ขวดเบียร์ใช้แล้วไปไหนต่อในอุตสาหกรรม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลังร้านอาหารปิด ลังขวดเบียร์เปล่ามักถูกยกไปวางรวมกันไว้รอคนมารับซื้อ ขวดบางใบยังดูสมบูรณ์ บางใบมีรอยถลอก บางใบก็แตกจนเหลือเป็นเศษแก้ว ขวดเหล่านี้จะเดินทางต่อไปทางไหน และโรงงานจัดการกับมันอย่างไร?

ภาพที่เราเห็นหน้าร้านเป็นเพียงจุดเริ่มต้น หลังเก็บรวบรวมแล้ว ขวดต้องผ่านการคัดแยกตามชนิดและสภาพ ก่อนจะเข้าสู่กระบวนการที่เหมาะสมกับขวดแต่ละใบ

อุตสาหกรรมใช้ทั้งสองวิธี: ขวดที่ออกแบบให้หมุนเวียนและยังผ่านเกณฑ์จะถูกนำไปล้าง ตรวจสอบ แล้วบรรจุใหม่ ส่วนขวดที่ไม่เหมาะกับการใช้ซ้ำอาจถูกส่งไปแปรรูปเป็นเศษแก้วเพื่อรีไซเคิล ขวดแต่ละชนิดจึงไม่ได้มีปลายทางเหมือนกันทั้งหมด

ขวดเปล่ากลับโรงงานได้อย่างไร

ร้านอาหาร ร้านค้า และผู้บริโภคอาจส่งขวดเปล่าให้ร้านรับซื้อของเก่าหรือผู้รวบรวม จากนั้นขวดจะถูกคัดแยกตามประเภท ขนาด และสภาพ เพื่อส่งต่อไปยังผู้ที่รับขวดชนิดนั้น

ตัวอย่างในไทย บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ รีไซเคิล ซึ่งดูแลบรรจุภัณฑ์หลังการบริโภคของกลุ่มไทยเบฟ ระบุว่ามีทั้งหน่วยงานจัดการขวดแก้วใช้ซ้ำและหน่วยแปรรูปเศษแก้ว ข้อมูลนี้แสดงว่ามีระบบทั้งสองทาง แต่ไม่ได้หมายความว่าขวดเบียร์ทุกยี่ห้อหรือทุกใบจะเข้าสู่ระบบเดียวกัน

ขวดที่ยังอยู่ครบใบก็ไม่ได้แปลว่าจะผ่านเกณฑ์เสมอไป โรงงานต้องดูความเหมาะสมของขวดและตรวจหารอยเสียหายด้วย ส่วนขวดแบบใช้ครั้งเดียวไม่ได้ถูกออกแบบมาให้หมุนเวียนบรรจุซ้ำแบบเดียวกับขวดคืนได้

ก่อนบรรจุใหม่ต้องผ่านอะไรบ้าง

ขวดที่รับกลับมาไม่ได้ถูกเติมเบียร์ทันที เครื่องล้างขวดอุตสาหกรรมทำความสะอาดทั้งด้านในและด้านนอก ขั้นตอนอาจประกอบด้วยการแช่น้ำยาทำความสะอาด ล้างน้ำ และลดการปนเปื้อนด้วยความร้อนหรือน้ำยาที่เหมาะสมตามระบบของโรงงาน

หลังล้าง ขวดต้องผ่านการตรวจสอบอีกครั้งเพื่อคัดขวดที่มีตำหนิหรือสิ่งตกค้างออก คิริน ผู้ผลิตเครื่องดื่มในญี่ปุ่น อธิบายว่าบริษัทใช้เครื่องตรวจขวดเปล่าเพื่อตรวจหารอยขีดข่วนและรอยร้าว ก่อนส่งขวดที่ผ่านเกณฑ์ไปบรรจุเบียร์

ขั้นตอนและเครื่องจักรของแต่ละโรงงานอาจต่างกัน แต่หลักการร่วมคือ ล้างให้สะอาดและตรวจสภาพก่อนบรรจุ ขวดที่ผ่านการใช้งานมาแล้วจึงยังต้องผ่านการควบคุมคุณภาพ ไม่ใช่เพียงล้างน้ำแล้วนำกลับไปเติม

ขวดหนึ่งใบใช้ซ้ำได้กี่ครั้ง

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้กับขวดทุกแบบ คิรินระบุว่าขวดแก้วคืนได้ของบริษัทในญี่ปุ่น เมื่อจัดการอย่างระมัดระวัง มีอายุเฉลี่ยประมาณ 8 ปี และถูกใช้ราว 24 ครั้ง ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างจากระบบของคิริน ไม่ใช่จำนวนรอบมาตรฐานของขวดเบียร์ทุกยี่ห้อในไทย

ระหว่างขนส่งและใช้งาน ขวดอาจกระแทกหรือเกิดรอยสึกได้ จึงต้องตรวจทุกครั้งตามเกณฑ์ของผู้ผลิต เมื่อขวดไม่เหมาะจะบรรจุซ้ำแล้ว ก็อาจเข้าสู่เส้นทางรีไซเคิลแทน

รีไซเคิลต่างจากใช้ซ้ำอย่างไร

การใช้ซ้ำคือเก็บขวดใบเดิมไว้ ล้างและตรวจสอบก่อนบรรจุใหม่ ส่วนการรีไซเคิลคือคัดแยกและแปรรูปแก้วเป็นเศษแก้ว เพื่อนำไปใช้เป็นวัตถุดิบผลิตแก้วใหม่ ขวดเดิมจึงไม่ได้คงรูปร่างเดิมตลอดกระบวนการ

ไทยเบฟรายงานว่าในปีงบประมาณ 2567 กลุ่มบริษัทนำขวดแก้วกลับมาใช้ซ้ำมากกว่า 1,431 ล้านใบ และรวบรวมเศษแก้วเพื่อรีไซเคิล 253,888 ตัน ตัวเลขนี้ครอบคลุมบรรจุภัณฑ์แก้วของผลิตภัณฑ์หลายประเภทในกลุ่ม ไม่ใช่เฉพาะขวดเบียร์

ถ้ามีขวดเปล่าอยู่ที่บ้าน การแยกขวดที่ยังสมบูรณ์ออกจากเศษแก้วและส่งให้ร้านรับซื้อหรือจุดรับคืนช่วยให้คัดแยกต่อได้สะดวก ขวดแตกควรห่อให้ปลอดภัยและแจ้งผู้รับ ส่วนขวดชนิดใดรับคืนหรือรับซื้อในราคาเท่าไร ต้องตรวจสอบกับจุดรับในพื้นที่ เพราะแต่ละแห่งมีเกณฑ์ต่างกัน