เว็บโป๊สำหรับผู้ใหญ่ควรผิดกฎหมายหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ลองนึกถึงผู้ใหญ่สองคนที่ตกลงกันถ่ายคลิปและยินยอมให้นำไปเผยแพร่ คนดูเองก็เป็นผู้ใหญ่ที่สมัครใจเข้าชม กรณีแบบนี้ควรถูกมองเป็นอาชญากรรมหรือเปล่า?

พอพูดถึงเว็บโป๊ หลายคนกังวลทันทีว่าเด็กจะเข้าถึงได้ง่าย หรือมีคนถูกแอบถ่ายแล้วนำคลิปมาลงโดยไม่ยินยอม ความกังวลเหล่านี้มีเหตุผล แต่ในขณะเดียวกันก็มีคำถามว่า กฎหมายควรปฏิบัติต่อสื่อทุกแบบเหมือนกันหรือไม่

ในมุมมองของผู้เขียน สื่อทางเพศที่สร้างโดยผู้ใหญ่และทุกคนยินยอม ไม่ควรถูกห้ามเพียงเพราะมีเนื้อหาทางเพศ แต่การเปิดให้เผยแพร่ควรมาพร้อมกติกาจริงจัง ทั้งการป้องกันเด็กเข้าถึง การยืนยันความยินยอม และการจัดการคลิปที่ละเมิดสิทธิ ส่วนสื่อที่เกี่ยวข้องกับเด็กหรือการบังคับต้องถูกจัดการอย่างเข้มงวด

นี่เป็นข้อเสนอว่ากฎหมาย ควรเป็นอย่างไร ส่วนกฎหมายไทยที่ใช้อยู่ยังมีข้อจำกัดต่อการเผยแพร่สื่อลามก แม้ผู้แสดงจะเป็นผู้ใหญ่และยินยอมก็ตาม

กฎหมายไทยมองเรื่องนี้อย่างไร

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 287 กำหนดความผิดเกี่ยวกับสิ่งลามกหลายลักษณะ เช่น การผลิตหรือครอบครองเพื่อการค้า เพื่อแจกจ่าย หรือเพื่อแสดงแก่ประชาชน รวมถึงการค้าและการเผยแพร่ ขณะที่ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (4) ครอบคลุมการนำข้อมูลลามกเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ที่ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้

ดังนั้น การทำเว็บหรืออัปโหลดคลิปให้คนทั่วไปเข้าชมอาจเข้าข่ายความผิดได้ แม้จะไม่ได้คิดเงิน ส่วนการดูหรือเก็บสื่อของผู้ใหญ่ไว้เป็นการส่วนตัว ต้องแยกพิจารณาจากการผลิตและเผยแพร่ ไม่ควรเหมารวมว่าเป็นความผิดแบบเดียวกัน โดยรายละเอียดของแต่ละกรณีมีผลต่อการพิจารณา

สื่อลามกอนาจารเด็กมีบทบัญญัติเฉพาะที่เข้มงวดกว่า การครอบครองเพื่อแสวงหาประโยชน์ทางเพศก็เป็นความผิด และการส่งต่อหรือเผยแพร่อาจมีโทษเพิ่มเติม

เหตุผลที่บางคนอยากให้ปรับกฎหมาย

ผู้สนับสนุนการแก้กฎหมายเห็นว่า ผู้ใหญ่ควรมีสิทธิเลือกแสดงออกและเลือกเสพสื่อด้วยความสมัครใจ การใช้กฎหมายอาญากับเนื้อหาที่ทุกฝ่ายยินยอมอาจจำกัดเสรีภาพมากเกินไป คณะกรรมการนักนิติศาสตร์สากล หรือ ICJ เสนอให้แก้บทบัญญัติที่กว้างเกินไป โดยมุ่งจัดการกรณีที่ไม่มีความยินยอมและสื่อที่เกี่ยวข้องกับเด็ก

อีกประเด็นคือความชัดเจน งานวิจัยด้านกฎหมายที่เผยแพร่ผ่านฐานข้อมูล Thai-Journal Online ระบุว่า คำว่า “ลามก” ไม่มีนิยามชัดเจนในตัวบท และต้องอาศัยแนวคำพิพากษาในการตีความ จึงอาจเกิดความไม่แน่นอนว่าเนื้อหาแบบใดเข้าข่ายผิด

