไม่พอ: อาจต้องปรับอาหารหรือพิจารณาเสริม โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยงกระดูกพรุนหรือมีข้อจำกัดในการกิน แพทย์จะช่วยประเมินปริมาณที่เหมาะสม การอยู่ในประเทศไทยไม่ได้แปลว่าทุกคนได้รับวิตามินดีเพียงพอเสมอไป

คนที่ตรวจพบภาวะขาดสารอาหาร: ควรเสริมตามชนิดและขนาดที่บุคลากรทางการแพทย์แนะนำ เช่น ผู้ที่ขาดธาตุเหล็กอาจต้องได้รับธาตุเหล็กเพื่อรักษา พร้อมหาสาเหตุของการขาด ไม่ควรซื้อธาตุเหล็กขนาดสูงกินเองเพียงเพราะรู้สึกเหนื่อย เพราะอาการเหนื่อยมีได้หลายสาเหตุ

กินมากไม่ได้แปลว่าดีกว่า

อาหารเสริมบางตัวมีสารชนิดเดียวกันซ้ำอยู่หลายผลิตภัณฑ์ เมื่อกินพร้อมกันจึงอาจได้รับมากกว่าที่คิด ตัวอย่างเช่น วิตามินเอมากเกินไปอาจเป็นอันตรายต่อตับและทารกในครรภ์ ส่วนธาตุเหล็กที่มากเกินไปอาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียน และเป็นอันตรายต่ออวัยวะได้

อาหารเสริมยังอาจตีกับยาที่ใช้อยู่ เช่น วิตามินเคมีผลต่อการทำงานของยาวาร์ฟาริน คนที่มียาประจำตัว ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือกำลังจะเข้ารับการผ่าตัด ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรว่ากินผลิตภัณฑ์อะไรอยู่บ้าง

ก่อนซื้อ ลองอ่านชื่อสารและปริมาณต่อวันบนฉลาก ตรวจว่าซ้ำกับขวดอื่นหรือไม่ และอย่าใช้แทนยาที่แพทย์สั่ง หากไม่แน่ใจว่าต้องเสริมอะไร ให้นำรายการอาหารที่กิน ยาประจำตัว และผลิตภัณฑ์ที่ใช้อยู่ไปปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร จะช่วยเลือกได้ตรงกับความจำเป็นและไม่ต้องเสียเงินซื้อหลายขวดโดยไม่รู้ว่าขาดอะไร