สัตว์ชนิดไหนพรางตัวเก่งที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองมองกองใบไม้แห้งในป่าสักพัก บางครั้งสิ่งที่ดูเหมือนใบไม้ธรรมดาอาจมีตากำลังมองกลับมา ส่วนก้อนหินใต้ทะเลที่ดูไม่มีอะไร พอมันขยับหนวดขึ้นมา เราถึงรู้ว่ามีสัตว์ซ่อนอยู่ตรงนั้น

สัตว์เหล่านี้ไม่ได้ใช้วิธีเดียวกัน บางชนิดมีรูปร่างเหมือนใบไม้ติดตัวมาตั้งแต่เกิด บางชนิดปรับสีและผิวให้เข้ากับบริเวณที่อยู่ได้ คำถามคือ ถ้าต้องเลือกตัวที่พรางเก่งที่สุด จะยกตำแหน่งให้ใคร?

ยังไม่มีสัตว์ชนิดเดียวที่ยืนยันได้ว่าเก่งที่สุดในทุกสถานการณ์ เพราะต้องดูทั้งฉากหลัง แสง ระยะห่าง และสายตาของสัตว์ที่กำลังมอง แต่ถ้าวัดความสามารถในการปรับตัวเข้ากับฉากหลังหลายแบบ หมึกยักษ์เป็นหนึ่งในตัวเต็งที่โดดเด่นมาก เพราะเปลี่ยนได้ทั้งสี ลวดลาย และพื้นผิว

หมึกยักษ์: เปลี่ยนผิวให้เข้ากับที่ซ่อน

บนผิวของหมึกยักษ์มีเซลล์เม็ดสีที่เรียกว่าโครมาโทฟอร์ เชื่อมกับกล้ามเนื้อและเส้นประสาท เมื่อกล้ามเนื้อหดหรือคลาย พื้นที่ของเม็ดสีที่มองเห็นก็เปลี่ยนไป ทำให้เกิดลวดลายต่าง ๆ ได้ นอกจากนี้ยังมีโครงสร้างที่ช่วยสะท้อนแสงด้วย

ที่น่าทึ่งคือหมึกยักษ์ไม่ได้เปลี่ยนแค่สี มันยังควบคุมปุ่มบนผิวให้เรียบหรือนูนขึ้นได้ จึงช่วยให้รูปร่างดูเข้ากับพื้นหินหรือสิ่งรอบตัว การพรางแบบนี้ใช้ได้ทั้งตอนหลบผู้ล่าและตอนเข้าใกล้เหยื่อ

อย่างไรก็ตาม การที่เรามองแล้วหาไม่เจอ ไม่ได้แปลว่าผู้ล่าทุกชนิดจะมองไม่เห็น งานวิจัยที่ศึกษาสีของหมึกยักษ์ชี้ว่า สัตว์แต่ละชนิดมีระบบการมองเห็นต่างกัน สีที่กลมกลืนสำหรับผู้ล่าชนิดหนึ่งอาจแยกออกได้สำหรับอีกชนิดหนึ่ง

ตุ๊กแกหางใบไม้: เหมือนใบไม้แห้งจนต้องมองซ้ำ

ในป่าของมาดากัสการ์มีตุ๊กแกหางใบไม้ชนิดหนึ่งที่หางแบนคล้ายใบไม้แห้ง บางตัวมีขอบเว้าและรอยที่ดูเหมือนใบไม้ผุ สีตัวออกน้ำตาล เทา หรือสนิม เมื่อเกาะอยู่ท่ามกลางกิ่งไม้และใบไม้แห้ง จึงมองแยกรูปร่างได้ยาก

ข้อได้เปรียบของมันอยู่ที่รูปร่างและสีซึ่งเข้ากับที่อยู่อาศัย แต่ถ้าไปอยู่บนพื้นหลังที่ต่างออกไปมาก ความแนบเนียนก็อาจลดลงได้

แมลงใบไม้: ทั้งตัวเหมือนส่วนหนึ่งของต้นไม้

แมลงใบไม้มีลำตัวแบนและส่วนขาที่มีรูปร่างคล้ายใบไม้ สีและลวดลายบางส่วนยังดูคล้ายรอยบนใบไม้จริง เมื่ออยู่นิ่ง ๆ ท่ามกลางพืชจึงสังเกตได้ยาก การมีรูปร่างแบบนี้ช่วยลดโอกาสถูกผู้ล่าพบ

สัตว์บางชนิดพรางตัวเพื่อหลบภัย บางชนิดใช้ซ่อนตัวก่อนจับเหยื่อ และบางชนิดได้ประโยชน์ทั้งสองทาง วิธีที่เห็นจึงมีตั้งแต่สีเดียวกับฉากหลัง ลวดลายที่ทำให้ขอบตัวดูแตกออก ไปจนถึงรูปร่างที่คล้ายสิ่งของรอบตัว

ถ้าชอบความสามารถแบบเปลี่ยนได้รวดเร็ว หมึกยักษ์น่าจะเป็นคำตอบที่น่าสนใจที่สุดตัวหนึ่ง แต่ถ้าให้หาในกองใบไม้ ตุ๊กแกหางใบไม้หรือแมลงใบไม้ก็อาจทำให้เรายืนมองอยู่นานได้เหมือนกัน ความเก่งของแต่ละชนิดอยู่ตรงที่มันเข้ากับโลกซึ่งมันอาศัยอยู่นั่นเอง