ถ้ามีกติกาที่ชัด ผู้ผลิตและผู้แสดงก็อาจทำงานภายใต้ข้อตกลงที่ตรวจสอบได้ เช่น ตกลงขอบเขตการถ่ายและการเผยแพร่ ค่าตอบแทน และช่องทางร้องเรียนเมื่อมีการละเมิด อย่างไรก็ตาม การทำให้ถูกกฎหมายเพียงอย่างเดียวไม่ได้รับประกันว่าจะไม่มีการเอาเปรียบ ต้องมีหน่วยงานและกลไกบังคับใช้ที่ทำงานได้จริงด้วย

ความยินยอมต้องครอบคลุมถึงการเผยแพร่

การยอมให้ถ่ายคลิปไม่ได้แปลว่ายอมให้เอาขึ้นเว็บ และการเคยยอมให้เผยแพร่ในที่หนึ่งก็ไม่ได้แปลว่ายอมให้ใครคัดลอกไปลงทุกที่ คลิปแอบถ่าย คลิปที่ใช้ข่มขู่ หรือภาพส่วนตัวที่ถูกนำมาเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต จึงต้องมีช่องทางแจ้งเหตุ ถอดเนื้อหา และเอาผิดผู้กระทำได้อย่างรวดเร็ว

ฝั่งแพลตฟอร์มก็ควรรับผิดชอบ ตรวจสอบอายุและความยินยอมของผู้แสดงเท่าที่ทำได้ จัดระบบรับแจ้งที่เข้าถึงง่าย และไม่ปล่อยให้คลิปที่ถูกร้องเรียนกลับขึ้นมาซ้ำโดยง่าย ทั้งหมดนี้ต้องออกแบบโดยคำนึงถึงความเป็นส่วนตัวของผู้แสดงด้วย

แล้วจะป้องกันเด็กอย่างไร?

การบอกว่า “สำหรับผู้ใหญ่เท่านั้น” อาจไม่เพียงพอ ทางเลือกที่หลายประเทศถกเถียงกันคือระบบตรวจสอบอายุ แต่ระบบนั้นก็มีต้นทุนและความเสี่ยงเรื่องข้อมูลส่วนตัว หากต้องส่งสำเนาบัตรประชาชนให้เว็บจำนวนมาก ข้อมูลของผู้ใช้ก็อาจรั่วไหลได้ จึงต้องหาวิธีที่ลดการเข้าถึงของเด็กพร้อมเก็บข้อมูลให้น้อยที่สุด

ที่บ้านและโรงเรียนก็ควรคุยเรื่องเพศ ความยินยอม ความเป็นส่วนตัว และการรู้เท่าทันสื่อ เพราะหนังผู้ใหญ่เป็นสื่อที่จัดฉาก ไม่ใช่คู่มือความสัมพันธ์หรือแบบอย่างที่ทุกคนต้องทำตาม

คนที่ไม่เห็นด้วยกับการเปิดเสรียังมีข้อห่วงใยที่ต้องรับฟัง ทั้งเรื่องค่านิยม การเข้าถึงของเด็ก และความเสี่ยงที่ผู้แสดงจะถูกกดดัน กฎหมายที่ดีจึงควรตอบให้ได้ว่าจะลดความเสียหายเหล่านี้อย่างไร ไม่ว่าจะเลือกห้ามหรือเลือกกำกับดูแล

คำตอบที่ผู้เขียนเห็นว่าน่าพิจารณาคือ เปิดทางให้สื่อของผู้ใหญ่ที่ยินยอมอยู่ภายใต้กติกา พร้อมทุ่มแรงจัดการการแสวงประโยชน์จากเด็ก การบังคับ และการเผยแพร่ภาพโดยไม่ได้รับอนุญาต เพราะสิ่งที่กฎหมายควรคุ้มครองให้ชัดที่สุดคือคนที่อาจได้รับความเสียหายจากเนื้อหานั้น