ควายเผือกเกิดจากอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นควายสีชมพูอ่อนยืนอยู่กลางฝูงควายสีเทาเข้ม หลายคนอาจสงสัยว่ามันเป็นควายคนละพันธุ์ หรือมีอะไรผิดปกติตั้งแต่เกิด บางคนก็เรียกควายสีอ่อนทุกตัวว่าเป็นโรคเผือก

สีที่ต่างกันเห็นได้ตั้งแต่บริเวณผิวหนัง ขน ไปจนถึงจมูก แต่หากมองใกล้ ๆ จะพบว่าควายสีอ่อนบางตัวยังมีดวงตาสีเข้มอยู่ เรื่องนี้ช่วยให้เข้าใจได้ว่า คำว่า “ควายเผือก” ที่เราเรียกกัน อาจครอบคลุมลักษณะทางพันธุกรรมมากกว่าหนึ่งแบบ

ควายเผือกเกิดจากลักษณะทางพันธุกรรมที่มีผลต่อการสร้างหรือกระจายเม็ดสี ทำให้ขนและผิวหนังมีสีอ่อนกว่าควายทั่วไป แต่ควายขาวไม่ได้เป็นโรคเผือกแท้ทุกตัว

สีขาวที่พบในควายปลัก

งานวิจัยที่ศึกษาควายปลักจากไทย บังกลาเทศ และจีน พบความเปลี่ยนแปลงของสารพันธุกรรมบริเวณยีน ASIP ซึ่งเกี่ยวข้องกับสีขาวของควายกลุ่มที่ศึกษา ควายเหล่านี้มีขนสีขาว ผิวออกชมพู แต่ยังมีดวงตาสีเข้มได้

ต่อมามีงานศึกษาในควายพื้นเมืองเวียดนามที่พบความสัมพันธ์กับความเปลี่ยนแปลงบริเวณยีนเดียวกัน ผลเหล่านี้ช่วยอธิบายว่าควายสีขาวบางกลุ่มมีลักษณะสีที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม ไม่ได้หมายความว่าสัตว์ตัวนั้นขาดเม็ดสีทุกส่วนของร่างกาย

ยีนเป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลที่ลูกควายได้รับจากพ่อและแม่ จึงมีส่วนกำหนดสีที่แสดงออกมา อย่างไรก็ตาม การดูสีภายนอกเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอจะบอกชุดยีนทั้งหมด หรือรับประกันสีของลูกที่จะเกิดในแต่ละครั้ง

แล้วโรคเผือกแท้ต่างกันอย่างไร?

โรคเผือกแท้ หรือภาวะอัลบินิซึม เป็นความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ทำให้การสร้างเม็ดสีเมลานินลดลงหรือขาดไป โดยอาจส่งผลต่อผิวหนัง ขน และดวงตาด้วย

มีงานวิจัยในควายน้ำสายพันธุ์มูราห์ที่พบการเปลี่ยนแปลงของยีน TYR ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสี ควายที่มีภาวะนี้มีขนขาว ผิวไม่มีเม็ดสี และดวงตาขาดเม็ดสีจนมองเห็นเป็นสีแดงจากแสงที่สะท้อนผ่านหลอดเลือดด้านในตา

ดังนั้น ควายสีขาวที่มีตาสีเข้มกับควายที่มีภาวะอัลบินิซึมอาจดูคล้ายกันจากระยะไกล แต่กลไกทางพันธุกรรมต่างกันได้ หากต้องการทราบสาเหตุของควายแต่ละตัวให้แน่ชัด ควรให้สัตวแพทย์ประเมิน และอาจต้องอาศัยการตรวจเพิ่มเติม

สีเผือกหมายความว่าสุขภาพไม่ดีหรือไม่?

สีผิวหรือสีขนเพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าควายแข็งแรงหรือป่วย ควรดูการกินอาหาร การเคลื่อนไหว สภาพร่างกาย ผิวหนัง และดวงตาประกอบกัน หากมีแผล ผิวอักเสบ ตาหยี หรือมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาสัตวแพทย์

สำหรับการเลี้ยง ควรมีน้ำสะอาดและร่มเงาให้ควายพัก โดยเฉพาะช่วงแดดจัด พร้อมหมั่นสังเกตผิวหนังและดวงตาของแต่ละตัว การดูแลตามสภาพจริงของสัตว์สำคัญกว่าการตัดสินจากสีเพียงอย่างเดียว

ควายเผือกที่เราเห็นจึงอาจเป็นควายที่มีสีขาวจากลักษณะทางพันธุกรรมซึ่งยังมีเม็ดสีในดวงตา หรืออาจมีภาวะอัลบินิซึมก็ได้ แม้จะเรียกรวมกันว่า “ควายเผือก” แต่สีที่คล้ายกันไม่ได้บอกว่ามีสาเหตุเหมือนกันเสมอไป