สัตว์ชนิดไหนอึดที่สุดในโลก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าถามถึงสัตว์ที่อึดที่สุด หลายคนน่าจะนึกถึงอูฐที่เดินทางไกลในทะเลทราย หรือแมลงสาบที่ขึ้นชื่อเรื่องความทนทาน แต่ถ้าโจทย์เปลี่ยนเป็นการอยู่รอดจากความแห้งจัด ความเย็นจัด รังสี และสภาพสุญญากาศ คำตอบอาจเป็นสัตว์ที่เล็กจนแทบมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

คำว่า “อึด” ไม่มีเกณฑ์เดียว สัตว์แต่ละชนิดเก่งกันคนละด้าน บางชนิดทนอดน้ำ บางชนิดทนความหนาว หรือเดินทางได้ไกลมาก แต่เมื่อดูความสามารถในการรอดจากสภาพแวดล้อมสุดขั้วหลายรูปแบบ ทาร์ดิเกรด หรือหมีน้ำ เป็นหนึ่งในสัตว์ที่โดดเด่นที่สุดเท่าที่มีการศึกษา

หมีน้ำหน้าตาเป็นอย่างไร?

หมีน้ำเป็นสัตว์ขนาดจิ๋ว ลำตัวป้อม มีขาสั้น 4 คู่ ปลายขามีกรงเล็บเล็ก ๆ ชื่อหมีน้ำมาจากรูปร่างและท่าเดินที่ดูคล้ายหมี ไม่ได้เป็นญาติกับหมีที่เราคุ้นเคย หลายชนิดมีขนาดเล็กกว่าครึ่งมิลลิเมตร จึงมักต้องใช้กล้องช่วยส่อง

แม้จะดังเรื่องความทรหด แต่หมีน้ำไม่ได้อยู่เฉพาะในสถานที่โหดร้าย มันพบได้ในบริเวณที่มีความชื้น เช่น มอส ไลเคน ดิน รวมถึงแหล่งน้ำจืดและทะเล ช่วงที่มีน้ำเพียงพอ มันก็กินอาหาร เคลื่อนไหว และใช้ชีวิตตามปกติ

เคล็ดลับอยู่ที่การพักตัว

เมื่อสภาพแวดล้อมแห้งลง หมีน้ำบางชนิดสามารถหดตัว ดึงขาเข้ามา และสูญเสียน้ำจากร่างกายจนกลายเป็นก้อนเล็ก ๆ เรียกว่าระยะ ทัน (tun) กิจกรรมของร่างกายจะลดลงอย่างมาก ช่วยให้ผ่านช่วงที่ขาดน้ำได้ เมื่อกลับมามีความชื้น บางตัวสามารถกลับมาเคลื่อนไหวอีกครั้ง

การพักตัวไม่ได้แปลว่าหมีน้ำตายแล้วฟื้น และไม่ได้แปลว่าทุกตัวจะรอดเสมอไป ความทนทานต่างกันตามชนิด ระยะที่อยู่ สภาพที่เจอ และระยะเวลาที่สัมผัส หากเจอความรุนแรงเกินขีดจำกัดหรืออยู่นานเกินไป มันก็ตายได้เช่นกัน

นักวิทยาศาสตร์สนใจด้วยว่าเซลล์ของหมีน้ำป้องกันความเสียหายจากการสูญเสียน้ำได้อย่างไร ความเข้าใจเรื่องนี้อาจนำไปช่วยพัฒนาวิธีเก็บรักษาวัสดุชีวภาพในอนาคตได้ แต่ยังเป็นเรื่องที่ต้องศึกษาและพัฒนาต่อ ไม่ได้หมายความว่าความสามารถของมันจะนำมาใช้กับมนุษย์ได้ทันที

เคยถูกส่งไปทดสอบในอวกาศจริง

หนึ่งในการทดลองที่ทำให้หมีน้ำมีชื่อเสียง เกิดขึ้นเมื่อทีมนักวิจัยส่งหมีน้ำสองชนิดขึ้นไปกับยาน FOTON-M3 และให้สัมผัสสภาพอวกาศเป็นเวลา 10 วัน ผลวิจัยพบว่าหมีน้ำในระยะพักตัวสามารถรอดจากสุญญากาศได้ และมีบางตัวรอดแม้สัมผัสทั้งสุญญากาศและรังสีจากดวงอาทิตย์

ผลนี้น่าทึ่ง แต่ไม่ควรแปลว่าเอาหมีน้ำทุกตัวไปปล่อยในอวกาศแล้วจะอยู่ได้สบาย ๆ เพราะรังสีอัลตราไวโอเลตทำให้อัตรารอดลดลงมาก และการทดลองตรวจการรอดหลังสัมผัสในช่วงเวลาที่กำหนด ไม่ได้ยืนยันว่ามันใช้ชีวิตหรือขยายพันธุ์ในอวกาศได้ตลอดไป

ถ้าจะเลือกตัวแทนสัตว์ที่รับมือกับสภาพสุดขั้วได้หลากหลาย หมีน้ำจึงเป็นคำตอบที่มีหลักฐานรองรับดี ตัวเล็ก ๆ ที่อาศัยอยู่ในมอสอาจไม่ได้แข็งแรงหรือวิ่งทนที่สุด แต่มีวิธีประคองชีวิตผ่านสภาวะที่สัตว์จำนวนมากรับไม่ไหว