เราต้องการรถบินได้ไปทำไม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เคยไหม เวลานั่งติดอยู่บนถนนจนรถแทบไม่ขยับ แล้วมองท้องฟ้าโล่ง ๆ ก่อนจะคิดเล่น ๆ ว่า ถ้ารถเรากางปีกบินข้ามรถคันอื่นไปได้ก็คงดี

ภาพแบบนี้อยู่ในหนังและการ์ตูนมานาน จนหลายคนเฝ้ารอว่าเมื่อไรจะได้ใช้จริง แต่พอคิดอีกที เรามีทั้งเครื่องบิน เฮลิคอปเตอร์ รถไฟฟ้า และทางด่วนอยู่แล้ว รถบินได้จะเข้ามาช่วยอะไรอีก?

คำตอบคือ มันอาจมีประโยชน์กับการเดินทางบางแบบที่ต้องการความรวดเร็วหรือเข้าถึงยาก เช่น รับส่งผู้โดยสารระหว่างสนามบินกับตัวเมือง ขนส่งของเร่งด่วน หรือช่วยงานกู้ภัย แต่ยังมีคำถามใหญ่เรื่องราคา ความปลอดภัย เสียง และพื้นที่ขึ้นลง จึงไม่ใช่คำตอบง่าย ๆ ของปัญหารถติดทั้งเมือง

ก่อนอื่นต้องแยกกันนิดหนึ่ง คำว่า “รถบินได้” อาจหมายถึงรถที่วิ่งบนถนนได้และแปลงสภาพเป็นอากาศยานได้ด้วย แต่สิ่งที่หลายบริษัทกำลังพัฒนาคือ อากาศยานขึ้นลงแนวดิ่งด้วยไฟฟ้า หรือ eVTOL หน้าตาอาจคล้ายโดรนขนาดใหญ่หรือเฮลิคอปเตอร์ขนาดเล็ก ส่วนใหญ่ไม่ได้ออกแบบมาให้ขับไปจอดซื้อของริมถนนเหมือนรถยนต์

ลองนึกถึงคนที่ต้องเดินทางจากสนามบินเข้าเมืองในช่วงถนนติดหนัก หากมีจุดขึ้นลงที่เหมาะสม อากาศยานขนาดเล็กอาจบินข้ามเส้นทางบนถนนได้ และช่วยลดเวลาเดินทางในบางเส้นทาง

แต่เวลาบินเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการเดินทาง ยังต้องเผื่อเวลาเดินทางไปจุดขึ้นบิน รอขึ้นเครื่อง ตรวจความพร้อม และเดินทางต่อจากจุดลงจอด ถ้าจุดขึ้นลงอยู่ไกลบ้านหรือไกลที่หมาย เวลาที่ประหยัดได้บนฟ้าอาจลดลงมาก

สำนักงานบริหารการบินแห่งชาติสหรัฐฯ หรือ FAA มองว่าบริการลักษณะนี้อาจใช้ขนส่งผู้โดยสารและสินค้า รวมถึงช่วยงานดับเพลิง ค้นหาและกู้ภัยได้ โดยในระยะแรกอาจอาศัยโครงสร้างที่มีอยู่แล้ว เช่น ลานจอดเฮลิคอปเตอร์และระบบควบคุมการจราจรทางอากาศ

งานที่น่าสนใจอีกอย่างคือการเดินทางไปยังพื้นที่ซึ่งถนนเข้าถึงลำบาก เช่น พื้นที่ภูเขาหรือพื้นที่ประสบภัย การขนส่งอุปกรณ์และเวชภัณฑ์ทางอากาศอาจช่วยประหยัดเวลาได้ ทั้งนี้เฮลิคอปเตอร์ก็ทำหน้าที่เหล่านี้อยู่แล้ว คำถามสำหรับอากาศยานรุ่นใหม่จึงอยู่ที่ว่าจะทำงานได้ปลอดภัย เหมาะกับสภาพพื้นที่ และคุ้มค่ากว่าหรือช่วยเพิ่มทางเลือกได้แค่ไหน

แล้วทำไมไม่ให้ทุกคนบินหนีรถติด?

เพราะท้องฟ้าเหนือเมืองไม่ได้ว่างให้ใครบินไปทางไหนก็ได้ หากมีอากาศยานจำนวนมาก ต้องมีการกำหนดเส้นทาง ระยะห่าง การติดต่อกับระบบควบคุม และวิธีรับมือเมื่อเครื่องขัดข้อง นอกจากนี้ยังต้องคิดถึงคนที่อยู่ใต้เส้นทางบินด้วย

พื้นที่ขึ้นลงก็เป็นเรื่องใหญ่ เครื่องบินขึ้นลงแนวดิ่งไม่ต้องใช้รันเวย์ยาวแบบสนามบินใหญ่ แต่ยังต้องมีบริเวณที่เหมาะสม ปลอดภัย และรองรับการจอดหรือชาร์จไฟได้ การหาพื้นที่เช่นนี้กลางเมืองที่หนาแน่นอาจไม่ง่าย

ฝน ลมแรง และสภาพอากาศแปรปรวนอาจกระทบการให้บริการได้เช่นกัน ส่วนเรื่องเสียง แม้มอเตอร์ไฟฟ้าจะไม่มีเสียงเครื่องยนต์แบบเดียวกับอากาศยานบางชนิด แต่ใบพัดยังสร้างเสียงอยู่ NASA จึงศึกษาทั้งเสียงจากอากาศยานและผลกระทบต่อชุมชน โดยเฉพาะเมื่อมีเที่ยวบินใกล้อาคารหรือย่านที่พักอาศัย

ค่าใช้จ่ายก็ไม่ได้มีแค่ราคาตัวเครื่อง ยังรวมถึงการดูแลรักษา บุคลากร ประกันภัย จุดขึ้นลง และระบบความปลอดภัย ค่าโดยสารจริงจะขึ้นอยู่กับรูปแบบบริการและจำนวนผู้ใช้ จึงยังบอกไม่ได้ว่าคนทั่วไปจะเข้าถึงได้ง่ายเพียงใด

ถ้ามองเรื่องรถติดโดยรวม รถไฟและรถโดยสารมีข้อได้เปรียบตรงที่พาคนจำนวนมากเดินทางร่วมกันได้ในเที่ยวเดียว ส่วนอากาศยานขนาดเล็กอาจเหมาะกับผู้โดยสารจำนวนน้อยหรือเส้นทางเฉพาะมากกว่า แม้บางคนจะเดินทางเร็วขึ้น ก็ไม่ได้แปลว่ารถบนถนนทั้งเมืองจะลดลงอย่างเห็นได้ชัด

เพราะฉะนั้น รถบินได้อาจเป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์เมื่อใช้ถูกงาน โดยเฉพาะงานเร่งด่วนและการเดินทางบางเส้นทาง แต่สำหรับคนส่วนใหญ่ คำถามที่สำคัญพอ ๆ กับการบินข้ามรถติดได้หรือไม่ คือเราจะทำให้การเดินทางบนพื้นดินสะดวก ปลอดภัย และมีราคาที่จ่ายไหวได้อย่างไรด้วย